Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Aile kurumu, toplumsal dayanışmanın ve sosyal istikrarın temel yapı taşıdır. Bu kurumun korunması ve güçlendirilmesi, yalnızca bireylerin değil toplumun bütününün geleceğini ilgilendiren bir konudur. Özellikle kadınların çocuk bakımındaki yükünü tek başına omuzladığı, ev içinde üretim yaptığı ve karşılığında herhangi bir sosyal güvenceye erişemediği durumlar, hem sosyal adalet hem de ekonomik eşitlik ilkeleri açısından ciddi bir sorun oluşturmaktadır. Türkiye'de milyonlarca kadın, yalnızca çocuklarına ve evine bakmakla meşgul olduğu için herhangi bir sigorta kapsamına dâhil olamamakta, yaşlılıkta emeklilik hakkı elde edememekte, sosyal yardımlara bağımlı hâle gelmektedir. Bu durum, kadınların bireysel özgürlüğünü, ekonomik güvencesini ve toplumsal itibarını zedelemektedir.

Bu kanun teklifi, toplumsal yapının en kırılgan kesimlerinden biri olan çalışmayan annelerin sosyal güvenlik kapsamına alınarak düzenli bir gelir desteği ile güçlendirilmesini amaçlamaktadır. Teklif kapsamında, hane geliri net asgari ücretin üç katından az olan, en az bir çocuğu bulunan ve herhangi bir işte çalışmayan kadınlara sigortalılık hakkı tanınmakta; bu kadınlara net asgari ücretin Y050'si oranında düzenli bir aylık bağlanması öngörülmektedir. Böylece annelik gibi kamusal değeri yüksek ancak ekonomik karşılığı bulunmayan bir emeğin sosyal güvenlik sistemi içinde tanınması sağlanmaktadır. Kadının sosyal güvencesiz kalmasını engelleyen bu düzenleme, aynı zamanda yoksulluk döngüsünü kıracak, çocukların bakım ve eğitimi için daha sağlıklı ve güvenli bir zemin oluşturacaktır.

Anayasa'nın 10'uncu maddesinde ifadesini bulan eşitlik ilkesi gereği, kadın-erkek fırsat eşitliğinin sağlanması devlete yüklenen temel sorumluluklardan biridir. Ancak günümüzde kadınların önemli bir kısmı çocuk doğurduktan sonra iş hayatından çekilmekte ve sosyal güvenceden yoksun kalmaktadır. Bu da hem kadınların ekonomik bağımsızlıklarını kaybetmesine hem de iş gücüne katılım oranlarının düşmesine neden olmaktadır. Kadınların evde çocuk bakımı nedeniyle sosyal sistemin dışında kalmalarının önüne geçilmesi, sadece sosyal adalet açısından değil, aynı zamanda toplumsal kalkınma bakımından da hayati bir önem taşımaktadır. Bu teklif, kadınların görünmeyen emeğini görünür kılacak, kadınların sosyal haklara erişimini kolaylaştıracak ve sosyal güvenlik sistemine katılımlarını teşvik edecektir.

Öte yandan Türkiye"nin karşı karşıya olduğu demografik sorunlar, doğurganlık hızının son yıllarda ciddi biçimde düşmesiyle daha da belirginleşmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre doğurganlık hızı 2001 yılında 2,38 iken 2023 yılı itibarıyla 1,51 seviyesine gerilemiş ve nüfusun kendini yenileme eşiği olan 2,10"un altına düşmüştür. Kadınların çocuk sahibi olduktan sonra ekonomik güvenliğini kaybedeceği endişesi, bu düşüşte önemli bir etkendir. Bu nedenle, çocuk sahibi olan annelere sağlanacak gelir desteği ve sosyal güvence, doğurganlık eğilimlerini olumlu yönde etkileyebilecek stratejik bir sosyal politika aracıdır. Şerafettin KILIÇ Antalya Milletvekili

Yalnızca kısa vadeli bir sosyal yardım değil, uzun vadeli demografik istikrarın sağlanması açısından da bu düzenleme önemlidir.

Ayrıca, sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak devlet, yalnızca çalışanı değil; çalışamayanı, evde çocuk bakanı, üretime dolaylı katkı sunan bireyi de gözetmekle yükümlüdür. Bu kanun teklifiyle, sosyal devlet anlayışı güçlendirilmekte, annelere dair politika alanı somut bir güvenceye bağlanmaktadır. Böylece hem kadın yoksulluğunun önlenmesi hem de kadın emeğinin tanınması açısından önemli bir adım atılmış olacaktır.

Bu teklif, yalnızca bireysel bir destek paketi değil; sosyal adaletin güçlendirilmesi, kadınların sosyal güvenlik ağına dâhil edilmesi, doğurganlık oranlarının artırılması, kayıt dışı ev içi emeğin görünür kılınması ve sosyal devlet ilkesinin somutlaştırılması bakımından bütüncül bir sosyal politika önerisidir. Yasalaşması hâlinde, çocuk sahibi çalışmayan kadınlar için yalnızca ekonomik değil; aynı zamanda psikolojik, toplumsal ve hukuki anlamda da koruyucu bir kalkan olacaktır.