Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun amacı radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesi, ifade ve haber alma özgürlüğünün sağlanmasıdır. Ancak günümüzde ifade ve basın özgürlükleri kavramları adeta rafa kaldırılmıştır.

Verilen bu ceza kararların gerekçelerini incelediğimizde son bir yıllık süreçte RTÜK tarafından verilen kararların yüzde 34,2'sinin 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi "İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." ilkesi ve yüzde 21 'inin (1) bendi "Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın ve doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz..." ilkesinin; yüzde 13,1 inin (b) bendi "Irk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz." ilkesi; yüzde 10,"'inin (f) bendinde yer alan "Yayın hizmetleri ... toplumun milli ve manevi değerlerine, ... aykırı olamaz." ilkesi; yüzde 7,8'inin (t) bendinde yer alan "Terör eylemini, faillerini ve mağdurlarını terörün amaçlarına hizmet edecek sonuçlar doğuracak şekilde sunamaz." ilkesinin ihlali cezalara dayanak yapıldığını görmekteyiz. ği Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütünün hazırladığı 2024 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde Türkiye, 180 ülke içerisinde 158'inci sırada yer alarak, durumun "çok vahim" olduğu ülkeler kategorisinde yer almaya devam etmektedir.

Basın özgürlüğüne yapılan açık müdahaleler, kısıtlamalar yurttaşların haber alma hakkı ile doğrudan bağlantılıdır. Yapılan her orantısız müdahale Anayasa'nın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasamızda yer alan haber alma hakkının kısıtlamalar olmaksızın sağlanması ve yine temel bir hak olan bilgi edinme hakkının şeffaf, demokratik ve eşitlik esaslarıyla yerine getirilmesi gerekmektedir.

Ancak 6112 sayılı kanunda yer alan kimi idari yaptırımlar orantısız, ölçüsüz ve elverişsizdir. Bu yaptırımlar haber alma hakkının gasp edilmesine neden olduğu gibi basın özgürlüğünü de ihlal edilmektedir. Kanunlarda yer alan kısıtlamaların hakkın özüne dokunmaması gerekmektedir. Ancak 6112 sayılı kanunda hüküm altına alınan yaptırımlar temel haklarımızın kullanımına doğrudan müdahale niteliğindedir.

Kanunda hüküm altına alınan lisans iptali yaptırımı bu anlamda mevcut ihlalle orantılı değildir. Yaptırım ve hedeflenen kamu yararı ile ifade ve basın özgürlüğü arasında bulunması gereken makul denge bozulmaktadır. Bu sebeple oluşan mağduriyetlerinin giderilmesi amaçlanmaktadır.