5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasında, "Emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunan kadın sigortalılardan, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunanların, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenir ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de indirilir" hükmü yer almaktadır.

Söz konusu düzenleme, ilk bakışta kadın sigortalıların bakım yükü nedeniyle yaşadığı zorlukları telafi etmeye yönelik pozitif bir adım gibi görünse de; hem toplumsal cinsiyet eşitliği ilkesine aykırılığı hem de ebeveynlerin cinsiyetlerine göre farklı muameleye tabi tutulması nedeniyle dikkatle değerlendirilmelidir. Bu hüküm; yalnızca kadınlara tanınarak bakım sorumluluğunu tek taraflı biçimde kadına yüklemekte, aynı koşullarda çocuğuna bakım veren erkek sigortalının bu haktan yararlanmasını engelleyerek aile içi bakım emeğine katılmasını da yapısal olarak sınırlamakta ve böylece dolaylı bir ayrımcılık yaratmaktadır.

Bu düzenlemenin yalnızca kadın sigortalılar için öngörülmesi, birkaç ciddi soruna yol açmaktadır. Şöyle ki:

Toplumsal cinsiyete dayalı rol dağılımını pekiştirmektedir. Kadınların çocuk bakımı, yaşlı ve engelli bakımı gibi aile içi bakım hizmetlerinden sorumlu tutulması, toplumsal cinsiyet normlarının bir yansımasıdır. Bu hüküm, bakım emeğini kadınların doğal sorumluluğu gibi gören bakış açısını yeniden üretmektedir. Oysa bakım yükümlülüğü cinsiyete dayalı olarak değil, fiilen bakımı üstlenen birey üzerinden tanımlanmalıdır.

Kadın istihdamını olumsuz etkilemektedir. Kadınlara yönelik tanınan bu erken emeklilik hakkı, kadının istihdamdan daha erken çekilmesine sebep olmakta, iş gücü piyasasından daha erken ayrılmasını yapısal olarak teşvik etmektedir. TÜİK 2023 yılı verilerine göre; erkeklerin istihdam oranı 9665 iken kadınların istihdam oranı yalnızca "630,4"tür. Kadının emek piyasasındaki konumunun zayıflaması, ekonomik bağımsızlık düzeyini düşürmekte ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini derinleştirmektedir.

Aynı durumda bulunan erkekler için ayrımcılık yaratmaktadır. Eğer anne vefat etmişse ya da çocukla fiilen ilgilenen kişi baba ise, mevcut düzenleme bu bireylerin aynı haktan faydalanmasını engellemekte ve benzer durumdaki kişilere farklı uygulamalar getirmektedir. Bu da, eşitlik ilkesine ve ayrımcılık yasağına açıkça aykırıdır.

Uluslararası sözleşmelere aykırılık teşkil etmektedir. Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) ve Avrupa Sosyal Şartı gibi uluslararası insan hakları belgeleri, bakım emeğinin toplumsal olarak paylaşılmasını, bakımın yalnızca kadınlara yüklenmemesini ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasını güvence altına almaktadır. Bu düzenleme ise, bu yükümlülüklerle çelişmektedir. sayesinde;

Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 3.Kat No: F-327 Çankaya / Ankara 06543 " Bakım emeği toplumsal bir sorumluluk olarak tanımlanacak, e Fiilen çocuğun bakımını üstlenen birey (kadın ya da erkek) bu haktan eşit şekilde yararlanabilecek, e Toplumsal cinsiyet eşitliği yönünde önemli bir adım atılmış olacak, e Anayasa'nın eşitlik ilkesine ve Türkiye'nin uluslararası yükümlülüklerine uygunluk sağlanmış olacaktır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 3.Kat No: F-327 Çankaya / Ankara 06543 MADDE GEREKÇESİ