5682 Sayılı Pasaport Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Muhtarlık kurumu, Türk idari sisteminin en eski ve en köklü kurumlarından biridir. Osmanlı"dan Cumhuriyet'e uzanan süreçte, her dönemde halkın en yakınındaki temsilci olarak görev yapan muhtarlar; sadece bir idari birim yöneticisi değil, aynı zamanda demokrasinin temel taşı, toplumsal dayanışmanın da güvencesi olmuşlardır. Bugün köy ve mahallelerde görev yapan 50 bini aşkın muhtarımız, halk ile devlet arasındaki doğrudan köprüyü kurmaktadır.

Muhtarlarımız; nüfus kayıtlarının düzenlenmesi, seçmen listelerinin hazırlanması, sosyal yardımların dağıtımı, mahalle veya köydeki sorunların tespiti ve çözüm için ilgili kurumlara iletilmesi gibi birçok sorumluluk üstlenmektedir. Bu görevler, yalnızca kanunlarla belirlenen yükümlülüklerden ibaret olmayıp, aynı zamanda bulunduğu bölgedeki vatandaşın huzur ve güven duygusunu güçlendiren bir kamu hizmeti mahiyetindedir.

Özellikle COVID-19 pandemisi sırasında muhtarlarımızın önemi daha net görülmüştür. Karantina uygulamalarında ihtiyaç sahiplerinin tespiti, yaşlı ve engelli vatandaşların temel ihtiyaçlarının giderilmesi, sağlık hizmetlerine erişim süreçlerinde vatandaşın bilgilendirilmesi gibi kritik konularda muhtarlarımız ön safta yer almış, adeta bir kriz yöneticisi gibi çalışmıştır. Bu deneyim, muhtarların demokratik temsil yanında, toplumsal dayanıklılığın da en önemli aktörlerinden biri olduğunu göstermiştir.

Kırsal bölgelerde görev yapan muhtarlar, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin desteklenmesi, çiftçilere yönelik teşvik ve hibelerin duyurulması ve köy halkının kamusal hizmetlerden haberdar edilmesi konusunda da önemli bir işlev görmektedir. Bu bağlamda, muhtarlar yalnızca yerel bir idareci değil, aynı zamanda bölgesel kalkınmanın da gönüllü rehberleridir.

Bütün bu hayati görevlerine rağmen, muhtarlarımız hâlen birçok yasal ve özlük hakkından mahrum bırakılmıştır. Toplumun her kesimiyle doğrudan temas halinde olan muhtarlarımız, temsil ettikleri görevin ağırlığıyla orantılı imkânlara sahip değildir. Özellikle ihtiyaç hâlinde yapacakları yurtdışı seyahatlerinde karşılaştıkları zorluklar, hem görevlerini ifa etmelerini hem de kendilerini geliştirme imkânlarını sınırlandırmaktadır. Oysa demokratik sistemin temel aktörleri olan muhtarların, uluslararası platformlarda bilgi ve deneyim edinmesi, farklı ülkelerdeki yerel yönetim uygulamalarını görmesi ve yurtdışında düzenlenen eğitim, toplantı ve programlara katılabilmesi, ülkemizin yerel demokrasisini de güçlendirecek bir kazanım olacaktır.

Bu nedenle, il ve ilçe belediye başkanlarına tanınan hususi damgalı pasaport hakkının köy ve mahalle muhtarlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi gerekmektedir. Bu düzenleme ile muhtarlarımızın uluslararası temaslarında bürokratik engeller ortadan kaldırılacak, onların görevlerini daha etkin şekilde yerine getirmelerine katkı sağlanacaktır. Ayrıca bu adım, muhtarlık kurumunun demokratik sistemimiz içindeki değerini ve saygınlığını pekiştirecektir.

Sonuç olarak, teklif edilen değişiklik; köy ve mahalle muhtarlarına hususi damgalı pasaport hakkı tanıyarak, onların toplumsal rollerini güçlendirmeyi, görevlerini kolaylaştırmayı ve demokrasimizin en temel taşlarından biri olan muhtarlık kurumunu hak ettiği noktaya taşımayı amaçlamaktadır.