492 Sayılı Harçlar Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

12 Eylül 2010 tarihli Anayasa referandumu sonrasında hak ihlali yaşadığı iddiasında bulunan kişilerin Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkı tanınmıştır. Anılan başvuru Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yapılan başvuru sayısında büyük bir azalma meydana getirmiş ise de, başvuru şartlarının hak ihlali yaşadığı iddiasında olan kişiler için karışık olması ve daha da önemlisi başvuru için kişilere maddi külfet yüklemesi nedeniyle de ayrıca hak ihlallerine sebebiyet vermektedir.

Bilindiği üzere insan hakları ihlalleri karşısında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurmak isteyen kişilere herhangi bir ad altında maddi bir külfet yüklenmemektedir. Başka bir anlatımla, zaten hakkı ihlal edildiği ve telafisi mümkün olmayan zararlarla karşılaştığı iddiasında olan kişilere insan hakkı ihlalinin engellenmesi veya mümkün olduğunca telafi edilmesi amacıyla getirilen bir hukuki başvurunun ayrıca harca veya başkaca maddi karşılığa bağlanması başlı başına bir insan hakkı ihlali olarak karşımıza çıkmaktadır. Her ne kadar başvurucunun ekonomik yoksunluğu sebebiyle adli yardım hükümleri uyarınca harç alınmaksızın başvurusunun kabul edilebileceği belirtilmiş ise de, pratikte adli yardım hükümlerinin uygulanmasının istisnai ve katı şartlara tabi tutulmuş olması ve daha da önemlisi hak ihlaliyle karşı karşıya kaldığı iddiasında olan bir kişinin ayrıca ekonomik yoksunluğunu da ispat etmek zorunda bırakılarak hem büyük bir külfetle karşı karşıya kalması hem de bir anlamda rencide edilmesi sonucunu doğuracak bir işleyişe tabi tutulması insan haklarının korunması amacıyla açıkça çelişmektedir.

Yukarıda belirtildiği gibi, iç hukuk yolları tüketildikten sonra hak ihlaliyle karşı karşıya kaldığı iddiasında olan kişiler Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuruda bulunurken herhangi bir ücret veya harç ödememektedir.

Üstün menfaat olan insan haklarının korunması veya tesisi amacıyla yapılacak bir başvurudan harç veya ücret alınmasının insan haklarıyla bağdaşmadığı gerçeğinden hareketle, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkını kullanmak isteyen kişilerden harç veya her ne nam altında olursa olsun bir ücret alınmaması amacıyla işbu kanun teklifi hazırlanmıştır.