Özel Tüketim Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Çiftçilerimiz; toprağa emek veren, her mevsim risk alan, alın teriyle üreten ve ülkemizin gıda güvenliğini ayakta tutan temel üretici kesimdir. Kuraklık, sel, don, hastalık, maliyet artışı ve fiyat belirsizliği gibi çok yönlü risklere rağmen çiftçimiz çoğu zaman "toprağa küsmeyerek" üretimi sürdürmekte; tarlayı, bağı-bahçeyi, ahırı terk etmemek için büyük fedakârlık göstermektedir. Soframıza gelen ekmekten süte, etten meyve-sebzeye kadar en temel ihtiyacımız olan gıdanın sürekliliği, doğrudan çiftçimizin üretimde kalmasına bağlıdır.

Ne var ki son yıllarda artan girdi maliyetleri, prim ve vergi yükleri ile birlikte kırsalda yaşlanan nüfus, küçük ölçekli aile işletmelerinin sürdürülebilirliğini zorlaştırmaktadır. Özellikle tarımsal faaliyeti Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) kayıtlı olarak yürüten ve 5510 sayılı Kanun kapsamında tarım Bağ-Kur (4/1-b) sigortalılığı üzerinden emekli olan çiftçilerimiz, emeklilik döneminde sabit gelirle yaşamını sürdürmeye çalışırken; ulaşım, sağlık ve günlük ihtiyaçlara erişimde ciddi güçlükler yaşamaktadır. Kırsal alanda araç, çoğu zaman bir "lüks" değil; hastaneye erişim, pazara/kooperatife ulaşım, tarımsal faaliyetlerin takibi ve aile ihtiyaçlarının karşılanması için zorunlu bir ihtiyaçtır.

Öte yandan 2025 yılında birçok ilimizde etkili olan zirai don felaketi, özellikle meyvecilik başta olmak üzere tarımsal üretimde büyük kayıplara yol açmış; çiftçinin gelirini düşürmüş, borç yükünü artırmış ve üretim motivasyonunu zayıflatmıştır. Ürün kayıpları yalnızca çiftçiyi değil, tarıma bağlı sanayi ve ticareti de olumsuz etkilemiş; kırsalda üretimde kalma iradesi daha da zorlaşmıştır. Bu koşullarda sosyal devlet anlayışı gereği, üretimi ayakta tutan çiftçimizin emeklilik döneminde hayatını kolaylaştıracak ölçülü ve hedefli bir destek mekanizmasının hayata geçirilmesi önem arz etmektedir.

Bu Kanun Teklifi ile, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında (ID) sayılı listede yer alan binek otomobillerin (87.03) ilk iktisabında; çiftçilikle yaşamını sürdürmüş, ÇKS'ye kayıtlı olup tarımsal faaliyeti nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4/1-b bendi kapsamında (tarım Bağ-Kur) yaşlılık aylığı bağlanan vatandaşlarımıza, emeklilik tarihinden itibaren beş yıl içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV istisnası tanınması amaçlanmaktadır. Düzenleme; yararlanıcı kitlenin ÇKS kaydı ve tarım Bağ-Kur emekliliği ile açık biçimde sınırlandırılması, tek seferlik hak niteliği ve süre şartı nedeniyle hedefli ve ölçülü bir sosyal destek olarak kurgulanmıştır.

Mali Etki:

Teklif ile getirilen istisna, (II) sayılı liste kapsamındaki taşıtların ilk iktisabında alınan ÖTV bakımından sınırlı bir "vergi harcaması" doğuracaktır. Bununla birlikte düzenleme; yalnızca ÇKS'ye kayıtlı olup tarımsal faaliyeti nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4/1-b bendi kapsamında yaşlılık aylığı bağlanan çiftçileri kapsaması, bir defaya mahsus olması ve emeklilik tarihinden itibaren beş yıl içinde kullanılabilmesi nedeniyle kapsam itibarıyla dar ve hedeflidir. Ayrıca istisnadan yararlanılarak iktisap edilen taşıtın beş yıl süreyle devredilememesi hükmüyle istisnanın ticari kazanca dönüştürülmesi engellenmekte; uygulama usul ve esaslarının belirlenmesi suretiyle kamusal maliyetin artması önlenmektedir. Öte yandan taşıt iktisabına bağlı KDV ve tescil işlemleri ile kullanım sürecinde MTV, sigorta ve akaryakıt üzerinden alınan vergiler gibi kalemler yoluyla kamu gelirlerinde dolaylı katkı oluşması da mümkündür. Bu çerçevede düzenlemenin mali etkisinin kontrollü, izlenebilir ve sınırlı düzeyde kalacağı değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak bu teklif; ülkemizin gıda güvenliğinin teminatı olan çiftçilerimizin emeklilik döneminde yaşam kalitesini artırmayı, kırsalda temel ulaşım ihtiyacını kolaylaştırmayı ve yıllarca; me - kalmak için gösterilen fedakârlığı hedefli bir şekilde desteklemeyi amaçlamaktadır.