Pasaport Kanununda Değişiklik Yapılmasın Dair Kanun Teklifi

17/6/1987 tarihli ve 3388 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı Kanunu ile kurulan Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı (TSKGV), yerli ve milli savunma sanayimizin geliştirilmesi başta olmak üzere kritik önemdeki faaliyetleriyle, Türk Silahlı-Kuvvetlerinin ileri teknolojiye sahip, etkin, caydırıcı ve saygın bir güç hâline gelmesinde stratejik bir işlev üstlenmektedir. Bu kapsamda Vakıf; savunma sanayimizin temel aktörleri arasında yer alan ve her biri kendi alanında kritik öneme sahip 6 bağlı ortaklık ve 9 iştirak olmak üzere toplam 15 şirkette doğrudan pay sahibi konumundadır. ASELSAN, ROKETSAN, TUSAŞ, IŞBIR, HAVELSAN ve ASILSAN'dan oluşan Vakıf bağlı ortakhkları, Türk Silahlı Kuvvetlerinin teknolojik ürün ve sistem ihtiyaçlarının karşılanmasında ve Türkiye'nin savunma sanayiinde dışa bağımlılığının azaltılmasında belirleyici rol oynamaktadır.

Benzer şekilde, sermayesinin tamamı Milli Savunma Bakanlığına ait olan Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) ve Askeri Fabrika ve Tersane Işletme Anonim Şirketi (ASFAT) de savunma sanayimiz için kritik roller üstlenmektedir. Ayrıca, savunma ve havacılık sanayiinde faaliyet gösteren bazı özel hukuk tüzel kişileri de Cumhurbaşkanlığına veya Milli Savunma Bakanlığına bağlı ilgili kurum ve kuruluşlarca yürütülen, millî güvenlik ve savunma kabiliyetleri bakımından stratejik oneme sahip projelerde; ana yuklenıcı veya sistem entegratörü sılatıyla, kamu adına ve kamu otoritelerinin yetkilendirmesiyle kritik sorumluluklar üstlenmektedir. Bu şirketler, söz konusu projeler kapsamında yürüttükleri faaliyetler itibarıyla devletin savunma ve güvenlik politikalarının fiilf uygulayıcısı konumunda bulunmakta olup, üstlendikleri görevler esasen kamu hizmeti niteliği taşımaktadır.

Söz konusu ortaklık ve şirketlerin faaliyet gösterdiği savunma ve havacılık sektörü; yüksek teknoloji gerektiren, hızlı gelişen, uluslararası rekabetin yoğun olduğu ve devletlerin güvenlik politikalarıyla doğrudan bağlantılı bir nitelik taşımaktadır. Türkiye'nin son yıllarda bu alanda kaydettiği hızlı ilerleme, artan üretim kapasitesi, ciro ve ihracat hacmi ile birlikte; bu şirketlerin yurt dışında yürüttüğü iş geliştirme faaliyetleri, uluslararası projeleri ve savunma sanayii fuarlarına katılımları dikkate alındığında, bu kurumlarda ve kamu otoritelerince stratejik savunma projeleri kapsamında görevlendirilen savunma ve havacılık şirketlerinde görev yapan personelin fiilen kamu yararına ve ülkenin stratejik menfaatleri doğrultusunda görev ifa ettiği açıktır. Bu personelin bir kısmının özel hukuk tüzel kişileri bünyesinde istihdam edilmesi, yürütülen görevlerin kamu adına, kamu otoritelerinin yetkilendirmesiyle ve kamu hizmeti mahiyetinde ifa edildiği gerçeğini değiştirmemektedir. Üstelik, hususi pasaportun yalnızca memur kadrosunda olanlara değil, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) gibi özel bütçeli kurumlarda çalışan diğer kamu görevlilerine de verilebileceği yönünde idari yargı kararları da mevcuttur.

Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfina bağlı ortaklıklarda, Milli Savunma Bakanlığı iştiraki şirketlerde ve ayrıca millî güvenlik ve savunma kabiliyetleri bakımından stratejik öneme sahip projelerde ana yüklenici veya sistem entegratörü olarak kamu adına görevlendirilen savunma ve havacılık şirketlerinde mühendis, uzman ve idareci pozisyonlarında görev yapan personel; yüksek teknik niteliklere sahip, titiz güvenlik süreçlerinden geçen, stratejik bilgi ve yetkinlikleri haiz kişilerden oluşmaktadır. Bu personelin, uluslararası savunma şirketleri tarafından yoğun biçimde istihdam edilmek istenmesine rağmen, milli teknoloji hamlesine katkı sunmak ve yerli savunma sanayisinin gelişimine hizmet etmek amacıyla Türkiye'de görev yapmayı tercih ettiği bilinmektedir. Bu çerçevede, söz konusu personelin büyük özveriyle yürüttüğü çalışmaların desteklenmesi, refah seviyelerinin artırılması ve sektörde uzun vadeli

istihdamlarının teşvik edilmesi; savunma sanayimizin kapasitesinin ve sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi bakımından kamu yararına yönelik bir adım olacaktır.

5682 sayılı Pasaport Kanununun 14 üncü maddesinde, kamu hizmetinin niteliği, temsil fonksiyonu ve devlete bağlılık unsurları dikkate alınarak belirli meslek ve görev gruplarına hususî damgalı pasaport verilmesine imkân tanınmıştır. Nitekim, 7188 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme sonucunda, en az on beş yıl meslekî kıdeme sahip avukatlar da bu kapsamda değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfına bağlı ortaklıklarda, Milli Savunma Bakanlığı iştiraki şirketlerde ve ayrıca millî güvenlik ve savunma kabiliyetleri bakımından stratejik öneme sahip projelerde ana yüklenici veya sistem entegratörü olarak kamu adına görevlendirilen savunma ve havacılık şirketlerinde kamu hizmeti niteliğinde görev yapan ve savunma sanayimizin gelişimi bakımından stratejik önemde sorumluluklar üstlenen personelin, belirli kıdem ve diğer şartları taşımaları kaydıyla, anılan hüküm kapsamına dâhil edilmesi kamu yararı ilkesiyle örtüşen bir düzenleme olacaktır.

Bu gerekçelerle hazırlanan kanun teklifi ile, yukarıda bahsi geçen ortaklık, iştirak ve şirketlerde yönetim ve denetim kurullarında bulunanlar ile bu sektörde mühendis, uzman ve idareci pozisyonlarında fiilen en az on beş yıl görev yapmış olan personelin, hususi damgalı pasaport alabilecekler kapsamına dâhil edilmesi amaçlanmaktadır.