5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Anayasamızın 19. maddesi ve Türkiye"nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 5. maddesi, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkını temel bir insan hakkı olarak güvence altına almıştır. Bu düzenlemelere göre tutuklama, yalnızca yasada öngörülen durumlarda ve ölçülü şekilde uygulanabilecek bir istisnadır. Ancak Türkiye'de özellikle son yıllarda tutuklama tedbiri, istisna olmaktan çıkmış; adeta bir cezalandırma yöntemi haline gelmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 100. maddesi uyarınca tutuklama, ancak kuvvetli suç şüphesinin yanı sıra kaçma, saklanma, delilleri karartma gibi somut tehlike hallerinde uygulanabilecek bir koruma tedbiridir. Ancak uygulamada; bu tedbir çoğu zaman genel geçer ve kopyala-yapıştır gerekçelerle verilmekte, tutuklama kararı neredeyse otomatik bir prosedüre dönüşmektedir. Bu durum, masumiyet karinesi, adil yargılanma hakkı ve orantılılık ilkesi başta olmak üzere temel hukuk ilkeleriyle çelişmektedir.

Üstelik uzun süren tutukluluk halleri, sadece bireysel hak ihlalleri yaratmamakta, aynı zamanda yargının toplum nezdindeki itibarını da zedelemektedir. Tutuklu yargılanmakta olan bir kişi hakkında yıllarca süren davalarda nihayet beraat kararı verilmesi, o kişinin toplum gözünde yıllarca "suçlu" damgası yemesine neden olmakta ve geri dönüşü olmayan mağduriyetler yaratmaktadır.

Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında, Türkiye defalarca uzun tutukluluk süreleri ve keyfi tutuklama uygulamaları nedeniyle hak ihlalinde bulunmaktan mahkum olmuştur. Bu kararlar, Türkiye'nin hem uluslararası yükümlülüklerine aykırı hareket ettiğini, hem de yargı sisteminde tutuklamanın suiistimal edildiğini ortaya koymaktadır.

Öte yandan, tutuklama kararı verilen kişilerin büyük kısmının yargılama süresince hüküm verilmeden tahliye edilmesi ya da beraat etmesi, tutuklamanın peşin cezaya dönüştüğünü açıkça göstermektedir. Oysa tutuklama, yargılama öncesi koruyucu bir tedbir olup; asla cezalandırma aracı olarak kullanılamaz.

Bu Kanun Teklifi ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nda değişiklik yapılarak:

" o Tutuklama uygulamasının açık, gerekçeli ve ölçülü olma zorunluluğu güçlendirilecek, e o Tutukluluk sürelerine üst sınır getirilecek,

" o Adli kontrol ve diğer koruma tedbirleri öncelikli hale getirilerek, yargılama sürecinde kişi özgürlüğü ile kamu güvenliği arasındaki denge yeniden kurulacaktır.

Tutuklamayı istisnaya dönüştürmek, birey özgürlüğünü ve toplumsal adalet duygusunu korumak kadar, yargının bağımsızlığına ve tarafsızlığına duyulan güveni de yeniden tesis etme yönünde bir adım olacaktır.

E-mail : mustafa.bilici(ğtomm.gov.tr

Adres : TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat F Koridor Oda No: 224 06543-ANKARA Mustafa BİLİCİ İzmir Milletvekili