Dijital Ortamda Çocuk ve Gençlerin Korunmasına Dair Kanun Teklifi

(1) Bu Kanunun amacı; dijital ortamda çocukların ve gençlerin sağlıklı gelişimlerini tehdit eden dijital bağımlılık, sanal kumar, müstehcenlik, siber zorbalık, zararlı içerik, kişisel verilerin istismarı, dezenformasyon, terör propagandası ve benzeri risklere karşı korunmasına yönelik önlemleri düzenlemektir.

Gerekçe: Bu madde ile kanunun temel amacı ortaya konulmaktadır.

(1) Bu Kanun; dijital ortamda faaliyet gösteren içerik sağlayıcıları, aracı hizmet sağlayıcıları, sosyal medya şirketleri, oyun platformları, eğitim kurumları, kamu kurumları ve yetişkin kullanıcılar ile on sekiz yaş altındaki çocuk kullanıcılar açısından velileri kapsar.

Gerekçe: Bu madde ile kanunun uygulanacağı kişi, kurum ve alanlar belirlenmiştir.

Bu Kanunda geçen:

a) Çocuk: Medeni kanunun erişkin sayılmamış on sekiz yaş altı bireyleri,

b) Erişim Sağlayıcı: Kullanıcılarına internet ortamına erişim olanağı sağlayan her türlü gerçek veya tüzel kişileri,

c) Genç: on sekiz ila yirmi dört yaş arasında bulunan fizyolojik ile psikolojik açıdan gelişmekte olan bireyi,

ç) İçerik Sağlayıcı: İnternet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişileri,

d) Sosyal ağ sağlayıcı: Sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına olanak sağlayan gerçek ve tüzel kişileri,

e) Dijital bağımlılık: Kişinin dijital cihazları ve içerikleri kontrolsüz şekilde kullanması nedeniyle psikolojik, sosyal, akademik veya fiziksel işlevselliğinin bozulmasını,

f) Sanal kumar: Lisanslı-lisanssız ve yasa dışı olarak çevrim içi mecralarda oynanan şans oyunlarını,

g) Siber zorbalık: Dijital ortamlarda kasıtlı ve tekrarlanan zarar verici davranışları,

8) Zararlı içerik: Yaş grubuna uygun olmayan, bağımlılığı teşvik eden, sanal kumar ve şiddeti özendiren dijital materyalleri,

h) Aracı hizmet sağlayıcı: Kullanıcıların intermet ortamında sunulan içeriklere erişimini kolaylaştıran ve ticari faaliyetlerin yürütülmesine aracılık eden gerçek veya tüzel kişileri,

) Veli: Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre çocuğun gözetim ve denetimini üstlenmiş kişiyi, i) Oyun Şirketi: Eğlence tabanlı, dijital programlar üzerinden çevirim içi ile faaliyet gösterten, bu programı geliştiren ve devamında da kazanç sağlayan şi ifade eder. ii ASKAN

Temel Esaslar, Koruyucu ve Önleyici Hükümler

Gerekçe: Bu madde ile kanunda geçen temel kavramların açık ve net biçimde tanımlanması amaçlanmıştır. Böylece uygulamada tereddütlerin önüne geçilmesi hedeflenmiştir.

(1) Bu Kanunun uygulanmasında, çocukların ve gençlerin haklarının korunması amacıyla;

a) Çocukların ve gençlerin yaşama, gelişme, korunma ve dijital ortama katılım haklarının güvence altına alınması,

b) Çocukların üstün yararının korunması ve gençlerin yarar ve esenliğinin gözetilmesi,

c) Çocukların ve gençlerin herhangi bir nedenle ayrımcılığa tâbi tutulmaması,

ç) Çocukların, gençlerin ve ailelerinin bilgilendirilmek suretiyle karar sürecine katılımlarının sağlanması,

d) Kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum kuruluşlarının iş birliği içinde çalışmaları,

e) Kararların alınmasında ve uygulanmasında, çocuklar-.ile gençlerin gelişimini, eğitimini, kişiliğini destekleyici olması,

f) Çocuklar hakkında özgürlüğü kısıtlayıcı tedbirlere başvurulmaktan kaçınılması,

g) Çocukların ve gençlerin ifade özgürlüklerini dijital ortamda kullanmalarının teşvik edilmesi,

&) Çocukların ve gençlerin bilgi ve iletişim teknolojilerinin imkanlarından en yüksek şekilde faydalanmalarını sağlamaya yönelik bilinçlendirilmesi,

h) Çocukların özel hayatının gizliliği ve kişisel verilerinin korunmasının güvence altına alınması,

1. Çocuk dostu dijital içerik üretiminin teşvik edilmesi ve bu alanda kamu destekleri sağlanması, ilkeleri gözetilir.

Gerekçe: Bu madde ile kanunun uygulanmasında dikkate alınacak ilkeler belirlenmiştir.

(1) Sosyal ağ sağlayıcıları yaş doğrulama sistemleri kurmakla ve bunların güncelliğini sağlamakla yükümlüdür. Yaş doğrulama süreçlerinde biyometrik veriler yalnızca doğrulama amacıyla kullanılabilir ve işlem tamamlandıktan sonra veriler başka şekilde işlenemez.

(2) Sosyal ağ sağlayıcıları birinci fıkra uyarınca kullanıcılara yaş gruplarına göre sundukları içerik, reklam ve hizmetlerde;

a) Kullanıcının fiziksel, psikolojik ve duygusal gelişiminin korunması,

b) Cinsel istismar ve ticari sömürü risklerinin önlenmesi,

c) Sözleşme, kullanıcı ayarları ve veri politikaları gibi hususların anlaşılır sadelikte hazırlanması,

d) Popülerliği ve viralliği teşvik eden tasarım özellikleri ile öneri algoritmaları ve onay gerektirmeyen içeriklere sınırsız erişim sağlayan uygulamaların kullanılmaması,

e) Çocuklara hedeflenmiş veya kişiselleştirilmiş reklamların gösterilmemesi,

f) Ebeveyn denetimli güvenli arama, sosyal medya profili oluşturma ve 7 uygulamaları oluşturulması,

g) Mahremiyet ve korunma hakları da dahil olmak üzere çocuk haklarının;

h) Kullanıcıların, ebeveynlerin ve bunların haklarını korumakla yükümlü diğer sorumluların karşılaştıkları sorunlara hızlı ve etkili çözümler sağlanması, hususlarında gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

(3) Sosyal ağ sağlayıcıları; kişisel verilerinin işlenmesiyle ilgili riskler, sonuçlar ve güvenceler ile hakları hakkında yeterli bilgi ve farkındalığa sahip bulunmadıkları öngörülen kullanıcı gruplarına yönelik özel koruma ayarları ve uygulamaları oluştururlar, bu kullanıcı gruplarının verilerinin asgari düzeyde işlenmesini sağlarlar ve üçüncü kişilere devredilmesini engellerler.

(4) Sosyal ağ sağlayıcıları, bünyelerinde, özel olarak çocukların ve gençlerin dijital ortamda korunmasını amaçlayan ve buna yönelik faaliyetlerde bulunan birimler kurarlar.

(9) Bu maddenin;

a) Birinci ve dördüncü fıkralarında belirtilen sorumluluklarını yerine getirmeyenlere 1.000.000 Türk lirası ila 5.000.000 Türk lirası arasında,

b) İkinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen tedbirleri almayanlara 1.000.000 Türk lirası ila 5.000.000 Türk lirası arasında, idari para cezası uygulanır. Fiilin sosyal ağ sağlayıcıları tarafından, işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, ikinci tekerrürü halinde verilecek ceza yarı oranında arttırılır, üçüncü tekerrürde faaliyetlerine son verilir.

Gerekçe: Bu madde ile, sosyal ağ sağlayıcılarına çocukların dijital ortamda korunmasına ilişkin açık yükümlülükler getirilmiştir. Dijital mecralarda güvenli kullanım kültürünün kurumsal hale getirilmesi amaçlanmaktadır.

(1) Tüm dijital içerik sağlayıcıları, içeriklerini 6t, 121, 16t, 18t şeklinde etiketlemek ve yaşa uygunluk, süre sınırı mekanizmalarını aktif hale getirmek zorundadır. Bu sınıflandırma, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu bünyesinde kurulacak bağımsız bir "Dijital İçerik Denetim Merkezi" tarafından denetlenir.

(2) 16 yaşın altındaki çocuklar günde 55 dakikadan fazla dijital mecralarda zaman geçiremezler. Gece saat 22.30 ile sabah saat 09.30 arasında dijital mecralarda bulunamazlar ve dijital cihazları kullanamazlar. Ancak eğitim amacıyla kullanılan içerik ve uygulamalar bu sınırlamadan istisnadır.

(3) 16 yaşın altındaki çocukların dijital mecralarda geçirecekleri zaman içinde uygun içeriklerle karşı karşıya kalmaları konusu oyun şirketleri, platformlar ve içerik üreticiler tarafından düzenlenir.

(4) Bu içerikler yaş gruplarındaki çocukların gelişimini olumlu etkileyecek, eğitimine destek olacak uygunlukta olmak zorundadır.

(5) Bu maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen sorumluluklarını yerine getirmeyenlere 1.000.000 Türk lirası ila 5.000.000 Türk lirası arasında idari para cezası uygulanır. Fiilin içerik sağlayıcıları tarafından, işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, ikinci tekerrürü halinde verilecek ceza yarı oranında arttırılır, üçüncü tekerrürde faaliyetlerine son verilir.

Gerekçe: Bu madde ile dijital içeriklerin yaşa uygun biçimde etiketlenmesi zorunluluğu getirilmiş, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu bünyesinde kurulacak bağımsız bir "Dijital İçerik Denetim Merkezi'nin bu süreci denetlemesi hükme bağlanmıştır.

(1) 16 yaş altı bireylerin tek bir gün içinde çevrim içi oyunlara erişimi en fazla 55 dakika ile sınırlandırılır. Oyun şirketleri bu kotayı sistemsel olarak uygulamakla yükümlüdür. G4 algoritmik olarak sorumluluk altındadırlar. Bu sorumluluk yaş doğrulamak, ebeveyn izni almak, uygun içerik üretmek, sunmak ve yayınlamayı da kapsar. Çocuklara yönelik oyunlarda kumar benzeri teşvik edici uygulamalar, talih ve tesadüfe dayalı ödül mekanizmaları ve zorunlu mikro ödemeler yasaktır.

(3) Platformlar risk analiz raporları ile çocukların hangi etkilere maruz kalabileceklerini kamuoyuna açıklar ve analizlerle elde ettikleri veri ve raporları Dijital Güvenlik Kuruluna gönderirler.

(4) Platformlar çocuklarla ilgili algoritmalarını şeffaf hale getirir ve düzenli olarak yayınlarlar.

(5) Oyun şirketleri, 16 yaş altı çocukların kişisel verilerini ve konum bilgilerini ticari amaçlarla işleyemez.

(6) Bu maddenin;

a) Birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen sorumluluklarını yerine getirmeyenlere 1.000.000 Türk lirası ila 5.000.000 Türk lirası arasında,

b) Üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen sorumluluklarını yerine getirmeyenlere 1.000.000 ila 5.000.000 Türk lirası arasında, idari para cezası uygulanır. Fiilin oyun şirketleri tarafından, işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, ikinci tekerrürü halinde verilecek ceza yarı oranında arttırılır, üçüncü tekerrürde faaliyetlerine son verilir.

Gerekçe: Bu madde ile, çocukların oyun bağımlılığına karşı korunması amaçlanmıştır. 16 yaş altı bireylerin oyun süresi sınırlandırılmış ve oyun şirketlerine teknik kontrol yükümlülüğü getirilmiştir. Şansa dayalı "lootbox" gibi bağımlılık artırıcı mekanizmalar yasaklanmıştır.

(1) 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında şans oyunu tertip etme hak ve yetkisine sahip kurumlar ile bu hak ve yetkinin devredildiği kurum, kuruluş ve özel hukuk tüzel kişileri, 4 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen sistemleri kurmakla yükümlüdür.

(2) Birinci fıkrada belirtilenler, sonucu tesadüfe dayalı olarak belirlenen her türlü oyunlar ile müşterek bahislere erişimleri,

a) Çocuk kullanıcılar ve 18 yaş altındaki kullanıcılar için engellemekle,

b) 18 yaş üstü kullanıcılar için özendirmemekle ve uyarmakla, yükümlüdür.

(3) Bu maddeye aykırı davranan kurum, kuruluş ve kişilere 1.000.000 Türk lirası ila

5.000.000 Türk lirası arasında idari para cezası uygulanır. Fiilin, işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, kurum veya kuruluşun faaliyetlerine son verilir.

(4) 5602 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olarak sanal kumar oynatıldığı tespit edilen internet siteleri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından 24 saat içinde erişime kapatılır.

Gerekçe: Bu madde ile, sanal kumar ve yasa dışı şans oyunlarının çocuklar ve gençler üzerindeki olumsuz etkilerinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.18 yaş altı kullanıcıların sanal kumara erişimi tamamen engellenmiş, 18 yaş üstü kullanıcılar için özendirmeme yükümlülüğü getirilmiştir.

(1) Tüm sosyal medya ve oyun platformları, kullanıcı yaş grubu 18 yaş altındaysa, velilere haftalık kullanım raporu sunmak zorundadır. Çocukların riskli içeriklere erişmesi halinde velilere derhal uyarı bildirimi gönderilir. Bu rapor ve bildirimler, çocuğun özel hayatını ihlal etmeyecek şekilde hazırlanır.

Gerekçe: Bu madde ile, ebeveynlerin dijital ortamda çocuklarının davranışları hakkında bilgilendirilmesi zorunlu hale getirilmiştir.

(1) T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, haftada bir saat ilköğretim ve ortaöğretim müfredatına bağımlılık, siber zorbalık, kişisel veri güvenliği, sahte haberle mücadele ve yapay zekâ farkındalığı konularını içeren "Dijital Farkındalık ve Medya Okuryazarlığı" dersi ekler.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İzleme, Denetim ve Adli Yaptırımlar

Gerekçe: Bu madde ile, Milli Eğitim Bakanlığı'na ilköğretim ve ortaöğretim müfredatına "Dijital Farkındalık ve Medya Okuryazarlığı" dersi ekleme yükümlülüğü getirilmiştir.

(1) Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak Dijital Güvenlik Kurumu kurulmuştur. Kurum Dijital Güvenlik Kurulu'nu içinde barındırır. Kurumu Dijital Güvenlik Kurul'u temsil eder. Kurul; T.C. İç İşleri Bakanlığı'ndan bir üye, T.C. Adalet Bakanlığı'ndan bir üye, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı'ndan bir üye, T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'ndan bir üye, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı'ndan bir üye, Yükseköğretim Kurulu'ndan bir üye, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan iki üye, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'ndan iki üye, Türkiye Psikiyatri Derneği?nden iki üye, Türkiye Barolar Birliği"nden bir üye, İstanbul, Ankara ve Ege Üniversitesi senatolarınca seçilecek bu alanda uzman birer üye ve Cumhurbaşkanınca davet edilecek üç akademisyenden oluşur.

(2) Kurum raporlarını her yıl düzenli olarak Aralık ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi Dijital Mecralar Komisyonuna sunar.

(3) Komisyon, Kurum hazırladığı raporu en geç bir ay içinde görüşür.

(3) Kurumun çalışma usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Gerekçe: Bu madde ile, çocukların ve gençlerin dijital ortamda korunmasına yönelik politika ve uygulamaları izlemek, değerlendirmek ve öneriler geliştirmek üzere Cumhurbaşkanlığına bağlı Dijital Güvenlik Kurulu oluşturulmuştur. Kurul; kamu kurumları, üniversiteler, meslek örgütleri ve sivil toplum temsilcilerinden oluşarak, çok paydaşlı bir yapıyı yansıtmaktadır.

(1) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun,

a) 84 üncü maddesinde düzenlenen intihara yönlendirme,

b) 103 üncü maddesinde düzenlenen çocukların cinsel istismarı,

c) 134 üncü maddesinde düzenlenen özel hayatın gizliliğini ihlal,

ç) 190 ıncı maddesinde düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma,

d) 194 üncü maddesinde düzenlenen sağlık için tehlikeli madde temini,

e) 214 üncü maddesinde düzenlenen suç işlemeye tahrik,

P 226 ncı maddesinde düzenlenen müstehcenlik,

g) 227 nci maddesinde düzenlenen fuhuş, suçlarında mağdurun ya da mağdurlardan en az birinin çocuk veya genç olması ve suçun işlenmesinde dijital ortamdan yararlanılması durumunda verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(2) Çocuklara yönelik dijital zararlı içerik üretip yayanlara, 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası uygulanır. Bu suçu işleyenler ceza indiriminden ve af yasalarından yararlanamazlar. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Geçici Maddeler ve Yürürlük

Uyum süresi

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Dijital içerik sağlayıcıları, dijital içeriklerini bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 6 ay içinde bu Kanuna uygun hale getirirler.

Gerekçe: Bu maddeyle, Türk Ceza Kanunu'nda yer alan bazı suçların çocuklara ve gençlere karşı dijital ortam aracılığıyla işlenmesi durumunda cezaların artırılması öngörülmüştür. Ayrıca, çocuklara yönelik dijital zararlı içerik üretimi özel bir suç olarak tanımlanmış ve bu fiillerde ceza indirimi veya af yasağı getirilmiştir. GEÇİCİ MADDE 1- Bu maddeyle dijital içerik sağlayıcılarına kanun hükümlerine uyum sağlamaları için altı aylık bir geçiş süresi tanınmıştır. Böylece geçiş sürecinde teknik ve e hukuki uyumun sağlıklı biçimde gerçekleşmesi hedeflenmiştir.

(1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir. DİJİTAL ORTAMDA ÇOCUK VE GENÇLERİN KORUNMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ Amaç, Kapsam ve Tanımlar