Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

10/6/1930 tarihli ve 1705 sayılı Ticarette Tağşişin Memi ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

"Bu Kanun uyarınca Resmi Gazete'de yayımlanan; hizmet, muayene, bakım, takip ve kontrol faaliyetlerine ilişkin düzenleyici işlemlere veya ürün dışı zorunlu standartlara aykırı hareket oOeden gerçek veya tüzel kişilere (Oonikibinyirmi OTürk Lirasından

Gerekçe: Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 tarihli ve E:2023/140, K:2024/81 sayılı kararı ile 1705 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fikrası iptal edilmiştir. İptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından (14/6/2024) başlayarak dokuz ay sonra (14/3/2025) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır. Anayasa Mahkemesi iptal gerekçesinde yaptırıma konu olacak düzenlemelere ilişkin olarak açık ve belirgin bir alan çizilmediği, idareye sınırları belli olmayan bir düzenleme yetkisi verildiği belirtilmiştir. Anılan karar doğrultusunda madde ile kanunilik ilkesi kapsamında Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren hizmet, muayene, bakım, takip ve kontrol faaliyetlerine ilişkin düzenleyici işlemlere veya ürün dışı zorunlu standartlara aykırı hareket edenler hakkında idari para cezası uygulamasının devamlılığının sağlanması öngörülmektedir.

17/7/1963 tarihli ve 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

"MADDE 2 - TÜBİTAK, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek amacıyla 3/3/2004 tarihli ve 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanun hükümlerine tabi olmaksızın burslar verir."

Gerekçe: 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK'nın 98 inci maddesinin (b) bendi uyarınca 17/7/1963 tarihli ve 278 sayılı Kanunun 2 nci maddesine ilişkin yapılan düzenleme, Anayasa'nın mülga 91. maddesi uyarınca 5/6/2024 tarihli ve 32567 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7/12/2023 tarihli ve E:2021/125, K:2023/213 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir. Bu bağlamda ülkemizin ihtiyaç duyduğu araştırmacıların yetiştirilmesine katkı sağlamak amacıyla kurulduğu günden bu yana burs veren TÜBİTAK'ın, öğrencilere ve araştırmacılara desteğinin devamı amaçlanmaktadır.

278 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

"Yönetim Kurulu, TÜBİTAK ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler arasında çıkan ihtilafların hukuki anlaşma veya sözleşme değişikliği ile neticelendirilmesinde karar vermeye; tutarı 250.000,00 Türk Lirasına kadar (250.000,00 Türk Lirası dâhil) olmak üzere, maddi veya hukuki nedenlerle kovuşturulmasında, yüksek mahkeme ve mercilerde incelenmesini istemekte yarar bulunmayan açılacak veya açılmış olan dava, icra ve benzeri takiplerden vazgeçmeye, bir hakkın tanınmasına, menfaatin terkinine, uygun ödemeye karar vermeye yetkilidir. Bu tutar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere arttırılır."

Gerekçe: 703 sayılı KHK'nın 98 inci maddesinin (c) bendi uyarınca, 278 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine ilişkin yapılan düzenleme, 7/12/2023 tarihli ve E:2021/125, K:2023/213 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edildiğinden, yeniden düzenleme yapılarak tutar güncellenmektedir. Bununla birlikte, söz konusu tutarın her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere arttırılmasına ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

278 sayılı Kanunun 15 inci maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

"MADDE 15 - Kuruma yapılacak her türlü yardımlar, bağışlar ve vasiyetler, Kurum dışına verilecek hizmetler karşılığında alınacak olan paralardan Kurumun gelirlerine eklenen kısım, yayım gelirleri ve diğer faaliyet gelirleri, Gelir ve Kurumlar vergileri ile bu vergiler yerine kaim olacak diğer vergilerden, Kurumun her türlü tesis, bina ve arazisi, bina ve arazi vergilerinden muaftır."

Gerekçe: 7/12/2023 tarihli ve E:2021/125, K:2023/213 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıyla; 703 sayılı KHK'nın 98 inci maddesinin (ç) bendi uyarınca 17/7/1963 tarihli ve 278 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde yapılan düzenlemeyle "9 uncu maddenin b, c, d fıkralarındaki Gelirler" ibaresinin "Kuruma yapılacak her türlü yardımlar, bağışlar ve vasiyetler, Kurum dışına verilecek hizmetler karşılığında alınacak olan paralardan Kurumun gelirlerine eklenen kısım, yayım gelirleri ve diğer faaliyet gelirleri" şeklinde değiştirilmesi Anayasa'nın mülga 91. maddesine aykırı olduğundan iptal edilmiş ve bu iptal nedeniyle uygulama kabiliyeti kalmayan fıkra hükmü 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptal edilmiştir. 278 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten bu yana uygulanan muafiyet hükümlerinin muhafazası amacıyla hüküm aynen korunarak yeniden düzenlenmektedir.

278 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan "ve buna ilişkin esas ve usuller Yönetim Kurulu tarafından belirlenir" ibaresi "ve buna ilişkin esas ve usuller Yönetim Kurulu tarafından belirlenir" şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Gerekçe: 7/12/2023 tarihli ve E:2021/125, K:2023/213 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıyla; 703 sayılı KHK'nın 98 inci maddesinin (d) bendi uyarınca 278 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin ikinci cümlesinde yer alan "Bilim Kurulu" ibaresinin "Yönetim Kurulu" şeklinde değiştirilmesi, Anayasa'nın mülga 91. maddesi yönünden Anayasa'ya aykırı olduğundan iptal edilmiş ve bu iptal nedeniyle uygulama kabiliyeti kalmayan ikinci cümlede yer alan "ve buna ilişkin esas ve usuller... tarafından belirlenir." ibaresi de 6216 sayılı Kanun"un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptal edilmiştir. Madde metni, Kanunda yer alan hüküm aynen korunarak, yeniden düzenlenmektedir.

278 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

"Diğer kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara tabi olunmaksızın, toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunanlar dışındaki Kurum personeline ödenecek aylık net ücret, toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personele ödenen ve Yönetim Kurulu tarafından referans olarak belirlenen göreve karşılık gelen pozisyona yapılan ödemelerin iki katını; Kurumda görevlendirilen kişilere yapılacak aylık net ödeme ise toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personele ödenen ve Yönetim Kurulu tarafından referans olarak belirlenen göreve karşılık gelen pozisyona yapılan ödemeleri geçmemek üzere Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Kurumda görevlendirilecek hakem, izleyici, panelist, kurul ve komite üyeleri ile benzeri kişilere yapılacak net ödeme tutarı ise 40.000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan aylık katsayısı ile çarpımı sonucu elde edilecek tutarı ve bir ayda yapılacak toplam net ödeme için 60.000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan aylık katsayısı ile çarpımı sonucu elde edilecek tutarı geçmemek üzere 4/7/2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12 nci maddesi hariç diğer kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara tabi olmaksızın Yönetim Kurulunca belirlenir ve doğrudan ilgililerine ödenir. Yönetim Kurulu bu madde uyarınca yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye, ücretin bir kısmını performansa bağlamaya yetkilidir."

Gerekçe: 7/12/2023 tarihli ve E:2021/125, K:2023/213 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıyla; 703 sayılı KHK'nın 98 inci maddesinin (d) bendi uyarınca 278 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci, üçüncü ve dördüncü cümlelerinde yer alan "Bilim Kurulu" ibarelerinin "Yönetim Kurulu" şeklinde değiştirilmesi, Anayasa'nın mülga 91 inci maddesi yönünden Anayasa'ya aykırı olduğundan iptal edilmiş ve bu iptal nedeniyle uygulama kabiliyeti kalmayan ikinci fıkranın ikinci, üçüncü ve dördüncü cümlesinin kalan kısımları da 6216 sayılı Kanunun 43 üncü maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptal edilmiştir. Söz konusu iptal nedeni ile Kanunun 17 nci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri yeniden düzenlenmektedir. Ayrıca Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fikrasının ikinci cümlesinde yer alan 19 uncu madde mülga olduğundan maddeye yapılan atıf metinden çıkarılmakta, üçüncü cümlesine sadece kurul ve komite üyeleri hakkında uygulanmak üzere 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararmamenin 12 nci maddesine atıf yapılmasına ilişkin hüküm eklenmekte ve dördüncü cümlesinde yer alan hüküm muhafaza edilerek madde yeniden düzenlenmektedir.

11/1/1989 tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

"D Bu maddede sayılan fiiller haricinde, ölçü ve ölçü aletlerinin muayene, tamir ve ayar işlemlerine ilişkin olarak bu Kanuna dayanılarak çıkarılan düzenleyici işlemlere aykırı hareket edenlere 5.000 Türk Lirasından 50.000 Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir."

Gerekçe: Madde ile, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununa dayalı olarak yürürlüğe konan bazı alt düzenlemelerde yer alan yükümlülüklere aykırı fiillere uygulanacak idari yaptırımlar hususunda Kanunda bir hüküm bulunmaması nedeniyle Kanun kapsamında yer alan ölçü ve ölçü aletlerine yönelik yapılacak düzenlemelerde yer alan muayene, tamir ve ayar işlemlerine ilişkin hükümleri ile sınırlı olacak şekilde bu düzenlemelerde belirtilen aykırılıklar için, kanunilik, hukuki güvenlik ve ölçülülük ilkeleri dikkate alınarak Kanunun idari cezalar başlıklı 15 inci maddesinin birinci fıkrasına (1) bendinin ilave edilmesi amaçlanmaktadır.

12/4/1990 tarihli ve 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Teşvik ve Muafiyetleri Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiş ve beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

")) Bakanlık bütçesine konulacak ödenekler.

k) Kamu iktisadi teşebbüsleri hakkında ilgili mevzuata tabi teşekkül, müessese ve bağlı ortaklıkların yıllık ve kurumlar vergisi matrahına esas kârlarının binde 1'i nispetinde ödeyecekleri aidatlar.

|) Sermayesinin yüzde 50"sinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait bankaların kurumlar vergisine matrah olan yıllık kârlarının yüzde 2'si nispetinde ödeyecekleri aidatlar (4603 sayılı Kanuna tâbi bankalar ile özel kanunları ile muafiyeti bulunanlar hariç).

m) Dış kaynaklardan sağlanan krediler.

n) Başkanlığa yapılacak bağış ve yardımlar ile Başkanlığın sahip olduğu mal ve haklardan kaynaklanan sair gelirler.

o) Faaliyet gelirleri."

"Birinci fıkranın (d) ve (e) bentlerinde belirtilen oranlar Cumhurbaşkanınca iki katına kadar artırılabilir."

Gerekçe: 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 77 nci maddesinin (b) bendi ile 3624 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde yapılan değişiklikler Anayasa Mahkemesinin E.2018/117 K.2023/212 sayılı, 7/12/2023 tarihli kararı ile iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı 4/6/2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecek olup iptal kararının gereğinin yerine getirilmesi ve mevzuat birliğinin sağlanması amacıyla KOSGEB'in bütçe gelirlerine ilişkin madde yeniden düzenlenmektedir.

3624 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 2 - Başkanlık, işletmelere ve girişimcilere yönelik belirlenen destek politikalarının tasarım süreçlerinde faydalanılmak ve sunulan hizmetlerin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşük maliyetli bir şekilde yerine getirilmesini sağlamak üzere, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden işletme ve girişimcilere ait Başkanlığın görev alanına giren konular kapsamındaki bilgi ve verileri ilgili mevzuatı çerçevesinde almaya ve analiz etmeye, raporlamaya, gerçek ve tüzel kişilerle paylaşmaya yetkilidir."

Gerekçe: 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin KOSGEB'in görevlerini düzenleyen 234 üncü maddesinin birinci fıkrasının (t) bendi çeşitli kurum/kuruluşlar ile yapılmış olan veri paylaşım protokollerine ve veri teminine yönelik düzenleme içermekte iken Anayasa Mahkemesinin söz konusu bendin buna ilişkin kısmını 25/1/2023 tarih ve E. 2020/48, K. 2023/11 sayılı kararı ile iptal etmesi ve bu kararın 9/8/2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş olması sebebiyle oluşan hukuki boşluğun giderilmesi için düzenleme yapılması ihtiyacı doğmuştur. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gerekçesinde, kişisel verilerin korunması hakkının Anayasa'nın 20. maddesi kapsamında anayasal güvenceye bağlandığı, maddenin üçüncü fıkrasında herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olduğu, kişisel verilerin ancak kanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceği ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceğinin belirtildiği ifade edilmiştir. Ancak veri paylaşımına ilişkin 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde yer alan hükümde, işletmelere ve girişimcilere yönelik belirlenen destek politikalarının tasarım süreçlerinde faydalanılmak ve sunulan hizmetlerin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşük maliyetli bir şekilde yerine getirilmesini sağlamak üzere kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden işletme ve girişimcilere ait bu hususlara ilişkin olarak alınabileceği öngörülen her türlü bilgi arasında kişisel nitelikteki verilerin de bulunabileceği belirtilerek, söz konusu hükmün, kişisel verilere ilişkin bir düzenleme niteliğinde olup CBK ile düzenlenemeyecek yasak alan içinde kaldığı değerlendirilmiştir. Bu nedenle hükmün Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve iptal kararı yürürlüğe girmiştir. Madde ile Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde yer alan hükmün Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda "#er türlü bilgi ve veri" yerine "Başkanlığın görev alanına giren konular kapsamındaki bilgi ve veriler" şeklinde, çerçevesi daha net ifade edilmiş olarak kanuni düzenleme haline getirilmesi, oluşan hukuki boşluğun giderilerek kurumun KOBİ'lerin desteklenmesi ve geliştirilmesi amacıyla yapacağı çalışmalarla sınırlı olmak üzere, veri temini ve paylaşımına ilişkin yasal dayanağın oluşturulması amaçlanmaktadır. Ayrıca yapılacak çalışmalarda KOSGEB'in görevleri kapsamındaki bilgi ve verilerin temini, analiz edilmesi, raporlanması ile gerçek ve tüzel kişilerle paylaşılmasına ilişkin süreçlerin "ilgili mevzuatı çerçevesinde yürütüleceği" belirtilerek, bu kapsamdaki tüm çalışmaların 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde yürütüleceği düzenlenmiştir.

Bu Kanunun;

a) | inci maddesi 14/3/2025 tarihinde,

b) 2 nci, 3 üncü, 4 üncü, 5 inci ve 6 ncı maddeleri 5/6/2025 tarihinde,

c) 8 inci maddesi 4/6/2025 tarihinde,

ç) 9 uncu maddesi 9/8/2024 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,

d) Diğer maddeleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.