Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Ceza Muhakemesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Ceza adaletinin sağlanmasında önemli ve tamamlayıcı işlevi bulunan infaz © hukukunun temel ilkelerinden biri de insan onuruna saygı ilkesidir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanununun 2/2 maddesi, "Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazında zalimane, insanlık dışı, aşağılayıcı ve onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz." hükmüyle bu ilkeyi cari hukuk sistemine taşımış; Kanunun 3.maddesinde ise infazın amaçlarından birinin "hükümlünün yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek" olduğu belirtilmiştir.

Söz konusu ilke ve hedefler doğrultusunda belli şahıslar yönünden infaz sisteminde bazı kolaylıklar, istisnalar ve farklı uygulamalar öngörülmüştür. Bu minvalde gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren belli bir süre geçmemiş bulunan kadınlar hakkındaki soruşturma işlemleri ve cezaların infazı ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır. Bu , düzenlemelerde temel amaç; çocuğun üstün yararının gözetilerek çocuğun infaz ve soruşturma süreçlerinin olumsuz etkilerinden korunmasıdır.

Türkiye'nin de tarafi olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 3. maddesindeki "Kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde, çocuğun yararı temel düşüncedir." hükmü ile Anayasa'nın "Ailenin korunması ve çocuk hakları" kenar başlıklı 41. Maddesindeki

"Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocuklarım korunması ... için gerekli tedbirleri alır...Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir. Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır." hükmü, gerek infaz sürecinde gerekse soruşturma aşamalarında anne ile birlikte çocuğun üstün yararının korunması için gerekli hukuki zeminin sağlanmasında devlete ödevler yüklemektedir.

Anayasa Mahkemesi, konuyla ilgili bir kararında "Çocuğun yüksek yararına aykırı olmadıkça anne ve babasıyla kişisel ilişki kurma ve ilişkiyi sürdürme hakkının varlığı esastır. Bu kapsamda çocuğun yüksek yararı ilkesi kapsamında kamusal makamlar bir yandan ebeveyn ile çocuk arasındaki aile bağının devamlılığını sağlamak, diğer yandan çocuğun zihinsel ve fiziksel gelişimini sürdürebileceği bir ortamda yaşamasını sağlayacak önlemleri almakla yükümlüdürler. Ceza infaz kurumundaki uygulamalarla ilgili idarenin geniş takdir yetkisi olmakla birlikte anılan yükümlülüğün mahpus olan anneleri ile birlikte ceza infaz kurumlarında kalan çocuklar yönünden geçerli olmadığı söylenemez. (Şükran İrge, B. No: 2016/8660)." şeklinde değerlendirmede bulunmuştur.

Her ne kadar infaz mevzuatında çocuğun yüksek yararının korunması ve aile hayatına saygı hakkı kapsamında düzenlemeler yapılmışsa da toplumun nüvesini teşkil eden aile yapısının ve bununla bağlantılı olarak geleceğimiz olan çocukların korunma ve gözetiminin her geçen gün artan önemi ve uygulamada görülen aksaklıklar ve ihtiyaçlar karşısında ilgili mevzuatın güncellenmesi zarureti ortaya çıkmıştır.

Teklifte; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunundaki değişiklikle gebe olanlar ile iki yaşından küçük çocuğu bulunan kadınlar hakkında gözaltı kararı verilemeyeceği, bunların ifadelerinin adliyelerde oluşturulan özel alanlarda Cumhuriyet Savcısı tarafından alınabileceği düzenlenerek hem gebe kadının hem de küçük çocuğunun gözaltı nedeniyle maruz kalabileceği travmalardan, zararlı etkilerden korunması hedeflenmiştir.

Aynı doğrultuda 5271 sayılı Kanunun 109 uncu maddesi ile ilgili değişiklik teklifiyle soruşturma aşamasında, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren belli bir süre geçmemiş bulunan kadınlar hakkında tutuklama yerine adli kontrol altına alınmasına karar verileceği düzenlenmiştir.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanununda yapılan değişiklikle aynı durumdaki kadınlar hakkında infazın geri bırakılması ile ilgili süreler uzatılarak hükümlü lehine düzenleme yapılmıştır.

İnfaz Kanununun 110 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan değişiklikle de altı yaşından küçük çocuğu bulunan hükümlü kadınların cezasının konutunda çektirilmesine infaz hâkimi tarafından karar verilmesine imkân tanınmaktadır.

Kanun teklifiyle; çocuk ile anne arasındaki bağın güçlendirilerek çocuğun aile ortamında psikososyal gelişiminin sağlanması, maddi ve manevi yönden sağlıklı nesillerin yetiştirilmesi ve aile birliğinin sağlanması amaçlanmıştır.