Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

13/2/2011 tarihli ve 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunun ek 29/A maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: "Üst Kuruldan geçici yayın hakkı ve/veya yayın lisansı bulunan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar, bu hak ve lisansları ile yayınlarını bu Kanun ve 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun hükümlerine uygun olarak internet ortamından da sunabilirler.

Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmeti sunmak amacıyla kurulan, günlük yayın akışı çerçevesinde düzenli olarak haftada en az beş gün ve günde en az 10 saat kesintisiz haber, dizi ya da program yayını yapan ve bir yıl boyunca ayda ortalama 5 milyon ve üzeri izleyiciye ulaşan medya hizmet sağlayıcıları RTÜK'ten yayın lisansı, bu yayınları internet ortamından iletmek isteyen platform işletmecileri de Üst Kuruldan yayın iletim yetkisi almak zorundadır.

Bu maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan şekilde, bir yayın akışına bağlı olarak düzenli yayınlar yapmak yerine, abonelik yoluyla veya abonelik olmasa da doğrudan izleyici çabasıyla erişilen bağımsız programlar sunan platformlar ile basın kartı olsun ya da olmasın gazetecilik faaliyetleri kapsamında dijital platformlar üzerinden haber, yorum veya analiz içeriği üreten bağımsız içerik üreticileri, medya hizmet sağlayıcısı sayılmaz ve bu kapsamda lisans alma zorunluluğuna tabi tutulamaz. Bağımsız içerik üreticilerinin bu faaliyetleri nedeniyle bağış ya da reklam yoluyla gelir elde ediyor olması da lisans alma zorunluluğu doğurmaz."

Gerekçe: Maddeyle, 6112 sayılı Kanunun 29/A maddesinin birinci fıkrasında değişiklik yapılarak, kanunda yer alan belirsizlikler giderilmektedir. Teklif ile bireysel içerik üreticilerinin medya hizmet sağlayıcısı sayılmayacağı açıkça hüküm altına alınmakta; bu kapsamda yürütülen gazetecilik faaliyetleri nedeniyle lisans alma yükümlülüğü doğmaması sağlanmaktadır. Yüzlerce kişinin çalıştığı anonim şirket statüsündeki yayıncılarla, sınırlı mali imkânlarla dijital platformlar üzerinden görüşlerini aktaran bireysel gazetecilerin aynı yükümlülüklere tabi tutulması, basın ve ifade özgürlüğü açısından adil olmayan sonuçlar doğurmaktadır. Bu teklif ile, söz konusu dengenin gözetilmesi, bireysel içerik üreticilerinin korunması ve ifade özgürlüğünün desteklenmesi amaçlanmaktadır.

2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"a) Radyo ve televizyon yayınlarının düzenlenmesi ile yurt içine ve yurt dışına yayın yapılması, devletin tekelindedir. Bu tekel, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu tarafından kullanılır. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) bünyesinde faaliyet gösteren ve ticari faaliyet yürüten dijital platformlar ile medya hizmet sağlayıcıları, içerik üretimi ve dağıtımı açısından özel dijital platformlar ve medya hizmet sağlayıcılarıyla aynı yükümlülüklere tabi tutulur. Günlük yayın akışı çerçevesinde düzenli olarak haftada en az beş gün ve günde en az 10 saat kesintisiz haber, dizi ya da program yayını yapan ve bir yıl boyunca ayda ortalama 5 milyon ve üzeri izleyiciye ulaşan TRT'ye ait medya hizmet sağlayıcıları da RTÜK denetiminden ve lisans alma zorunluluğundan muaf tutulamaz. Bu çerçevede TRT'ye ait ticari yayın platformları da RTÜK'ten yayın iletim yetkisi almak zorundadır.

Bu Kanunda belirtilen esaslara uygun yayın yapmak şartıyla polis ve meteoroloji teşkilatlarının devamlı ikaz ve duyuru maksadıyla radyo istasyonu kurmaları, sürekli ve kesintili radyo yayını yapmaları Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulunun iznine tabidir."

Gerekçe: Maddeyle, 2954 sayılı Kanun'un (a) bendinde yapılan değişiklikle, dijital yayıncılığın gelişen teknolojik imkanlar doğrultusunda geçirdiği dönüşüm göz önünde bulundurulmakta ve kamu yayıncılığı ilkesine uygunluk yeniden değerlendirilmektedir. Özel medya hizmet sağlayıcılarının ağır mali ve idari yükümlülüklere tabi olduğu bir ortamda, TRTİye âit ticari nitelikteki dijital platformların benzer denetim mekanizmalarından muaf tutulması, sektörde rekabet eşitliğini zedelemekte ve medya alanında adil olmayan bir düzenin oluşmasına yol açmaktadır. Yapılan değişiklikle, hem kamu yayıncılığı ilkesinin korunması hem de dijital yayıncılık alanında ortaya çıkan yapısal eşitsizliklerin giderilmesi amaçlanmaktadır.

6112 sayılı Kanun'un 2 inci maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. "5) Basın kartı olsun ya da olmasın gazetecilik faaliyetleri kapsamında dijital platformlar üzerinden haber, yorum veya analiz içeriği üreten bağımsız içerik üreticileri, medya hizmet sağlayıcısı olarak değerlendirilemez ve bu kapsamda lisans alma zorunluluğuna tabi tutulamaz. Bağımsız içerik üreticilerinin bu faaliyetleri nedeniyle bağış ya da reklam yoluyla gelir elde ediyor olması da lisans alma zorunluluğu doğurmaz.

6) Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) bünyesinde faaliyet gösteren ve ticari faaliyet yürüten dijital platformlar ile medya hizmet sağlayıcıları, içerik üretimi ve dağıtımı açısından özel dijital platformlar ve medya hizmet sağlayıcılarıyla aynı yükümlülüklere tabidir. TRT'ye ait medya hizmet sağlayıcıları RTÜK denetiminden ve lisans alma zorunluluğundan muaf tutulamaz. Bu çerçevede TRT'ye ait ticari yayın platformları da RTÜK'ten yayın iletim yetkisi almak zorundadır

7) Lisans zorunluluğu yayın platformunun (kanalın) yalnızca medya hizmeti sağlamaya özgülenmiş olması, diğer bir ifadeyle ilk yayın mecrası olması halinde söz konusudur. Yayınların asıl amacı destekleyici nitelikte olduğu durumlarda, örneğin bir haber sitesinin videolarının YouTube kanalına yüklenmesi durumunda, burada asıl amaç internet haber sitesinde haber vermek olacağından lisans zorunluluğundan muaftır."

Gerekçe: Maddeyle, 6112 sayılı Kanun'un 2inci maddesine eklenen yeni 5, 6 ve 7inci fikralar, bu Kanun teklifinin 1 ve 2inci maddeleriyle uyumlu hale getirilmektedir. Bu çerçevede, yapılan düzenlemelerle hem bireysel içerik üreticilerinin haklarının korunması hem de dijital yayıncılık alanında ortaya çıkan yapısal eşitsizliklerin giderilmesi amaçlanmaktadır.

5651 sayılı Kanun'un 2 inci maddesinin (m) bendinde yer alan "yer sağlayıcı" tanımı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"m) Yer sağlayıcı: Yayın hizmet ve içeriklerini internet ortamında depolayan ve erişilebilirlik için altyapı sağlayan ancak yayın içeriğini oluşturmayan veya iletimini gerçekleştirmeyen platformları veya siteleri işleten gerçek veya tüzel kişileri ifade eder."

Gerekçe: Maddeyle, 5651 sayılı Kanun'un 2inci maddesinin (m) bendinde yer alan "yer sağlayıcı" tanımı yeniden düzenlenmektedir. Yapılan değişiklikle, yer sağlayıcı tanımı netleştirilmektedir. Yayın hizmeti ve içeriklerin internet ortamında depolanmasını ve erişilebilirliğini sağlayan, ancak içeriğin oluşturulmasından ya da iletiminden sorumlu olmayan gerçek veya tüzel kişilerin bu kapsamda "yer sağlayıcı" olarak değerlendirileceği açıkça hüküm altına alınmaktadır. Tanımda yer alan muğlaklık giderilerek, uygulamada farklı yorumlara neden olabilecek belirsizliklerin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

13.10.2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanun?'un 29 uncu maddesi ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'na eklenen 217/A maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

Gerekçe: Maddeyle, 13.10.2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanun'un 29*uncu maddesi ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'na eklenen 217/A maddesi yürürlükten kaldırılmaktadır. Anılan maddeyle, "Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" başlığı altında, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bilgilerin kamu barışını bozmaya elverişli şekilde yayılmasını suç sayan yeni bir düzenleme getirilmişti. Ancak maddenin lafzı, suçun maddi ve manevi unsurlarını tanımlamada yeterli açıklık ve öngörülebilirlikten yoksun olması nedeniyle, uygulamada ciddi hak ihlallerine yol açmıştır. Anayasa Mahkemesi her ne kadar 08.11.2023 tarihli kararında (E.2022/129, K.2023/189) maddeyi Anayasa'ya uygun bulmuş olsa da, karşı oy kullanan üyeler, düzenlemenin ifade ve basın özgürlüğünü ölçüsüz biçimde sınırlandırabileceği yönünde uyarılarda bulunmuştur. Kararın gerekçesinde suçun oluşumu için bazı ağır koşullar öngörülmüş; örneğin failin bilgiyi gerçeğe aykırı olduğunu bilerek, sırf panik yaratmak saikiyle ve kamu barışını bozacak şekilde yayması gerektiği belirtilmiştir. Ancak uygulamada bu şartların çoğu zaman değerlendirmeye alınmadığı ve gazetecilere yönelik soruşturmaların dayanağı haline geldiği görülmektedir. İfade özgürlüğü bakımından ciddi belirsizlikler içeren ve kamu yararına hizmet etmeyen bu suç tanımının yürürlükten kaldırılması, hem demokratik toplumsal düzenin korunması hem de basın mensuplarının keyfi yargılamalara maruz kalmaması açısından zorunlu görülmektedir.

13.10.2022 tarih ve 7418 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesi ile 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 286 maddesinin a bendine 6 numaralı alt bendinden sonra gelmek üzere eklenen "7 Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (madde 217/A)" şeklindeki alt bent ekleyen ve buna göre diğer alt bentler teselsül ettiren 30 uncu madde iptal edilmiştir.

Gerekçe: Maddeyle, 13.10.2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanun'un 30'uncu maddesiyle, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286'ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendine eklenen "7. Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (madde 217/AY" alt bendi yürürlükten kaldırılmakta; buna bağlı olarak diğer alt bentlerin teselsülü de iptal edilmektedir. MADDE 5'te belirtilen gerekçelerle (hukuki belirsizlik, öngörülemezlik, keyfi uygulamalara açık olması ve ifade özgürlüğünü orantısız biçimde sınırlandırması nedeniyle) yürürlükten kaldırıldığından, 5271 sayılı Kanun'da yapılan bu atıf da teknik uyum gereği metinden çıkarılmıştır. İptal edilen 217/A maddesine yönelik ceza muhakemesi işlemleriyle ilgili düzenlemelerin yürürlükte kalması hukuki bütünlük açısından mümkün olmadığından, ilgili alt bendin kaldırılması ve buna bağlı teknik teselsülün ortadan kaldırılması zorunluluğu doğmuştur.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür

Gerekçe: Yürütme maddesidir. RADYO VE TELEVİZYONLARIN KURULUŞ VE YAYIN HİZMETLERİ HAKKINDA KANUN ve BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ