12 Eylül 1980 Askeri Darbesinden Sonra Çalışmadan Alıkonulan, Kapatılan Veya Münfesih Sayılan Derneklerin Yeniden Açılması ve Hazineye Devredilen Malvarlıklarının İadesi Hakkında Kanun Teklifi
1 milletvekilinin imzasıyla sunuldu · 6 madde
Kaynak göster
2/2829 esas numaralı kanun teklifi 25 Aralık 2024 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Mehmet Rüştü Tiryaki (DEM Parti); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.
Mehmet Rüştü Tiryaki (DEM Parti, Batman). “12 Eylül 1980 Askeri Darbesinden Sonra Çalışmadan Alıkonulan, Kapatılan Veya Münfesih Sayılan Derneklerin Yeniden Açılması ve Hazineye Devredilen Malvarlıklarının İadesi Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/2829, 25 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-2829-12-eylul-1980-askeri-darbesinden-sonra-calismadan-alikonulan-kapatilan-veya-munfesih-sayi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/17594f50-bb88-4b67-895e-019401caff24
SÜREÇ
Teklifin yolculuğu
-
TBMM Başkanlığına sunuldu1 imza
-
tarih kaydı yokEsas komisyona havaleİçişleri Komisyonu
-
tarih kaydı yokKomisyon görüşmesi (şu anki aşama)Komisyonda bekliyor
-
tarih kaydı yokGenel KurulHenüz gelmedi
-
tarih kaydı yokKabul edildiHenüz yok
-
tarih kaydı yokResmî GazeteHenüz yok
TEKLİFİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
İLK İMZA
İlk imza sahibi
MADDELER
Neler düzenleniyor? — 6 madde
MADDE 112 Eylül 1980 askeri müdahalesi sebebiyle ilan edilen sıkıyönetim döneminde çalışmalarından alıkonulan…
12 Eylül 1980 askeri müdahalesi sebebiyle ilan edilen sıkıyönetim döneminde çalışmalarından alıkonulan, kapatılan veya münfesih sayılan derneklerden talepte bulunanlar, o tarihler arasındaki dönemde yönetim kurulu üyelerince aynı ad, rumuz, amblem ve son tüzük hükümlerine göre yeniden açılır
MADDE 2Bu derneklerin son yönetim, yürütme, denetleme ve onur kurullarından hayatta kalanlarına, açıldıklarında…
Bu derneklerin son yönetim, yürütme, denetleme ve onur kurullarından hayatta kalanlarına, açıldıklarında yapılacak olan ilk genel kurul toplantıları sonuçlanıncaya kadar görev yapmak üzere temsil yetkisi verilir, derneğin defter ve belgeleri kendilerine teslim edilir. Demek tüzüğünün 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile diğer değişen kanunlara ve ilgili yönetmeliklere uyumlu hale getirilmesinde ve derneğin yeniden tüzel kişilik kazanmasında yine bu kurullar görevlidir.
MADDE 3Bu durumda çalışmadan alıkonulan, kapatılan veya münfesih sayılan derneklerin Hazineye devredilen taşınır ve…
Bu durumda çalışmadan alıkonulan, kapatılan veya münfesih sayılan derneklerin Hazineye devredilen taşınır ve taşınmaz malları, iade tarihindeki durumlarına ve değerlerine göre işlem görerek, derneğin açılmasına karar verildiği tarihten itibaren en geç 3 ay içerisinde Hazinece veya Hazine tarafından tahsis edilen kurumlarca geri verilir.
MADDE 4Bu şekilde açılan dernekler açılma tarihlerinden sonra en geç altı ay içinde genel kurullarını yaparlar…
Bu şekilde açılan dernekler açılma tarihlerinden sonra en geç altı ay içinde genel kurullarını yaparlar. Hayatta kalan delege ve yöneticilerle yapılacak ilk genel kurul toplantısında çoğunluk aranmaz.
MADDE 5Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 6Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Genel gerekçeyi oku (6 paragraf)Genel gerekçeyi kapat
Türkiye siyasal tarihi ağır bedellerin ödendiği, darbeler ve travmalarla dolu siyasal ve toplumsal bir geçmişe sahiptir. Yaşanan her darbe Türkiye'yi daha da geriye götürmüş, kör topal demokrasi kesintiye uğramış, özgürlükler askıya alınmıştır.
12 Eylül Askeri Darbesi sonucunda da yüz binlerce yurttaş ağır işkencelerden geçirilmiş, binlercesi sakat bırakılmış, yüzlercesi öldürülmüş, yüz binlerce kişi cezaevlerine atılmış, binlercesi ülke dışına iltica etmek zorunda kalmış, siyasi partiler ve demokratik kitle örgütleri kapatılmış, siyaset yasağı getirilmiştir. Türkiye tarihinin en büyük öğretmen örgütü olan TÖB-DER "in de dahil olduğu 23 bin 677 dernek ve benzeri kuruluşun da askeri müdahaleye neden olan ortamı yaratmak suçlamasıyla faaliyetleri durdurulmuş ve malvarlıklarına el konmuştur.
12 Eylül sonrası kapatılan siyasi parti ve sendikalara yeniden açılma imkânı tanınmış ve hazineye devredilen malvarlıkları iade edilmişse de dernekler ve diğer kuruluşlara bu hak tanınmamıştır.
Ülkemizde Demokrasiye Müdahale Eden Tüm Darbe ve Muhtıralar ile Demokrasiyi İşlevsiz Kılan Diğer Bütün Girişim ve Süreçlerin Tüm Boyutları ile Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu'nun hazırladığı raporun 18'inci maddesinde; "Malvarlıklarına el konulan STK'lar: Darbe dönemlerinde malvarlıklarına el konulan ve/veya kamulaştırılan dernek, vakıf, sendika ve özel kişilerin malvarlıklarının iade edilmesi hususunda yapılabilecekler araştırılarak bu konuda gerekli adımlar atılmalıdır." önerisi getirilmişse de somut adımlar atılmamıştır.
Başta TÖB-DER olmak üzere; darbe yönetiminin kurduğu güdümlü mahkemelerce kapatılan ve malvarlıklarına el konulan tüm dernek ve kuruluşların tekrardan açılıp malvarlıklarının iade edilmesini sağlayarak yüzleşme, hakikat ve onarım hakkının tesis edilmesi Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yükümlülüğüdür.
12 EYLÜL 1980 ASKERİ DARBESİNDEN SONRA ÇALIŞMADAN ALIKONULAN, KAPATILAN VEYA MÜNFESİH SAYILAN DERNEKLERİN YENİDEN AÇILMASI VE HAZİNEYE DEVREDİLEN MALVARLIKLARININ İADESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ
Madde metinleri teklifin TBMM’ye sunulan metninden (PDF) yazıya döküldü.
İLGİLİ KAYITLAR