2911 Sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Esas Komisyon İçişleri

Tarih: 7-5-2025 Esas No:2/3093

Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, siyasi fikirlerin ifadesinden adaletsiz uygulamalara tepki gösterilmesine, ekonomik çıkarların savunulmasından sosyal taleplere kadar uzanan sivil, ekonomik, politik ve sosyal hakların tanınması, uygulanması ve savunulması için kullanılan demokratik Anayasal bir hak ve araçtır.

Anayasamızın 34. maddesi, "Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir" hükmü ile bu hakkı açık biçimde güvence altına almıştır. Söz konusu maddede yer alan "herkes" ibaresi, bu hakkın vatandaş-yabancı ayrımı gözetilmeksizin tanındığını açıkça ortaya koymaktadır.

Anayasal düzenlemenin yanı sıra Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve diğer uluslararası insan hakları belgeleri de toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünü evrensel bir hak olarak kabul etmekte ve bu hakkın kullanılmasında ayrımcılığı açıkça yasaklamaktadır. Bu düzenlemelere göre; ırk, renk, dil, din, cinsiyet, siyasi görüş, milliyet ya da sosyal köken gibi sebeplerle bu hakkın sınırlandırılması mümkün değildir.

Türkiye'de geçici koruma statüsünde, mülteci ya da sığınmacı olarak bulunan milyonlarca yabancı ülke vatandaşı mevcuttur. Bu kişilerin de tıpkı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları gibi, hak ihlallerine karşı demokratik ve barışçıl yollarla seslerini duyurma hakkı bulunmaktadır. Ancak mevcut uygulamada," yabancıların toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleyebilmeleri İçişleri Bakanlığı'nın iznine tabi tutulmakta; bu da Anayasa ile korunan temel bir hakkın özüne dokunmakta ve hakkı bir özgürlük olmaktan çıkararak bir izne bağlamaktadır.

Bu teklif ile, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrasının yürürlükten kaldırılması öngörülmektedir. Söz konusu fıkranın kaldırılması, yabancı ülke vatandaşlarının da anayasal güvence altında olan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını herhangi bir ön izne tabi olmaksızın, demokratik toplum düzenine uygun şekilde kullanabilmelerini sağlamaya yöneliktir. Bu değişiklik, hem hukukun üstünlüğü ilkesinin hem de Türkiye'nin uluslararası insan hakları yükümlülüklerinin gereğidir.