5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Devletler suç sayılan fiilleri, kanunlar çerçevesinde cezalara bağlayarak, toplumsal düzenin belirli ilişkiler çerçevesinde sürdürülmesini amaçlamaktadır. Bu açıdan suç da ceza da toplumsal bir olgudur. İki kavramı merkezine alan ceza hukuku da, toplumsal birlikteliğin tesisinde vazgeçilmez önemdedir. Ceza hukukunda belirleyici kriterler ise cezanın ölçülülüğü ve caydırıcılığıdır. Ancak o zaman toplumsal birliktelik adalet ve güven temelinde sağlanabilecektir. Tersi durumda ceza hukuku, bir payda yaratmaktan çok parçalanmaya yol açacaktır.

Ancak, tutuklama tedbirinden beklenen kamu yararı ile tutukluların yaşam, maddi ve manevi varlıklarının korunması hakları arasında bir denge kurulmalıdır. Unutulmamalıdır ki, Devlet, insan yaşamına saygı gösterme ötesinde yaşamı korur ve bu yönde olumlu önlemler alır. Bu yükümlülük, mahpuslar karşısında özgür insanlara göre artmakta ve özgül önlemleri gerekli kılmaktadır. Yine mahpusların yaşam hakkı, Devletin sorumluluk ve yükümlülük altındadır.

Bu bakımdan Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, özgürlüklerinden alıkonulmuş kişilerin durumlarına ve haklarına ilişkin düzenleme ve uygulamalar bütününe ilişkindir. Başka bir deyişle, özgürlüğünden alıkonulmuş kişi olarak mahpusa yönelik işlem ve eylemler bütünüdür. Bu konuda, genel ilke öncelikle mahpusluk, suç işlediği varsayılan veya hükmedilen kişiye uygulanan yaptırım olsa da insan hakları genel kuramı açısından bakma gereği vardır.

Öncelikle "haysiyet dokunulmazlığı" güvencesine sahiptir. Haysiyet güvencesi yönünden özgür insanlar ile arasında fark bulunmamaktadır. Ayrıca mahpus, özgürlüğünden alıkonulmuş olsa da, hakları büyük ölçüde devam etmektedir. Hakları konusunda ve özellikle yaşam hakkının korunması oObakımından devletin yükümlülüğü, özgür kişilerin hakları (karşısındaki yükümlülüklerinden daha çoktur.

Ancak son bir yıl içerisinde Türkiye'de yaşanan hukuki gelişmeler, bu temel ilkelerin sistematik biçimde zedelendiğini ve yargı organlarının siyasi iktidarın direktifleri doğrultusunda hareket eder hâle geldiğini göstermektedir. Söz konusu süreçte özellikle yerel yönetimlere, muhalif belediye başkanlarına ve protestolara katılan yurttaşlara yönelik olarak uygulanan yargı tasarrufları, tutukluların cezaevlerinde maruz bırakıldıkları kötü muameleler kamu idaresi ile hukuk arasındaki ilişkinin giderek keyfileştiğini ve Anayasa'nın 2. maddesiyle korunan hukuk devleti ilkesinin fiilen askıya alındığını ortaya koymaktadır.

Bu amaçla kanun teklifi, mahpus haklarına ilişkin olarak haysiyet ve özgürlük kavramları ekseninde değişiklikler içermektedir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 3.Kat No: F-327 Çankaya / Ankara 06543 MADDE GEREKÇESİ