Gazi ve Ümraniye Katliamları ile Yüzleşme, Hafıza ve Adaletin Sağlanması Hakkında Kanun Teklifi

12 Mart 1995 tarihinde İstanbul Gazi Mahallesi'nde Alevilerin yoğun olarak gittiği üç kahvehanenin silahlı saldırıya uğramasıyla başlayan ve kısa sürede farklı mahallelere yayılan olaylar, Türkiye'nin yakın tarihindeki en karanlık sayfalardan biri olarak hafizalarda yerini korumaktadır. 12-15 Mart tarihlerinde 3 gün boyunca aralıksız süren saldırılar ve güvenlik güçlerinin müdahaleleri sonucunda Gazi Mahallesi ve Ümraniye?de toplam 23 yurttaş yaşamını yitirmiş, yüzlerce kişi yaralanmıştır.

Aradan geçen yıllara rağmen katliamın tüm yönleriyle aydınlatılamaması, sorumluların hesap vermemesi ve adaletin tesis edilmemesi toplumsal hafızadaki acıyı derinleştirmektedir. Olaylara ilişkin görüntüler, tanıklıklar ve adli raporlar kamuoyuna yansımış olmasına rağmen sorumluların gerçek anlamda yargı önüne çıkarılmaması, davaların yıllarca sürüncemede bırakılması ve nihayetinde etkin bir sonuç doğurmaması adalet duygusunu zedelemiştir.

Gazi ve Ümraniye'de gerçekleşen katliamların ardından yürütülen yargı süreçleri de kamu vicdanını tatmin etmemiştir. Davada yargılanıp sorumluluğu olanların tamamı hakkında verilen beraat kararları ve dosyanın yıllar sonra kapatılması, olayların aydınlatılması yönündeki beklentileri karşılamamıştır. Bu durum, sadece katledilenlerin aileleri açısından değil, toplumun tamamı açısından derin bir adalet sorunu yaratmıştır.

Katliamın üzerinden 31 yıl geçmesine rağmen sonra halen cevap bekleyen sorular vardır. Katliam sürecinde yaşananların tüm yönleriyle ortaya çıkarılması, olayların arka planındaki yapıların ve sorumluların açıklığa kavuşturulması, geçmişle gerçek bir yüzleşmenin en temel koşuludur. Bu nedenle dönemin kamu görevlileri ve olaylarda sorumluluğu bulunduğu iddia edilen tüm kişi ve yapıların bağımsız ve etkili mekanizmalarla soruşturulması gerekmektedir.

Aradan geçen yıllara rağmen Gazi ve Ümraniye katliamları ile yüzleşilmemiş; hakikat açığa çıkarılmamış, sorumlular ortaya konulmamış, ve mağdurların adalet talebi karşılanmamıştır. Bu durum, toplumsal hafizanın sağlıklı biçimde oluşmasını engellemekte; toplumsal barışın tesisini geciktirmekte ve birlikte yaşam kültürünün güçlenmesine yönelik kalıcı sorunlar üretmektedir.

Demokratik hukuk devletlerinde, insanlığa karşı suçlar zaman aşımına tabi değildir. Demokratik toplumun, toplumsal barışın, eşit yurttaşlığın ve birlikte yaşamın inşası ancak hakikatle yüzleşme, adaletin tesisi ve kamusal hafızanın güçlendirilmesiyle mümkündür.

Toplumdaki tüm farklılıkları birbirine düşman eden nefret suçlarına gerekli yasal düzenlemelerin yapılması ve böyle olası katliamların yaşanmaması için hatırlanıp yüzleşilmesi şarttır. Bu nedenle Gazi ve Ümraniye katliamlarında yitirilen canların anısına Gazi mahallesinin bulunduğu ilçe olan Sultangazi ile Ümraniye'de ilçe merkezlerinde "Gazi ve Ümraniye Katliamları Yüzleşme ve Hafıza Anıtı" adında toplam 2 adetten oluşan birer anıtın her ilçede de inşa edilmeli ve bu katliamda yaşamını yitirenlerin isimleri paylaşılmalıdır. Böylece benzeri katliamların toplumun hafizasından silinmesi engellenmiş olacak; insanlığa karşı işlenen tüm suçlara karşı Devletin bütün organlarıyla karşı olduğu mesajı net bir şekilde verilebilecektir.

Bu anlamda bu kanun teklifi; Gazi ve Ümraniye katliamlarının tüm yönleriyle aydınlatılmasını, Devlet arşivlerinin açılmasını, yargı süreçlerinin yeniden ele alınmasını ve kamusal bir yüzleşme ve hafıza mekânının oluşturulmasını amaçlamaktadır.