Emeklilerin Geçim Koşullarının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 87- Bu Kanuna göre emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı ile dul ve yetim aylığı bağlananlara, (7.983) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarında ilave ödeme yapılır."

Gerekçe: 2023 yılının mayıs ayında kamuoyuna açıklanan ve en düşük memur maaşının iyileştirilmesini hedefleyen 8.077 TL tutarındaki seyyanen zammın, memur emeklilerine de yansıtılacağına dair verilen sözler, üzerinden üç yıla yakın bir süre geçmesine rağmen yansıtılmamıştır. 15.965 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı neticesinde günümüzde 22.157,36 TL seviyesine ulaşan bu seyyanen ödeme tutarının, emekli vatandaşlarımızın artan yaşam maliyetleri karşısında ezilmemeleri ve refah seviyelerinin yükseltilmesi amacıyla, yarısı oranında (11.078,68 TL) tüm memur emeklilerine yansıtılması amaçlanmaktadır.

31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun katılım paylarını düzenleyen 68 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Yaşlılık aylığı, malullük aylığı ve ölüm aylığı alan hak sahiplerinden; sağlık hizmeti sunucularına yapılan muayeneler ile reçete karşılığı temin edilen ilaçlar nedeniyle katılım payı alınmaz. Bu kişiler adına tahsil edilmesi gereken katılım payları genel bütçeden karşılanır."

Gerekçe: Emekliler, ilerleyen yaşları nedeniyle sağlık hizmetlerinden çalışma çağındaki bireylere kıyasla daha sık yararlanmakta ve düzenli ilaç kullanma ihtiyacı duymaktadır. Buna karşın emekli aylıkları çoğu zaman sabit gelir niteliğinde olup sağlık hizmetleri kapsamında alınan muayene ve ilaç katılım payları emeklilerin bütçeleri üzerinde ilave bir yük oluşturmaktadır. Mevcut uygulamada sağlık hizmetlerinden yararlanılması nedeniyle tahsil edilen katılım payları, özellikle düşük gelirli emekliler açısından sağlık hizmetlerine erişimde mali bir engel oluşturabilmektedir. Sosyal güvenlik sisteminin temel amaçlarından biri ise vatandaşların ihtiyaç duydukları sağlık hizmetlerine ekonomik kaygı taşımaksızın erişebilmesini sağlamaktır. Bu madde ile yaşlılık aylığı, malullük aylığı ve ölüm aylığı alan hak sahiplerinden muayene ve ilaç katılım payı alınmaması öngörülmektedir. Böylece emeklilerin sağlık harcamalarından kaynaklanan mali yüklerinin azaltılması, sağlık hizmetlerine erişimlerinin kolaylaştırılması ve sosyal devlet ilkesinin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun ek 18 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "4.000'er TL" ibaresi "cari yıl için belirlenen net asgari ücret tutarının yarısı kadar" şeklinde değiştirilmiştir.

Gerekçe: 2018 yılında 1.000 TL olarak uygulamaya konulan ve o dönemde yaklaşık 250 ABD dolarına tekabül eden emekli bayram ikramiyesi, 2026 yılı itibarıyla 4.000 TL seviyesinde kalmış ve yaklaşık 90 ABD dolarına gerileyerek alım gücünde ciddi bir erime yaşamıştır. Bu durum emeklilerimizin enflasyon karşısında korumasız bırakıldığını somutlaştırmaktadır. Bu bağlamda, emeklilerimizin refah seviyesini yükseltmek ve söz konusu ikramiyeyi hakkaniyetli bir düzeye taşımak amacıyla sunulan bu teklifle, her bir bayram ikramiyesinin net asgari ücretin yarısı oranında (14.037,75 TL) belirlenmesi ve böylece emeklilerimize yıllık bazda bir asgari ücret tutarında destek sağlanması hedeflenmektedir.

5510 sayılı Kanunun Ek 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "ek ödeme dâhil 20.000 Türk lirasından" ibaresi "ek ödeme dâhil cari yıl için belirlenen net asgari ücret tutarından" şeklinde değiştirilmiştir.

Gerekçe: Bir toplumun refah düzeyi, ömrünü çalışma hayatına adamış emeklilerinin yaşam standartları ile ölçülür; bu bağlamda, temel yaşam gereksinimlerini karşılamak üzere belirlenen asgari ücret eşiğinin, emekli maaşları için de asgari bir standart olarak kabul edilmesi sosyal adaletin bir gereğidir. Yıllarca prim ödeyerek ülkemizin ekonomik kalkınmasına katkı sunmuş emeklilerimizin, gıda, barınma ve sağlık gibi en temel insani ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanacak düzeyde, asgari ücretin altında bir gelire mahkum edilmesi kabul edilemez bir eksikliktir. Bu düzenleme ile en düşük emekli maaşının cari yılın net asgari ücret tutarının altına düşmemesi sağlanarak, emeklilerimizin insan onuruna yaraşır bir hayat sürmeleri, ekonomik adaletin tesisi ve toplumsal huzurun güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.

5510 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE 113- 4 üncü maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalı ve hak sahiplerine; 2026 yılı başından önce bağlanmış gelir ve aylıklar ile 2026 yılında bağlanacak malullük, yaşlılık veya ölüm aylıklarının bu Kanunun 27 nci, 29 uncu, 33 üncü ve geçici 2 nci maddelerine göre 2026 yılı temmuz ayı itibarıyla hesaplanan aylık tutarları dosya bazında ödenmesi gereken miktar esas alınmak kaydıyla 2026 yılı temmuz ayından geçerli olmak üzere 9440 oranında artırılır.

Birinci fıkra uyarınca artırılan gelir ve aylıklar, 55 inci maddeye göre ayrıca artırılmaz."

Gerekçe: 2026 yılı temmuz ayı itibarıyla SSK ve BAĞ-KUR emeklileri için öngörülen 18 ila 9619 bandındaki zam oranı, açıklanan TÜFE verilerine dayalı olsa dahi, emeklilerin kronikleşen ekonomik kayıplarını telafi etmekten ve artan yaşam maliyetleri karşısında alım güçlerini korumaktan oldukça uzaktır. Mevcut ekonomik koşullar altında emeklilerimizi giderek derinleşen bir geçim sıkıntısına mahkum eden bu yetersiz artış oranının, reel enflasyon ve hayat pahalılığı gerçekleriyle uyumlu bir düzeye çekilmesi aciliyet arz etmektedir. Bu kapsamda, emeklilerimizin mağduriyetini bir nebze olsun giderebilmek ve yaşam standartlarını iyileştirebilmek adına temmuz ayı zam oranının 40 seviyesine yükseltilmesi, sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak zaruri görülmektedir.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.