5449 Sayılı Kalkınma Ajanslarının Hizmetlerine İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

7346 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle değiştirilen 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Hizmetlerine İlişkin Kanunun 19. maddesinde kalkınma ajanslarının gelirleri düzenlenmektedir. Belediyelerin gelirlerinden kalkınma ajanslarına aktarılacak paylara ilişkin bir düzenleme yapılmış ve borçlanma yoluyla elde edilen gelirler istisna iken bu istisna ortadan kaldırılmış ve belediyelerin borçlanma yoluyla elde ettiği gelirlerden de kalkınma ajanlarına pay ayrılması öngörülmüştür. Böylece belediyelerin her türlü borçlanma yoluyla elde ettiği gelir, özellikle de büyük projeler için aldığı kredilerden "1 oranında kalkınma ajanslarına pay aktarılması gerekecektir.

Nitekim iktidarın yerel seçimlerde kaybettiği belediye sayısı dikkate alındığında, sistematik şekilde belediyelerin gelirlerini kısıtlama, yetkilerini daraltma, finansman bulmasını zorlaştırma ve böylece halka hizmet etmesini engelleme politikaları gütmeye başlamıştır. Böyle bir düzenlemenin belediyelerin kredi bulmasını zorlaştıracağı açıktır. Zira bu düzenleme belediyelerin bulacağı kredilerin maliyetini artıracak ve böylece kredi veren kuruluşların riskini yükseltecektir.

Ayrıca, belediyelerin borçlanma yoluyla kaynak bulmaya yönelmesi, genel bütçeden kendilerine yeterince pay ayrılmamış olmasından kaynaklanmaktadır. Bu yetersizliği karşılamak için yerel yönetimlerin kendi girişim ve çabaları ile ve muhtemelen faiziyle birlikte geri ödemeli borçlanmaları durumuna birakılmaktadır.

Sonuç olarak yapılan itiraz sonucu, Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 Tarihli ve E: 2022/21, K: 2024/79 Sayılı Kararı ile bu bentte yer alan "...borçlanma ve ..." ibaresinin madde metninden çıkarılması iptal edilmiştir. İptal gerekçesi olarak borçlanma tutarının Ajansa aktarılacak payın matrahına dâhil olup olmadığı konusunda belirsizliğe yol açan ve keyfi uygulamalara karşı önlem içermeyen kural kanuni düzenleme ve yerel yönetimlerin mali özerkliği ilkeleriyle bağdaşmadığını belirterek Anayasa'nın 127. maddesine aykırı görülerek iptaline oybirliğiyle karar verilmiştir.

İş bu iptal kararı sonucu, 7346 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle değiştirilen 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Hizmetlerine İlişkin Kanunun 19. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinden çıkarılan "...borçlanma ve..." ibaresinin tekrar madde metnine eklenerek Anayasa Mahkemesinin verdiği iptal kararıyla uyumlu hale getirilmesi amaçlanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 3.Kat No: F-327 Çankaya / Ankara 06543 MADDE GEREKÇESİ