Belediye Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

8/5/1991 tarihli ve 3723 sayılı Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanunun 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 1.- Avrupa Konseyi çerçevesinde hazırlanan ve Türkiye tarafından 21 Kasım 1988 tarihinde Strazburg'da imzalanan "Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'nın onaylanması uygun bulunmuştur."

Gerekçe: Bu madde ile Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı"nın onaylanmasına ilişkin 3723 sayılı Kanun'un 1. maddesi yeniden düzenlenmektedir. Yapılan değişiklik ile Türkiye'nin, Avrupa Konseyi çerçevesinde yerel yönetimlerin özerkliğini kabul eden ve demokratik mekanizmaların güçlendirilmesini amaçlayan Şartı tamamen kabul etmesi sağlanmaktadır. Bu kapsamda Türkiye'nin daha önce Şarta koymuş olduğu çekinceler kaldırılmakta ve özerk yerel yönetimlerin güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Bu değişiklikle birlikte, halkın yerel yönetimlerde daha etkin rol almasının önü açılmakta ve demokratik temsil mekanizmalarının güçlendirilmesi öngörülmektedir.

3723 sayılı Kanununun 2'nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

Gerekçe: Bu madde ile, 3723 sayılı Kanun'un 2. maddesi yürürlükten kaldırılmaktadır. Söz konusu madde, Türkiye'nin Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'nı belirli şartlarla kabul ettiğini düzenlemekteydi. Ancak, yerel yönetimlerin yetkilerini sınırlayan ve Şart'a konulan çekincelerin kaldırılmasıyla birlikte bu maddeye gerek kalmamıştır. Bu değişiklikle, yerel yönetimlerin özerkliğinin tam anlamıyla kabul edilmesi sağlanmakta ve demokratik yerel yönetim anlayışının hayata geçirilmesi öngörülmektedir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7'nci maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

"Büyükşehir ve ilçe belediyeleri, kendilerini doğrudan ilgilendiren konularla ilgili olarak planlama ve karar alma süreçlerine zamanında ve uygun biçimde dahil edilir. İçişleri Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, büyükşehir ve ilçe belediyelerinin bu süreçlere etkin katılımını sağlayacak mekanizmaları, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amaçlarına uygun olarak oluşturmakla yükümlüdür.

Büyükşehir ve ilçe belediyeleri, kendi idari yapılarına, büyükşehir ve ilçe belediyesinin ihtiyaçları doğrultusunda karar verebilir."

Gerekçe: Bu madde ile, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesine eklenen fıkralarla, büyükşehir ve ilçe belediyelerinin karar alma ve planlama süreçlerine etkin katılımı güvence altına alınmaktadır. Bu düzenleme ile merkezi idarenin belediyeler üzerindeki baskısı azaltılmakta ve yerel demokrasi güçlendirilmektedir. Belediyelerin kendi idari yapılarını belirleyebilmeleri sağlanarak, yerel hizmetlerin daha etkin ve verimli sunulması amaçlanmaktadır. Bu düzenleme ile demokratik katılımın artırılması ve yerel yönetimlerin bağımsız karar alabilmesi öngörülmektedir.

5216 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 4- İçişleri Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, büyükşehir ve ilçe belediyelerinin faaliyetleri üzerindeki denetimini hukuka uygunluk denetimi şeklinde gerçekleştirir. Bu kapsamda yapılacak denetimler, yerindelik denetimi şeklinde yapılamaz."

Gerekçe: Bu madde ile, 5216 sayılı Kanuna eklenen yeni madde ile büyükşehir ve ilçe belediyeleri üzerinde merkezi idarenin yapabileceği denetimin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlandırılması sağlanmaktadır. Bu düzenleme ile merkezi idarenin belediyeler üzerindeki yerindelik denetimi ortadan kaldırılmakta ve belediyelerin yetki alanları genişletilmektedir. Yerel yönetimlerin özerkliğinin sağlanması ve kayyım atamalarının önlenmesi hedeflenmekte olup, demokratik iradenin korunması öngörülmektedir.

5216 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 5- Bakanlıklar, kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda, büyükşehir ve ilçe belediyeleri ile sosyal ve ekonomik kalkınmayı teşvik amacıyla iş birliği projeleri geliştirir. Bu iş birliği projelerine ilişkin usul ve esaslar, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir."

Gerekçe: Bu madde ile, merkezi idare ve belediyeler arasında sosyal ve ekonomik kalkınmaya yönelik iş birliği mekanizmaları oluşturulmakta ve belediyelerin projelerine destek sağlanması amaçlanmaktadır. Yerel kalkınmanın desteklenmesi için merkezi idarenin belediyelerle ortak projeler geliştirmesi teşvik edilmekte ve bu projelerin finansmanının daha etkin yönetilmesi sağlanmaktadır. Bu düzenleme ile yerel kalkınmanın artırılması ve belediyelerin ekonomik olarak güçlendirilmesi öngörülmektedir.

3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15 inci maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

"Belediyeler, kendini doğrudan ilgilendiren konularla ilgili olarak planlama ve karar alma süreçlerine zamanında ve uygun biçimde dâhil edilir. İçişleri Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, belediyelerin bu süreçlere etkin katılımını sağlayacak mekanizmaları, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amaçlarına uygun olarak oluşturmakla yükümlüdür.

Gerekçe: 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesine eklenen fıkralar, belediyelerin karar alma süreçlerine zamanında ve uygun biçimde dâhil edilmesini sağlamaktadır. Bu düzenleme, belediyelerin halkın ihtiyaçlarını daha etkin bir şekilde karşılamalarına yardımcı olacaktır.

5393 sayılı Kanununun 55 inci maddesinin üçüncü fıkrasına aşağıdaki cümleler eklenmiştir.

"İçişleri Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, belediyelerin faaliyetleri üzerindeki denetimini hukuka uygunluk denetimi şeklinde gerçekleştirir. Bu kapsamda yapılacak denetimler, yerindelik denetimi şeklinde yapılamaz."

Gerekçe: 5393 sayılı Kanunun 55. maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen düzenleme, belediyelerin denetiminin sadece hukuka uygunluk açısından yapılmasını öngörmektedir. Bu düzenleme, yerindelik denetimi yapılmasının önüne geçecek ve belediyelerin bağımsızlıklarını koruyacaktır.

5393 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 4- Bakanlıklar, kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda, belediyelerle sosyal ve ekonomik kalkınmayı teşvik amacıyla iş birliği projeleri geliştirir. Bu iş birliği projelerine ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir."

Gerekçe: 5393 sayılı Kanuna eklenen EK MADDE 4, Bakanlıklar ile belediyeler arasında sosyal ve ekonomik kalkınmayı teşvik edici iş birliği projelerinin geliştirilmesini sağlamaktadır. Bu düzenleme, yerel kalkınma projelerinin başarısını artıracak ve toplumun refahını geliştirecektir. MADDE, 9- 5393 sayılı Kanunun 45. maddesinin ikinci fıkrası, 57. maddesinin dördüncü fıkraları ile geçici 9. maddesinin yürürlükten kaldırılması, gereksiz bürokratik engellerin ortadan kaldırılmasını amaçlamaktadır. Bu değişiklik, yerel yönetimlerin daha etkin ve hızlı bir şekilde faaliyet göstermelerine olanak tanıyacaktır.

5393 sayılı Kanununun 45 inci maddesinin ikinci fikrası, 57'nci maddesinin dördüncü ve fikraları ile geçici 9 uncu maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun 2'nci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümleler eklenmiş ve dördüncü fıkrasında geçen "iki" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiştir.

"İl özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden ayrılacak paylar, bölgeler arasındaki ekonomik farklılıkları azaltacak şekilde dağıtılır."

Gerekçe: 5779 sayılı Kanunun 2. maddesine eklenen düzenleme, il özel idareleri ve belediyelere ayrılacak payların bölgeler arasındaki ekonomik farklılıkları azaltacak şekilde dağıtılmasını öngörmektedir. Bu düzenleme, yerel kalkınmayı teşvik edecek ve eşitlik ilkesini pekiştirecektir.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE, 12- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.