Vakıflar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE 8 - 6/2/2023 tarihinde yaşanan deprem afetinden etkilenen ve Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi kabul edilen; Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya illerinde faaliyet gösteren seyahat acentalarından 35 inci maddede düzenlenen yıllık aidat 2025 yılı için alınmaz ve bunların önceki dönemlere ait yıllık aidat borçları herhangi bir işleme gerek kalmaksızın silinmiş sayılır."

Gerekçe: Maddeyle 6/2/2023 tarihinde yaşanan deprem afetinden etkilenen Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya illerinde faaliyet gösteren seyahat acentalarından 1618 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde düzenlenen yıllık aidatın 2025 yılı için alınmamasına ve bu kapsamdaki seyahat acentalarının önceki dönem yıllık aidat borçlarının silinmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır. MADDE ? - Maddeyle marina, liman tesisleri ve kıyı tesislerinin işletenlerine ve deniz aracı kiralayanlara yönelik olarak kimlik bildirme yükümlülüğü getirilmesi ile milli güvenliğin ve genel asayişin sağlanmasına katkıda bulunulması amaçlanmaktadır.

26/6/1973 tarihli ve 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanununun | inci maddesinin birinci fıkrasına "tedavi tesisleri" ibaresinden sonra gelmek üzere ", marinalar, liman tesisi, kıyı tesisi" ibaresi ve "araç" ibaresinden sonra gelmek üzere ", gemi/deniz turizmi aracı" ibaresi eklenmiştir.

1774 sayılı Kanunun 2 nci maddesine "tatil köyü" ibaresinden sonra gelmek üzere ", marinalar, liman tesisi, kıyı tesisi" ibaresi ve "gösterdikleri" ibaresinden sonra gelmek üzere "gemi/deniz turizmi araçlarında kalan kişiler de dahil olmak üzere" ibaresi eklenmiştir.

Gerekçe: Maddeyle marinalarda, liman tesislerinde, kıyı tesislerinde giriş/çıkış ve konaklama işlemlerinin kontrol altına alınması amaçlanmaktadır.

1774 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Bu maddede sayılan fillerin işlendiği takvim yılı içinde tekrarı halinde en son kesilen para cezasının iki katı uygulanır, ayrıca sayılan fiillerin işlendiği takvim yılı içinde dördüncü defa işlenmesi halinde işletme ruhsatları iptal edilir."

Gerekçe: Maddeyle, genel kolluk faaliyeti kapsamında kullanılan bilgisayar terminallerinde anlık olarak takibin sağlanabilmesini teminen; bilgisayar terminallerine bağlanmayan veya mevcut bilgi ve kayıtlarını anlık olarak göndermeyen ya da gerçeğe aykırı kayıt tutan konaklama tesislerine, söz konusu ihlali aynı takvim yılı içinde tekrar etmeleri halinde artırımlı idari para cezası uygulanması öngörülmektedir. Ayrıca, mağduriyetlere sebebiyet verilmemesi açısından resmi konaklama yerleri, özel hastane, huzurevleri ve sosyal tesislerin aynı yıl içinde dördüncü kez ihlalleri halinde ruhsatlarının iptal edilmesi öngörülmektedir.

19/6/1979 tarihli ve 2252 sayılı Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan "kira gelirleri" ibaresinden sonra gelmek üzere "ile müzelere, ören yerlerine, kültür merkezlerine, konser alanlarına, tiyatro, opera (Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü ile Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenenler hariç), seminer, sempozyum, sergi, festival, kongre ve benzeri kültür etkinliklere, kültür varlıklarının imar, ihya ve kültür envanterine kazandırılmasına yönelik, isim hakkı, destek ve sponsorluk gelirleri" ibaresi eklenmiştir.

Gerekçe: Kültür ve Turizm Bakanlığının döner sermaye kaynakları; Bakanlık bütçesine konulacak ödeneklerle Hazinece yapılacak ayni yardımlar, döner sermaye çalışmalarından elde edilecek karlar, bağış ve yardımlardan oluşmaktadır. Ancak mevcut sermaye birikimi, artan maliyet ve giderler-azalan gelirler nedeniyle belirtilen fonksiyonların yerine getirilmesinde yeterliliğini yitirmektedir. Gelecek dönemler itibariyle, döner sermayenin kullanım alanlarında sayılan birçok kültür merkezi ve kütüphane altyapı yatırımları ile turizm alanında yapılması hedeflenen yatırım ve destek ödemeleri planlanmaktadır. Madde ile söz konusu yatırım ve destekleme giderlerinin karşılanabilmesine olanak sağlayacak şekilde finansman kaynağı oluşturmak gayesiyle döner sermaye gelir kaynaklarına eklemeler yapılması amaçlanmakta, yapılan düzenleme ile gelir kaynaklarına kültür etkinliklerine yönelik destek ve sponsorluk gelirlerinin eklenmesi öngörülmektedir.

2252 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE | - Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünün memur veya işçi kadrolarında bulunup, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünün koro ve toplulukları ile İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri bünyesindeki Müzik Toplulukları emrinde ses ve saz sanatçısı olarak görevini icra eden ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde yazılı olarak başvuranlardan, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından gerçekleştirilecek sözlü ve uygulamalı sanatsal yeterlik sınavı sonucunda başarılı olanlar 28/2/2026 tarihine kadar 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek geçici 16 ncı maddesi kapsamındaki durumlarına uygun sözleşmeli sanatçı pozisyonlarına atanabilirler. Bu şekilde atananların sayısı yetmiş ikiyi geçemez.

Bu madde hükümlerine göre sözleşmeli sanatçı pozisyonlarına atananların, ilgili mevzuat hükümlerine göre Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünde geçirdikleri hizmet süreleri, yeni pozisyonlarının mali haklarının belirlenmesinde ve öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla emekli keseneğine esas aylık ya da sigorta primine esas kazanç unsurlarının tespitinde değerlendirilir. Bunlar, atandıkları pozisyonun mali ve sosyal haklarına göreve başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren hak kazanır ve önceki kadrolarında aldıkları mali ve sosyal haklar hakkında herhangi bir mahsuplaşma yapılmaz.

Sözleşmeli sanatçı pozisyonuna geçirilenlere iş mevzuatına göre herhangi bir tazminat ödenmez. Bu personelin önceden kıdem tazminatı ödenmiş süreleri hariç, kıdem tazminatına esas olan toplam hizmet süreleri, emekli ikramiyesine esas toplam hizmet süresinin hesabında dikkate alınır."

Gerekçe: Madde ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünün 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadrolarında ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçi kadrolarında yer alan ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü emrinde fiilen ses ve saz sanatçısı olarak görev yapmakta olan sanatsal yeterliliği haiz personelin durumlarına uygun sözleşmeli sanatçı kadrolarına atanabilmelerine yönelik düzenleme yapılmaktadır.

12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanununun 33 üncü maddesinin sekizinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

"Belgesiz konaklama işletmelerinin elektronik ortamda tanıtım, pazarlama ve satışının yapılması amacıyla ilan veren konaklama işletmesine mahallin en büyük mülki amirince her bir ilan için yirmi beş bin Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Konaklama işletmelerinin elektronik ticaretine ve tanıtımına imkân sağlayanlar, işletmelerin belge numaralarını Bakanlık veri tabanı üzerinden doğrulayarak faaliyetlerinde bu belge numaralarına yer vermek zorundadır. Faaliyetlerinde işletmelerin Bakanlık veri tabanındaki geçerli belge numaralarına yer vermeyenler ile belgesiz konaklama işletmelerinin elektronik ticaretine ve tanıtımına imkân sağlayanlardan Bakanlık tarafından yapılan uyarıya rağmen yirmi dört saat içinde içeriği çıkarmayanlar hakkında, her bir ilan için yirmi beş bin Türk lirası idari para cezası uygulanır. Bakanlık tarafından ihlalin gerçekleştiği konaklama işletmesine ilişkin yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilir ve bu karar uygulanmak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilir. Ayrıca, bu karara uymayanlar hakkında her bir tespit için yüz bin Türk lirası idari para cezası uygulanır. İçeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Sulh ceza hâkimliğince verilen karara karşı 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir."

Gerekçe: 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ile Bakanlıktan belge almayan konaklama tesislerinin faaliyette bulunması yasaklanmıştır. Madde ile Bakanlıktan belge almayan veya belgesi iptal edilmiş olan işletmelerin elektronik ortamda tanıtım, pazarlama ve satışının yapılmasının önlenmesi amaçlanmaktadır.

21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunun 35 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümleler eklenmiştir. "Ancak; Cumhurbaşkanlığı Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı yönetiminde bulunan saray, köşk, kasır, müze ve tarihi fabrikalar ile diğer yapıların restorasyonu, çevre düzenlemeleri ve ihyası sırasında bu mekânların, bulundukları parsellerde yapılması gereken araştırma, sondaj ve arkeolojik kazılar Milli Saraylar İdaresi Başkanlığınca yapılır, yaptırılır. Gerektiğinde Kültür ve Turizm Bakanlığının teknik yardımı ve işbirliği sağlanır."

Gerekçe: 113 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 3 üncü maddesiyle 12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 8 inci maddesinin birinci fıkrasına (ç) bendi olarak "Başkanlığın envanterindeki mekânlardan Milli Saraylar Bilim ve Değerlendirme Kurulunun uygun gördüğü alanlarda; taşınır ve taşınmaz varlıkları meydana çıkarmak üzere araştırma, sondaj ve kazı yapmak ve yaptırmak." hükmü eklenmiştir. Anayasa Mahkemesi, 13/9/2023 tarihli, 2023/7 E. ve 2023/150 K. sayılı kararıyla, 113 sayılı Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 3 üncü maddesiyle 12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 8 inci maddesinin birinci fıkrasına eklenen (ç) bendinin Anayasanın "Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır." hükmüne istinaden konu bakımından yetki yönünden, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir. Maddeyle Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gözetilerek Milli Saraylar İdaresi Başkanlığına, bünyesindeki saray, köşk, kasır ve diğer yapıların bakımı, restorasyonu ve taşınır, taşınmaz varlıklarını meydana çıkarmak üzere araştırma, sondaj ve kazı yapma ve yaptırma faaliyetlerine ilişkin yetki verilmesi amaçlanmaktadır.

29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE 30- Geçici 23 üncü madde kapsamında olup madde hükümlerinden yararlanamayan yatırımcı ve işletmeciler bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde başvurmaları halinde geçici 23 üncü madde hükümlerinden yararlandırılır. Bu başvurularda bedel, geçici 23 üncü maddede öngörülen usulde hesaplanan bedelin üç katı olarak belirlenir.

Geçici 23 üncü madde ve bu madde kapsamında yapılan başvuruların işlemleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde sonuçlandırılır. Bu süre sonuna kadar her ne sebeple olursa olsun süre uzatımı işlemleri sonuçlandırılamayan kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı veya kullanma izinleri ile kira sözleşmeleri hakkında bu tarihten sonra süre uzatım işlemi yapılmaz."

Gerekçe: 4706 sayılı Kanunun geçici 23 üncü maddesi ile ilgili mevzuatı uyarınca kamu taşınmazları üzerinde kıyı yapıları dâhil turizm yatırımı gerçekleştirilmek amacıyla ilgili idarelerce adına kesin tahsis yapılan, kesin izin verilen ya da lehine irtifak hakkı tesis edilen, kullanma izni verilen veya kiralama yapılan yatırımcı ve işletmecilerin kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı, kullanma izni veya kira sözleşmesi sürelerinin söz konusu kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı, kullanma izni veya kira sözleşmesine ilişkin olarak varsa açılan davalardan tüm yargılama giderleri üstlenilerek kayıtsız ve şartsız olarak feragat edilmesi, ödenmesi gereken herhangi bir borcunun bulunmaması ve maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren | (bir) yıl içinde, yani 28/11/2018 tarihine kadar başvurulması halinde yeniden sözleşme düzenlenmek suretiyle sözleşmenin düzenlendiği tarihten itibaren kırk dokuz yıla uzatılabileceği hüküm altına alınmıştır. Geçici 23 üncü madde kapsamında başvuruya ilişkin 1 (bir) yıllık süre öngörülmesine rağmen yatırımcılar tarafından süre uzatımı için gerekli yükümlülüklerin tamamlanmasına ve süre uzatım işlemlerinin sonuçlandırılmasına yönelik bir süre öngörülmemiştir. Kanuna eklenen geçici 30 uncu madde ile; geçici 23 üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarihten bu yana yaklaşık 7 yıla yakın süre geçmesine rağmen halen süre uzatım işlemleri sonuçlandırılamayan kamu taşınmazlarının hukuki durumlarında ortaya çıkan belirsizliğin giderilmesi amacıyla kamu taşınmazları üzerindeki süre uzatım işlemlerinin maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde sonuçlandırılacağına ve sonuçlandırılamayan kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı, kullanma izinleri ile kira sözleşmeleri hakkında bu tarihten sonra süre uzatım işlemi yapılamayacağına yönelik düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca, halihazırda madde hükümlerinden yararlanamayan O yatırımcıların omağduriyetlerinin önlenmesini teminen son kez bir aylık süre verilerek bunların başvurularının da maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde sonuçlandırılması amaçlanmaktadır.

20/2/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanununun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinde yer alan "üç" ibaresi "beş" olarak değiştirilmiş, bu fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiş, mevcut yedinci fıkrasında yer alan "altı aylık" ibaresi madde metninden çıkartılmış ve fikraya aşağıdaki cümle eklenmiştir.

"Sermayesinin tamamı Genel Müdürlük ve mazbut vakıflara ait olan şirketlerin faaliyetlerini yürütürken ihtiyaç duyduğu taşınmazlar, Genel Müdürlük tarafından rayiç bedelinden düşük olmamak koşuluyla bu şirketlere doğrudan kiraya verilebilir.

Yatırım karşılığı uzun süreli kira sözleşmeleri hariç, yıllık kira bedeli Meclis tarafından her yıl belirlenecek bedelin altında kalan taşınmazların sözleşmeleri noter tasdiki olmaksızın imza altına alınabilir.

Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara ait işgalli taşınmazlar için tespit ve takdir edilecek kullanım bedeline 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan indirimler uygulanmaz."

"Zirai faaliyet kapsamında kiralanan vakıf taşınmaz kiracılarının verilen sürede borcun tamamını ödememesi durumunda ise kiracının sözleşmesi feshedilmiş sayılır ancak tahliye süreci ürünün kaldırılmasından sonra gerçekleştirilir. Sözleşmenin feshi ile tahliye süreci arasında geçen süre için ecrimisil tahakkuk ettirilir."

Gerekçe: Maddeyle, Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve mazbut vakıflara ait taşınmazların kira süresinin beş yıl olarak değiştirilmesi öngörülerek Borçlar Kanunundaki kira sürelerine ilişkin düzenlemelere uyum sağlanması ve sermayesinin tamamı Genel Müdürlük ve mazbut vakıflara ait olan şirketlerin faaliyetlerini yürütürken ihtiyaç duyduğu taşınmazların rayiç bedelinden düşük olmaması koşuluyla doğrudan kiraya verilebilmesine imkan sağlanmak suretiyle de uygulamadaki işleyişin hızlandırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca düşük kira bedelli taşınmazlarda ve bilhassa bakımı öncelenerek kiralanan taşınmazlarda noter tasdikinin uygulamada çıkardığı zorluklar nedeniyle belirli bedelin altındaki kiralamalarda işleyişi kolaylaştırmak amacıyla noter tasdiki zorunluluğu kaldırılmaktadır. Zirai faaliyet kapsamında yapılan kiralamalarda ise ürün kaldırılmasının beklenerek tahliyenin gerçekleşmesi öngörülmekte ve böylelikle zirai ürünlerde tahliye nedeniyle gerçekleşebilecek muhtemel ziyanın önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

5737 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun Hazine, belediye, özel idareler, köy veya diğer kamu tüzel kişileri ile bunlara ait müessese, iktisadi işletme ve bağlı ortaklıklarının mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devrolunur."

"Birinci fıkrada sayılan tüzel kişiliklerin mülkiyetinde olup doğrudan vakfedilen veya mevcut olup olmadığına bakılmaksızın vakıf kaynaklarından inşa edilmiş, onarılmış veya ilaveler yapılmak suretiyle katkı sağlanmış vakıf kültür varlıkları, vakıf yoluyla meydana gelmiş sayılır."

Gerekçe: Geçmişi vakıf olan kültür varlıklarının mazbut vakfına devredilmesi sureti ile vakıf kültür varlığının korunarak gelecek nesillere aktarılmasının Vakıflar Genel Müdürlüğü eli ile sağlanması düzenlemenin esas amacı olup, cemaat vakıflarının 1936 Beyannamesinde kayıtlı olan taşınmazlarının vakfı adına tapuda tescili 2011 ve 2017 yıllarında yapılan düzenlemelerle sağlanmışken, mazbut vakıfların da bu haktan vakıf kültür varlıkları yönüyle faydalanmalarının sağlanması, bu bağlamda kamu tüzel kişiliğini haiz kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunlara bağlı müessese, iktisadi işletme ve bağlı ortaklıkların uhdesinde bulunanlar dahil vakıf mülkiyetinden çıkan kültür varlıklarının tekraren mazbut vakfına dönmesi, korunarak gelecek nesillere aktarılması ve vakfedenin iradesinin de bu suretle korunması hedeflenmektedir. Aynı zamanda geçmişi vakıf olan kültür varlıklarının Vakıflar Genel Müdürlüğü uhdesinde tek elden yönetilmesi ve ihyası amaçlanmaktadır.

5737 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan "yirmisi" ibaresi "kırkı" olarak değiştirilmiştir.

Gerekçe: Vakıflar Genel Müdürlüğünce 19.290 mazbut vakfın yanında 84 mülhak vakıf ve 240 intifalı mazbut vakfın iş ve işlemleri yürütülmektedir. Genel Müdürlüğe bağlı Bölge Müdürlüklerinde görev yapan personel tarafından taşınmazların kiralanması, bakım ve onarımlarının yaptırılması, buna yönelik plan ve projelerin hazırlatılması, taşınmazların aidat vb. yönetim giderlerinin ödenmesi gibi birçok işlem yapılmaktadır. Hazineden herhangi bir yardım/pay almayan tamamen kendi gelirleri ile kültür varlıklarının restorasyonu, hayır hizmetlerini yürüten ve sahip olduğu iki üniversiteyi fonlayan Vakıflar Genel Müdürlüğünün genel yönetim giderlerinin, kira gelirinin "42'sine tekabül ettiği, temsilen yönetilen vakıfların iş yoğunluğunun artışı ve bu artışın İdareye getirdiği maliyet dikkate alındığında, maddeyle temsilen yönetilen vakıflardan genel yönetim giderini karşılamak için alınan yönetim ve temsil masrafı oranının "620'den "040'a güncellenmesi amaçlanmaktadır.

5737 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE 15- Genel Müdürlüğe veya mazbut vakıflara ait taşınmazlarda kiracılık ilişkisi nizalı şekilde devam edenler veya 30/6/2025 tarihinden önce işgalci olanlar ile taşınmazları ticari faaliyetlerde kullanan mevcut kiracılarla; Genel Müdürlüğe herhangi bir borcunun bulunmaması, Genel Müdürlüğe karşı açtıkları davalardan tüm yargılama giderlerini üstlenerek kayıtsız ve şartsız olarak feragat etmeleri, belirlenecek yeni kira bedeli ve kira şartlarını kabul etmeleri ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde başvurmaları halinde bu Kanunun 20 nci maddesi kapsamında beş yıla kadar kira sözleşmesi yapılabilir.

Genel Müdürlüğe veya mazbut vakıflara ait taşınmazlarda işgalci olanlardan bu madde kapsamında başvurmayanlar ile Genel Müdürlük tarafından belirlenen sözleşmeyi imzalamayanlar, 2886 sayılı Kanunun 75 inci maddesi uyarınca tahliye edilir.

Gerekçe: Genel Müdürlüğe veya mazbut vakıflara ait taşınmazlarda, Covid-19 pandemi süreci ve devamında kiralarını aksatan ve kira borcundan dolayı hukuki takibata girişilmesi nedeniyle nizalı duruma düşen iş yeri kiracıları gibi kiracılık ilişkisi nizalı şekilde devam edenler veya 1/1/2025 tarihinden önce işgalci olanlar ile taşınmazları ticari faaliyetlerde kullanan kiracılarla mevcut olan fiili durumun hukuki bir zemine taşınarak ihtilafların çözülmesi amaçlanmaktadır. Vakıflar Genel Müdürlüğü Entegre Vakıf Otomasyon Sisteminden alınan verilere göre 64.146 taşınmazdan 9.121 tanesinde işgalci bulunduğu, nizalı kiracı sayısının ise 1.377 olduğu görülmüştür. Madde ile bölge müdürlüklerinin yetkisinde olan kira süresi üç yıl iken bu madde kapsamında imzalanacak sözleşmelerin süresi beş yıl olarak belirlenmiş ve kira süresi uzun tutularak yeni sözleşme davetinde bu durumun teşvik unsuru olması hedeflenmiş, ekonomik değeri yüksek olan ticari taşınmazlardaki potansiyelin harekete geçirilmesi, ayrıca işgalciliğin sonlandırılarak hem işgalcilerle olan fiili durumun hukuki bir zemine taşınması hem de değerlendirilme imkânı olan taşınmazların işgalden arındırılarak düzenli kira geliri elde edilmesi, dava ve tahliye süreçlerinin azaltılması amaçlanmış, İdare ve mazbut vakıfların bu taşınmazlardan daha yüksek oranda faydalanması için müracaat süresi geçmiş deneyimler dikkate alınarak altı ay şeklinde belirlenmiştir.

19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı Hakkında Bazı Düzenlemeler Yapılmasına Dair Kanuna ekli harita ve koordinat listesi ek (1) sayılı listede yer alan şekilde, 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan "Başkanlığa tahsis edilen" ibaresi "Başkanlığın görevli ve yetkili olduğu" şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya aşağıdaki bent eklenmiştir.

"e) Koruma Komisyonu: Gelibolu Tarihi Alanı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonunu,"

Gerekçe: Maddeyle 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı Hakkında Bazı Düzenlemeler Yapılmasına Dair Kanuna ekli harita ve koordinat listesi ile Kanunun 2 nci maddesinde yer alan bazı tanımlar değiştirilmektedir. Yapılması öngörülen harita ve koordinat listesi değişikliğiyle, mevcut harita ve koordinat listesinin karayla tam olarak örtüşmemesinden doğan sorun giderilmekte ve deniz savaşlarındaki batıkların bulunduğu alan Tarihi Alan sınırları içerisine alınmaktadır. Mevcut Tarihi Alan tanımında ekli harita ve koordinat listesi sınırları içerisinde yer alan taşınmazlardan yalnızca Başkanlığa tahsis edilenlerin Tarihi Alan olarak kabul edilmesi uygulamada Başkanlığın yetkili olduğu alanın belirlenmesinde sorunlara neden olmaktadır. Maddede yapılan değişiklikle 7432 sayılı Uludağ Alanı Hakkında Kanun ve 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanunun tanımlar maddesine benzer şekilde tahsis şartı kaldırılarak harita ve koordinat listesiyle belirlenen ve Başkanlığın görevli ve yetkili olduğu alanın Tarihi Alan olarak belirlenmesi sağlanmaktadır. Ayrıca maddeyle Kanuna Koruma Komisyonu tanımı eklenmektedir.

6546 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "taşınmaz" ibaresi ile "doğal sitlerin yeniden değerlendirilmesi hariç," ibaresi madde metninden çıkarılmış, "Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonu" ibaresi "Koruma Komisyonu" şeklinde değiştirilmiş, bende aşağıdaki cümleler, (ç) bendine aşağıdaki cümle eklenmiş, (d) bendinin birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, ikinci cümlesi yürürlükten kaldırılmış ve fıkraya aşağıdaki bentler eklenmiştir.

"Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler Koruma Komisyonu kararlarına uymak zorundadır. Tarihi Alanda işlenen 2863 sayılı Kanunda tanımlanan suçlar dolayısıyla açılan davalarda mahkeme, iddianamenin bir örneğini Başkanlığa da gönderir. Başvurusu üzerine, Başkanlık açılan davaya katılan olarak kabul edilir."

"Ancak alanın arkeolojik, coğrafi, kültürel ve tarihi varlıkları göz önüne alınarak ilgili kurumların görüşü, Başkanlığın teklifi ve Bakanlığın uygun görüşü üzerine Cumhurbaşkanı kararı ile Tarihi Alan sınırları genişletilebilir."

"Tarihi Alanındaki ormanların bakımı, korunması, yangın, hastalık ve zararlılarla mücadelesi 6831 sayılı Kanun hükümleri uyarınca fonksiyonel orman amenajman planlarına göre Orman Genel Müdürlüğünce yürütülür ve elde edilen tüm gelirler Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye bütçesine aktarılır."

"h) Tarihi Alan sınırları içinde yer almamakla birlikte, arkeolojik, coğrafi, kültürel ve tarihi nedenlerle yönetim ve gelişiminin sağlanması bakımından Tarihi Alan ile irtibatlı olduğu Başkanlıkça tespit edilen yerler ilgili kurumların görüşü, Başkanlığın teklifi ve Bakanlığın uygun görüşü üzerine Cumhurbaşkanı kararı ile Tarihi Alan bağlantı noktası olarak belirlenebilir. Belirlenen bağlantı noktaları Tarihi Alan kabul edilir. Bağlantı noktalarına yönelik tüm iş ve işlemler bu Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca yürütülür. i) Çanakkale Savaşlarıyla ilgili her türlü silah, teçhizat, kıyafet, aksesuar, belge ve benzeri malzemeler 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli taşınır kültür varlığı sayılır. Bunların ilgili mevzuata göre tasnif ve tescili, korunması, kullanımı, denetimi, sergilenmesi ile diğer hususlar Milli Savunma Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. i) Başkanlık tarafından Çanakkale Savaşları ve Tarihi Alana ilişkin müze kurulabilir. Kurulan müzeler Devlet müzesi statüsündedir. Bu şekilde kurulan müzelerin görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma düzenleri, Bakanlık ile Milli Savunma Bakanlığının görüşleri alınarak Başkanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

)) Başkanlıkça, bu fıkranın (ç), (8) ve (h) bentleri kapsamında Milli Savunma Bakanlığı adına tahsisli veya kullanım izni bulunan taşınmazlara ilişkin yapılacak işlemlerde Milli Savunma Bakanlığının uygun görüşü alınır."

Gerekçe: 6546 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde Tarihi Alanın korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesinde uyulacak esaslar düzenlenmektedir. Yapılan değişikliklerle söz konusu maddeye bazı yeni bentler eklenmekte ve mevcut bentler ihtiyaçlar doğrultusunda değiştirilmektedir. Bu kapsamda; • (b) bendinde yapılan değişiklikle kanunla kurulmuş olan diğer alan başkanlıklarının yetkileriyle benzerlik sağlanması ve Tarihi Alanın tek elden bütüncül olarak yönetilmesi amacıyla doğal sitlerin yeniden değerlendirilmesi yetkisi Koruma Komisyonuna verilmekte; kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler ile gerçek ve tüzel kişilerin Koruma Komisyonu kararlarına uyma zorunluluğu getirilmekte ve yargı süreçlerinde uygulamada yaşanan sorunların giderilmesi amacıyla Başkanlığın taraf sıfatını kazanmasına yönelik düzenleme yapılmaktadır. • (ç) bendinde yapılan değişiklikle Tarihi Alana ilişkin devam eden bilimsel çalışmalar neticesinde yeni tespit edilecek olan şehitlik, karargâh yapısı gibi yerlerin arkeolojik, coğrafi, kültürel ve tarihi önemleri göz önüne alınarak Tarihi Alana dahil edilebilmesi için ilgili kurumların görüşü, Başkanlığın teklifi, Bakanlığın uygun görüşü üzerine Cumhurbaşkanı kararı ile Tarihi Alan sınırlarının genişletilebilmesine imkân verilmesi amaçlanmaktadır. • (d) bendinde yapılan değişiklikle ormanlık alanlar ile birlikte yabani ağaçlık alanların da bakımı, korunması, yangın ve hastalıkla mücadelesi ilgili ihtisas kurumu olan Orman Genel Müdürlüğüne bırakılmakta ve söz konusu görevleri yürütmesi amacıyla ormanlardan ve yabani ağaçlık alanlardan elde edilen gelirlerin de Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye bütçesine aktarılması düzenlenmektedir. • Fıkraya eklenen (h) bendiyle Çanakkale Savaşlarının boğazın her iki yakasında da meydana gelmiş olması ve Tarihi Alan sınırları dışında yer almakla birlikte Tarihi Alanla irtibatlı olduğu tespit edilen tabya, şehitlik, kale gibi mekanların da bağlantı noktası ilan edilerek bütüncül korumaya alınması gerektiği düşünülerek ilgili kurumların görüşü, Başkanlığın teklifi ve Bakanlığın uygun görüşü üzerine Cumhurbaşkanı kararı ile Tarihi Alan Bağlantı Noktası olarak belirlenmesine imkan tanınmaktadır. • Fıkraya eklenen (1) bendiyle 2863 sayılı Kanun kapsamında taşınır kültür varlığı sayılmayan Çanakkale Savaşlarıyla ilgili her türlü silah, teçhizat, kıyafet, aksesuar, belge ve benzeri malzemelerin 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli taşınır kültür varlığı sayılarak korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının sağlanması amaçlanmaktadır. • Fıkraya eklenen (i) bendiyle Tarihi Alanda yer alan müzelerin Devlet müzesi sayılması amaçlanmaktadır. • Fıkraya eklenen (() bendiyle alanın jeopolitik önemi dikkate alınarak Başkanlıkça, bu fıkranın (ç), (8) ve (h) bentleri kapsamında Milli Savunma Bakanlığı adına tahsisli veya kullanım izni bulunan taşınmazlara ilişkin yapılacak işlemlerde Milli Savunma Bakanlığının uygun görüşünün alınması amaçlanmaktadır.

18/1/2023 tarihli ve 7432 sayılı Uludağ Alanı Hakkında Kanunun 3 üncü maddesine ikinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fikra eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.

"(3) Uludağ Alanında 2863 sayılı Kanun kapsamında doğal sitler ve tabiat varlıkları ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne verilen görevler, Başkanlık tarafından yerine getirilir."

Gerekçe: 117 sayılı Uludağ Alan Başkanlığı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin ikinci fırkasında yer alan "1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde doğal sitler ve tabiat varlıkları ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne verilen görevler Uludağ Alanında Başkanlık tarafından yerine getirilir." hükmü Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 tarihli ve 2023/66 E.-2024/185 K. sayılı kararı ile düzenlemenin mülkiyet hakkına ilişkin olması ve kanunla düzenlenmesi gerektiği gerekçesi ile iptal edilmiştir. Madde ile Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçesine uygun olarak doğal sitler ve tabiat varlıkları ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne verilen görevlerin Uludağ Alanında Başkanlık tarafından yerine getirileceği hüküm altına alınmaktadır.

2/3/2023 tarihli ve 7439 sayılı Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Vakfı Kanununun 4 üncü maddesinin dokuzuncu fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, dokuzuncu fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiş ve diğer fıkra buna göre teselsül ettirilmiştir.

"(9) Vakfın organlarında, Vakıf senediyle oluşturulacak birimlerde ve Vakıf tarafından düzenlenecek toplantı, konferans gibi etkinliklerde kamu kurum ve kuruluşlarından görevlendirilenlere ödenecek harcırahlar tabi oldukları mevzuat hükümlerine göre belirlenir ve Vakıf bütçesinden ödenir.

(10) Vakıfta, kamu kurum ve kuruluşlarından görevlendirilenler hariç olmak üzere 5 inci maddenin üçüncü fıkrası kapsamında en fazla 200 kişi istihdam edilebilir, Cumhurbaşkanı bu sayıyı iki katına kadar artırmaya yetkilidir. Vakıfta istihdam edilecek personele ödenecek ücret ve varsa diğer mali hakları; görev yapılan unvan, eğitim, tecrübe, dil bilgisi, alanında uzmanlığı esas alınarak Mütevelli Heyeti tarafından belirlenir. Vakfın yıllık personel giderleri toplamı, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde otuzunu aşamaz. Cumhurbaşkanı bu oranı yarısına kadar attırmaya ya da tekrar kanuni seviyesine getirmeye yetkilidir."

Gerekçe: Madde ile; 7439 sayılı Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Vakfi Kanununun 4 üncü maddesinin dokuzuncu fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ",.. Mütevelli Heyeti tarafından belirlenir." ibaresinin Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 tarihli ve E.2022/21, K.2024/79 sayılı kararıyla iptal edilmesi nedeniyle, iptal kararında belirtilen gerekçeler ve Vakfın amaçları arasında yurt dışında arkeolojik kazı, araştırma ve inceleme faaliyetlerinde bulunduğu, arkeolojik kazılarda sadece bir kazı alanında çalışan sayısı yüz elli kişiye kadar çıkabildiği ve birden fazla kazı alanında çalışma yapılabileceği göz önüne alınarak, kamu kurum ve kuruluşları dışından görevlendirilenlerle sınırlı olmak üzere İş Kanununa tabi olarak çalışacak olan personel sayısı ve personele yapılacak ödemelere yönelik düzenleme yapılmakta ve Vakfın yıllık personel giderleri toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde otuzunu aşamayacağı hüküm altına alınmaktadır.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

(1) SAYILI LİSTE

N " — 1/250000

Metnin bu bölümü (PDF s. 24–26) tablo; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

Gerekçe: Yürütme maddesidir.