Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, yaşlılık aylığına hak kazanma şartlarını sigortalılık statüsüne göre farklılaştırmaktadır. Aynı sistem içinde yer almalarına karşın 4/1-a kapsamındaki sigortalılar için 7.200 prim günü yeterli sayılırken, 4/1-b kapsamındaki sigortalılar için 9.000 prim günü aranması önemli bir dengesizlik yaratmaktadır. Bu farklılık, özellikle kendi nam ve hesabına çalışan esnaf ve sanatkârlar açısından uzun süredir devam eden yapısal bir eşitsizlik niteliği taşımaktadır.

Küçük esnaf, ekonomik dalgalanmalardan en fazla etkilenen kesimlerden biridir. Gelirinin düzensiz olması ve primlerini doğrudan kendisinin ödemesi zorunluluğu, yüksek prim gün şartıyla birleştiğinde emekliliğe ulaşmayı güçleştirmektedir. Aynı işi yapan ve benzer kazanca sahip iki kişiden birinin yalnızca sigortalılık statüsü nedeniyle 1.800 gün daha fazla prim ödemek durumunda kalması, sosyal güvenlik sisteminde adalet ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. 14 Mayıs 2023 Genel Seçimleri öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından küçük esnafın prim gün sayısının 7.200"e indirileceği ve yaklaşık 1 milyon kişinin bu düzenlemeden yararlanacağı kamuoyuna açıklanmıştır. Seçim sonrasında da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından benzer yönde irade beyanları dile getirilmiştir. Ancak bugüne kadar gerekli yasal düzenleme yapılmamış ve 4/1-b kapsamındaki sigortalılar için 9.000 prim günü şartı yürürlükte kalmıştır. Seçim döneminde verilen sözün yerine getirilmesini, esnafın uzun süredir devam eden mağduriyetinin giderilmesini ve sosyal güvenlik sistemi içinde prim gün şartı bakımından eşitliğin sağlanmasını hedeflemektedir. Düzenleme, yalnızca esnafi değil 4/1-b kapsamındaki tüm sigortalıları içine almakta; yaş koşullarına müdahale etmeksizin 4/1-a ile 4/1-b arasındaki 1.800 günlük prim farkını ortadan kaldırmaktadır.

Sonuç itibarıyla bu Kanun Teklifi, sosyal güvenlik sistemi içinde uzun süredir devam eden prim gün farklılığını ortadan kaldırarak adalet ve hakkaniyet ilkesini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Esnaf ve 4/1-b kapsamındaki sigortalıların emeğini gözeten, kamuoyuna verilen taahhütleri hayata geçiren ve uygulamada herhangi bir tereddüde yol açmayacak açık bir çerçeve sunan bu düzenleme, tüm sigortalılar açısından daha dengeli ve eşitlikçi bir emeklilik sistemi tesis etmeyi amaçlamaktadır.