9/7/1982 tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumunun Muafiyetleri ve Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanunun adı "Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun" şeklinde değiştirilmiş ve Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen 15 inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"Kurumun muafiyetleri
MADDE 15 - Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu;
a) Münhasıran yolcu taşımak amacıyla kullanılan araçlar ve binek araçları hariç her türlü aracın, Türkiye'ye sokulmasında her çeşit ithalat sınırlamalarından, gümrük vergisi ile özel idare ve belediyelere ait her türlü vergi, harç, fon ve zamlardan, her türlü geçici depolama, antrepo ve ardiye ücretlerinden ve ithal esnasında alınan diğer bütün vergi, harç ve ücretlerden,
b) Her türlü tesislerinin yapımı ve işletilmesinden dolayı belediyeye ödenmesi gereken her türlü vergi, harç, harcamalara katılma paylarından ve benzeri yükümlülüklerden,
c) Taraf olduğu dava, icra ve benzeri takiplerde 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununda sayılan yargı harçlarından,
ç) İhaleleri, ilanları, mukaveleleri ve başka evrak ve belgeleri Devlete ve belediyelere ait her türlü harçlardan,
d) Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılmak üzere ithal edilen makine, alet, cihaz, ecza, malzeme, kimyasallar, ürün ve yayınlar ile bağış yoluyla yurt dışından gelen aynı cins mallar gümrük vergisi ile buna bağlı vergi, resim, fon, pay ve harçlar dâhil olmak üzere her türlü vergi ve harçtan,
e) Kurumun her türlü tesis, bina ve arazisi, bina ve arazi vergilerinden,
f) Kuruma yapılacak her türlü bağışlar, yardımlar ve vasiyetler vergi, resim, pay ve harçlardan,
g) Kurumun faaliyetleri dolayısıyla yapılan işlemler yönünden 492 sayılı Kanun ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu gereğince alınan vergi ve harçlardan ve katılma payından, bu kapsamda düzenlenen kağıtlarla ilgili olarak damga vergisinden, muaftır.
Kurumun yaptığı faaliyetlerden elde ettiği gelirler dolayısıyla kurumlar vergisi açısından iktisadi işletme oluşmuş sayılmaz. Kuruma makbuz karşılığında yapılan nakdi bağış ve yardımlar, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde, gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla beyan edilen gelirden veya kurum kazancından indirilebilir.
Kurum yapacağı araştırma ve incelemeler için hiçbir ilmühaber, ruhsatname veya imtiyaz almak zorunda değildir. Kurum tarafından açılan dava ve icra takiplerinde teminat aranmaz.
Araştırma, geliştirme, teknoloji ve yenilik projeleri için gerekli olan ve yurt dışından temini zorunlu bulunan malların temini ile ilgili olarak, Bakan onayı alınarak teminat alınmaksızın yüklenme tutarına kadar bütçe dışı ön ödeme yapılabilir.
Kurum tarafından desteklenen projelere ilişkin tutarlar, Kurum bütçesine gider kaydedilmek suretiyle proje yürütücüsü gerçek kişilere ve/veya projelerin yürütüldüğü kurum ve kuruluşlara aktarılabilir. Bu şekilde kamu kurum ve kuruluşlarına aktarılan tutarlar, bu kurum ve kuruluşların bütçelerine gelir kaydedilmeksizin açılacak özel hesaplarda izlenir. Kurum tarafından yürütülen ve/veya desteklenen projeler için diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlardan destek alınabilir. Bu kapsamda Kuruma aktarılan tutarlar, Kurum bütçesine gelir kaydedilmeksizin açılacak özel hesaplarda izlenebilir. Bu fıkra kapsamında yapılan harcamalar 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa göre denetlenir."
Gerekçe: Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK), 57 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurularak, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü ve Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsünü bünyesine almıştır. Madde ile 2690 sayılı Kanunun adının TENMAK ile doğrudan ilişkilendirilmesi ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 119 uncu maddesinin (b) bendiyle 2690 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde yapılan değişikliğin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesinin 7112/2023 tarihli ve E:2021/125, K:2023/213 sayılı kararına istinaden düzenleme yapılmak suretiyle ulusal bir Ar-Ge kurumu olan TENMAK'ın mevcut mali muafiyetlerden yararlanmaya devam etmesi amaçlanmaktadır. Diğer yandan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 117 nci maddesinin (c) bendiyle değişiklik yapılan 4865 sayılı Kanunun, Anayasa Mahkemesinin aynı kararıyla iptal edilen 18 inci maddesinde TENMAK-'"'a tanınmış olan; birinci fıkrasındaki kurumlar vergisine ilişkin muafiyet, ikinci fıkrasındaki Kurumun faaliyetleri dolayısıyla yapılan işlemler yönünden tanınan vergi ve harç muafiyeti ile açılacak dava ve icra takiplerinde teminat aranmasına ilişkin muafiyet ve dördüncü fıkrasındaki araştırma ve incelemeler için ilmühaber, ruhsatname veya imtiyaz alınmasına ilişkin muafiyet düzenlemeleri maddeye aynen dercedilmek, madde metninde yer alan gümrük vergisine ilişkin muafiyet ise 4865 sayılı Kanunun aynı maddesinin üçüncü fıkrasındaki gümrük vergisi muafiyetine ilişkin hüküm nazara alınarak uyarlanmak suretiyle ulusal bir Ar-Ge kurumu olan TENMAK-"ın anılan Kanun kapsamındaki mevcut mali muafiyetlerden de yararlanmaya devam etmesi amaçlanmaktadır. Diğer yandan 4865 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin Teklifle yürürlükten kaldırılması öngörülen; dördüncü fıkrasında Kuruma tanınmış olan desteklenen projelerin bütçelerine ait tutarların proje adına açılacak özel hesaplara aktarılarak izlenebilmesine ilişkin hükmün Kurumun ihtiyaçları çerçevesinde yeniden düzenlenmek suretiyle maddeye dercedilmesi ve beşinci fıkrasında Kuruma tanınmış olan Kurum tarafından yürütülen ve desteklenen projeler için diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlardan destek alınabilmesi ile bu kapsamda Kuruma aktarılan tutarların Kurum bütçesine gelir kaydedilmeksizin açılacak özel hesaplarda izlenebilmesine ilişkin hükmün maddeye dercedilmesi suretiyle ulusal bir Ar-Ge kurumu olan TENMAK""ın anılan Kanun kapsamındaki mevcut mali düzenlemelerden yararlanmaya devam etmesi amaçlanmaktadır.