Milletvekili Seçimi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Doç. Dk Selçuk Özdağ Muğla Milletvekili Grup Başkanvekili Tali Komisyon Adalet Esas Komisyon Anayasa

Tarih: 8-5-2025 Esas No:2/3101

Mayıs 2025 İN: (62 5589

Siyasi yasak ve belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma, bir kişinin belirli bir süre veya ömür boyu siyasi faaliyetlerde bulunmasını, kamu görevlerinde yer almasını veya siyasi haklarını kullanmasını engelleyen hukuki bir yaptırımdır. Bu yasaklar, genellikle kamu görevlilerinin veya siyasetçilerin işledikleri ciddi suçlar sonrası uygulanır ve bu bireylerin tekrar kamu görevlerine gelmesini veya siyasi arenada etkili olmasını engellemeyi hedefler. Anayasamızın 138. maddesi gereğince mahkemelerin bağımsızlığı belirtilmiş ise de uygulamada yaşanan sorunlar aşikardır.

Siyasi yasaklılık ile kısıtlanmış olanlar seçme ve seçilme hakkının kaybı, kamu görevi yasağı, parti üyeliği ve yöneticiliği yasağı, uluslararası platformlarda temsil yasağı gibi yasaklara maruz kalmaktadırlar. Otoriter rejimlerde, siyasi yasakların muhalifleri susturmak için bir aracı olarak kullanıldığı sabittir. Bu durumda, yasakların hukukun üstünlüğünü zedelediği ve demokrasiye zarar verdiği nettir, Mahkemelerce, Anayasa'ya aykırı olarak şahıslar hakkında seçme ve seçilme ehliyetinden yoksun bırakılarak verilen tedbirler siyasi bir yaptırıma dönüşmüştür. Buna karşın, demokratik sistemlerde siyasi yasakların ve tedbirlerin şeffaf bir şekilde uygulanması ve sadece hukuki temele dayandırılması önerilir. Bu sayede hem toplumun adalet duygusu korunur hem de birey haklarının ihlali önlenmiş olur.

Siyasi yasak, kısıtlamalar ve tedbir uygulamaları bireyin yalnızca siyasi hayatını değil, aynı zamanda toplumdaki statüsünü de etkiler. Kamu gücüne ve siyasi düzene olan güvenin korunması için etkili bir yöntem olarak görülse de, kısıtlamaların hakkaniyetli ve adil bir şekilde uygulanması büyük önem taşır. Haksız bir siyasi yasak ve belli hakların kullanılmasının yoksun bırakılması tedbiri, birey haklarını ihlal edebilir ve toplumda huzursuzluk yaratabilir. Yaptırımın hukuki ve demokratik çerçevede uygulanması hem toplumun adalet duygusunu hem de hukukun üstünlüğünü korumak açısından gereklidir.

Anayasa ile teminat altına alınan hakların kullanmasının engellenmesi sonucunda Anayasa 67. madde hükmünce seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı hukuk ve hakkaniyete aykırı olarak kısıtlanmakta ve yasak getirilmeye çalışılmaktadır. Hukuk ve hakkaniyete aykırı olarak siyasi yasak, kısıtlamalar ve seçme ve seçilme hakkına ilişkin tedbirler ile karşı karşıya kalan vatandaşların mağduriyetinin ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır.