Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun yayımladığı Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre elektrik sayaçları, en az 25 en fazla 35 günlük dönemlerle dağıtım şirketi tarafından her takvim ayında bir defa okunmaktadır. Bu uygulama tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan aboneleri için de uygulanmaktadır. Çiftçi, elektrik faturalarını aylık olarak ödemede büyük zorluklarla karşılaşmaktadır.

Mazot, gübre, tohum, ilaç, sulama gibi girdilerdeki yüksek fiyat artışları ile borç yükü altında kalan çiftçinin, kuraklık sonucu artan elektrik tüketimi ve elektriğe yapılan yüksek zamlarla birlikte borcuna borç eklenmektedir. Çiftçinin tarımsal sulamada kullandığı elektrik bedeli, kuraklığa bağlı olarak, her geçen yıl açılan yeni kuyular ve daha derinlerden su çekilmesi ile orantılı olarak yükselmektedir. Küresel iklim krizinin etkileriyle özelikle İç Anadolu Bölgesi'nde kuyulardan çekilen suyla yapılan tarımsal sulamada enerji maliyeti, elektrik zamları ile altından kalkılamaz boyuta ulaşmıştır.

Zamanında alamadığı, geciken ve yüksek enflasyon karşısında eriyen destekleme primlerinin yetersizliği bir yandan, artan girdi maliyetleri diğer yandan, kredi borçlarıyla gerçekleştirmeye çalıştığı üretimde verimi artırmak üzere sulamaya ağırlık verdikçe kullandıkları elektrik bedellerini ödemede her geçen yıl daha da zorlanan çiftçiler, tarımla uğraşmaktan vazgeçmeye yönelmektedir.

Özellikle, yağışın az olduğu bölgelerde tarım yapan çiftçinin artan elektrik maliyetleri sonucu üretime devam etmesi mümkün değildir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Çiftçi Kayıt Sistemi verilerine göre kayıtlı çiftçi sayımız 2 milyon 300 bin civarındadır. Elektrik Mühendisleri Odası'nın Ocak-Eylül 2024 Türkiye Elektrik İstatistikleri Raporu'nda Elektrik Tüketiminin Tüketici Türü Bazında Dağılımının Dönemler Arası Karşılaştırılmasına göre bir önceki döneme göre tarımsal elektrik tüketiminde yüzde 5,48 oranında azalma yaşanmıştır.

Üretim maliyetlerini azaltmak için destekleme şarttır. Ancak, Tarım Kanunu'nun 21. maddesine göre milli gelirin yüzde lL'inin çiftçiye ödenmesi gerekirken, bu destek verilmemektedir. Çiftçinin 2025 yılı için alması gereken destek 615 milyar lira iken bütçede çiftçiye ayrılan destek 135 milyar lira olmuştur.

Tarımsal üretimin hızla terk edilmesi, fiyatların yükselmesine, gıda krizine ve Türkiye'nin tarımda dışa bağımlığının artmasına sebep olmaktadır. Bu gerçekler doğrultusunda, tarımsal üretim yapan çiftçilere ödemelerde kolaylık sağlanması gerekmektedir. Tarımsal üretimde özellikle ekim dönemlerinde tohum, gübre ve sulamada yüksek maliyetler düşünüldüğünde, henüz hiçbir gelir elde etmemişken aylık yüksek elektrik faturaları konusunda üretici rahatlatılmalıdır.

Teklif ile, çiftçinin üretim ve hasat süreci göz önüne alınarak, tarımsal sulamada kullanılan elektrik faturalarının aylık değil, yıllık olarak tahsil edilmesi önerilerek sulamaya en çok gereksinim duyduğu süreçte elektrik fatura bedellerini ödemek zorunda kalmaması amaçlanmaktadır.