İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Milli Eğitim, Kültür, Tali Komisyon Gençlik ve Spor , Sağlık, Aile, Çalışma ve Esas Komisyon Sosyal İşler Tarih: 16-1-2025 (Esas No:2/2875

& ve KARARLAR BSK.UIGİ

KANUNLA m semai v N e , 1 5 rez 100

Kapitalist patriarkal sisteme içkin emek sömürüsü ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin en çok yaşandığı alanlardan biri de şüphesiz dünyanın hemen her yerinde sarsılmaz bir tekel eli ile yürütülen sinema ve televizyon sektöründeki dizi, film, reklam setleridir. Kendisine karşı en ufak muhalif sesin yekünen sektörden uzaklaştırılacağı tehdidi üzerine kurulu bu tekel nedeniyle setler yıllardır; dinlenme hakkı dahi tanınmayan düzensiz, uzun ve güvencesiz çalışma saatlerinin, oyuncuların kişilik haklarını ihlal edecek şekilde sınır aşımlarının ve suistmallerin mekânı haline gelmiştir.

Sinema ve televizyon endüstrisi uzun yıllar boyunca güç dengesizliklerinin katı olarak yaşandığı alanlar olmuş bu da pek çok oyuncunun sıklıkla istismar ve suistimalle karşı karşıya kalmasına neden olmuştur. Zaman zaman keyfi olarak eklenen rahatsız edici ya da travmatik sahnelerde oynamak zorunda bırakılan oyuncular kendi sınırlarını ifade etme, mevzubahis sahnenin yapım için gerekliliğini tartışma ya da rızasız oldukları durumlara direnme imkânı bulamamıştır. Bu durum, #MeToo hareketi gibi toplumsal hareketlerin ortaya çıkması ve sanat dünyasındaki köklü sorunların daha gür sesle dile getirilmesiyle birlikte yeniden gündeme gelmiş; sektör içi kronikleşmiş taciz ve suistimal vakalarına dair farkındalığın artması, sanatçıların haklarının korunması ve yaratıcı ekiplerin etik standartlara uymaları için yeni mekanizmaların geliştirilmesini zorunlu kılmıştır. Bu taleplere bir yanıt olarak setlerde "yakınlık koordinatörü" adlı profesyonellerin bulunması, çalışanların kişilik haklarının gözetilmesi ve eşitlikçi bir çalışma ortamının sağlanması için hayati bir gereklilik haline gelmiştir.

Yakınlık Koordinatörü; en temelde sinema ve televizyon setlerinde oyuncuların fiziksel ve duygusal güvenliğini sağlamak üzere görev yapan bir profesyoneldir. Bu kişiler yalnızca fiziksel yakınlık veya şiddet içeren sahnelerde oyuncuların kendilerinden ne beklendiğini anladıkları bir ortamı oluşturmak ve oyuncuların kendi bedenleri üzerinde söz sahibi olmalarını, sınırlarını ve ihtiyaçlarını savunacak araçlara erişimlerini sağlamakla kalmaz çocuklar da dahil olmak üzere bütün oyuncular ile yapım arasında iletişim ve arabuluculuk görevi gören, sanatçılar ve diğer yapım personeli için uygun güvenlik protokollerinin hayata geçirilmesini ve sahne öncesi/sonrası danışmanlık yaparak sahnelerin etik ve profesyonel sınırlar içinde gerçekleşmesini sağlayan bir savunucu olarak hareket eder.

Setlerde yakınlık koordinatörünün bulundurulması, setleri daha güvenli kılacağı gibi sektörde etik standartların yerleşmesine katkı sağlayarak tekelci anlayışla şekillenen bu mekanlardaki kanıksanmış toplumsal cinsiyet rollerinin ve kişilik haklarına saldırı boyutuna ulaşan katı hiyerarşinin medya ürünleri aracılığıyla toplumun geneline yayılmasını önleyici bir adım olarak toplumsal, sanatsal ve etik bir zorunluluktur.