Siyasi Etik Kanunu Teklifi

(1) Bu Kanunun amacı, siyasi ahlaksızlıkla mücadele etmek amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların uymaları gereken siyasi etik ilkelerinin belirlenmesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisinde Siyasi Etik Kurulunun oluşturulması, görev, yetki ve çalışma usul ve esaslarının düzenlenmesidir.

Gerekçe: Madde ile, siyasi ahlaksızlıkla mücadele etmek amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların uymaları gereken siyasi etik ilkeleri kapsamında yapılamayacak işler, davranış ilkeleri, mal beyanında bulunulması ve hediye alınmasına ilişkin hususlar belirlenmekte ve Türkiye Büyük Millet Meclisinde Siyasi Etik Kurulunun oluşturulması, görev, yetki ve çalışma usul ve esasları düzenlenmektedir.

(1) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar görevleri devam ettiği sürece;

a) Devlet ve diğer kamu tüzelkişilerinde ve bunlara bağlı kuruluşlarda; Devletin veya diğer kamu tüzelkişilerinin doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve ortaklıklarda; özel gelir kaynakları ve özel imkânları kanunla sağlanmış kamu yararına çalışan derneklerin ve Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıfların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar ve bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt işini doğrudan veya dolaylı olarak kabul edemezler, temsilcilik, hakemlik, ücret karşılığı iş takipçiliği, komisyonculuk veya müşavirlik yapamazlar, genel sekreter, sekreter veya benzeri herhangi bir nam altında hiçbir yönetim görevi alamazlar.

b) Bir çıkar karşılığı olmasa dahi, özel sektörde herhangi bir görev alamazlar ve 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamazlar.

c) Serbest mesleklerini icra edemezler. Ancak, süreklilik arz etmemek kaydıyla, fikir ve sanat eseri meydana getirebilir veya icra edebilirler.

ç) Yabancı bir devlet veya milletlerarası bir kuruluş tarafından verilen idari ve siyasi, ücretli herhangi bir işi veya görevi Türkiye Büyük Millet Meclisinin kararı olmadıkça kabul edemezler.

(2) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ayrıca, yürütme organının teklif, inha, atama veya onamasına bağlı resmî veya özel herhangi bir işle görevlendirilemezler.

Gerekçe: Madde ile, Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO), tavsiyeleri ile çağdaş demokrasilerce benimsenmiş kurallar dikkate alınarak Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar tarafından yapılması uygun bulunmayan işler düzenlenmektedir.

(1) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhu başkaNI PAR, Yardımcıları ve Bakanlar; PARTI

a) Görevlerinden kaynaklanan konum ve yetkileri ile unvanlarını, kendilerine veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak amacıyla kullanmaktan kaçınırlar.

b) Dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep, yaş, bedensel, zihinsel ve ruhsal engeller ve benzeri sebeplerle ayırım yapamazlar.

c) Tüm toplumun ortak mirası olan milli ve manevi değerleri siyasi amaçlarla kullanmaktan kaçınırlar.

ç) Kendilerine tahsis olunan kamu imkânlarını ve kaynaklarını tahsis amacı dışında kullanamazlar.

d) Görevlerini yerine getirirken makamlarının saygınlığına ve unvanlarının itibarına uygun davranırlar.

e) Makam ve unvanlarının sıfatı, konumu ve onuru ile bağdaşmayan her türlü tutum ve davranıştan kaçınırlar.

f) Her türlü eylem ve işlemlerini yerine getirirken açık, şeffaf ve erişilebilir olurlar. Beyan yükümlülüğü

Gerekçe: Madde ile, Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO), tavsiyeleri ile çağdaş demokrasilerce benimsenmiş kurallar çerçevesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların uymaları gereken davranış ilkeleri belirlenmektedir. Davranış ilkeleri uyarınca, bu kimselerin, makamları dolayısıyla sahip oldukları ayrıcalıkları kendilerine veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak amacıyla kullanmamaları; ayrımcılık yapmamaları; kendilerine tahsis olunan kamu imkânlarını ve kaynaklarını tahsis amacı dışında kullanmamaları; tüm toplumun ortak mirası olan milli ve manevi değerleri siyasi amaçlarla kullanmamaları; görevlerini yaparken makamlarının saygınlığına ve unvanlarının itibarına uygun davranmaları; sıfat, konum ve onurları ile bağdaşmayan her türlü tutum ve davranıştan kaçınmaları; faaliyet ve çalışmalarında açık, şeffaf ve erişilebilir olmaları gerekmektedir.

(1) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar, 19/4/1990 tarihli ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu hükümlerine göre mal bildiriminde bulunurlar.

(2) Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların mal bildiriminde Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri için belirlenmiş usul ve esaslara uyulur.

(3) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar;

a) Ödenek ve yollukları ile emekli maaşı gelirleri,

b) Yıllık tutarı, bir aylık görev ödenek ve yolluk tutarının beş katına kadar olan tarımsal üretim, kira, faiz ve menkul değer gelirleri,

c) Yıllık tutarı, bir aylık görev ödenek ve yolluk tutarına kadar olan toplantıya katılma, konuşma yapma, makale yayımlama ve benzeri nedenlerle edinilen sembolik gelirleri, dışında kalan kazançlarını TBMM Başkanlığına kaynağını belirterek her yılın Ocak ayında beyan ederler.

Gerekçe: Madde ile, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların 19/4/1990 tarihli ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu hükümlerine göre mal bildiriminde bulunmalarına ilişkin hususlar belirlenmektedir.

(1) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar; yabancı devletlerden, milletlerarası kuruluşlardan ve herhangi bir gerçek veya tüzel kişi veya kuruluştan aldıkları, değeri net asgari ücretin beşte birinden fazla olan hediyeleri 19/4/1990 tarihli ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun 3 üncü maddesindeki usul ve esaslara uygun şekilde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına teslim ederler.

Gerekçe: Madde ile, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların hediye almalarına ilişkin esaslar belirlenmektedir.

(1) Siyasi Etik Kurulu üye sayısı, her yasama dönemi başında TBMM Başkanı tarafından en az beş, en fazla dokuz üyeden oluşacak şekilde belirlenir. Kurul, TBMM Başkanı tarafından önerilecek bir üyeden ve her siyasi parti grubu tarafından önerilecek eşit sayıda üyeden oluşur. Kurul üyelerinin seçimi, siyasi parti grupları ve TBMM Başkanı tarafından önerilen adayların Genel Kurulca işaret oyu ile onaylanması ile tamamlanır.

(2) Kurul Başkanı, TBMM Başkanı tarafından Kurul üyeleri arasından seçilir. (3) Kurul, her yasama dönemi başında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanının oluşumunu takip eden bir ay içerisinde oluşturulur. Kurulun görev süresi bir yasama dönemidir.

(4) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı üyeleri Kurulda görev alamazlar. Kurulun görev ve yetkileri

Gerekçe: Madde ile, Siyasi Etik Kurulunun oluşumu düzenlenmektedir.

(1) Siyasi Etik Kurulu:

a) Bu Kanunda ve diğer mevzuatta yer alan siyasi etik ilkelerine uyum açısından resen veya başvurular üzerine inceleme ve araştırma yapar.

b) Yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda aldığı kararları TBMM Başkanlığına bildirir.

c) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanları; siyasi etik ilkeleri, görevle bağdaşmayan işler, mal bildirimi ve benzeri konularda bilgilendirir.

ç) Siyasi etik konusuna ilişkin ulusal ve uluslararası gelişmeleri izler ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar.

(2) Kurul, görevleri ile ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden bilgi isteyebilir ve belge alabilir. Kurul, gerekli gördüğü hallerde ilgili kişi ve uzmanların bilgisine başvurabilir ve Ankara dışında çalışma ve incelemelerde bulun^ (3) Kurul, gerek gördüğü durumlarda milletvekilleri ile Cumhurbaşkanı, Cu Yardımcıları ve Bakanların mal ve gelir bildirimlerini inceler.

Gerekçe: Madde ile, Siyasi Etik Kurulunun görev ve yetkileri düzenlenmektedir.

(1) Siyasi Etik Kurulu, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya katılanların üçte İki oy çokluğu ile karar verir. Oylamalarda çekimser oy kullanılamaz.

(2) Kurul gündemi Başkan tarafından belirlenir.

(3) Kurul toplantıları gizlidir.

(4) Kurul, kararlarını en geç üç ay içerisinde verir.

(5) Kurul kararları Başkan tarafından açıklanır.

(6) Mazeretsiz olarak üst üste iki toplantıya katılmayan üyenin Kurul üyeliği kendiliğinden sona erer. Bu şekilde boşalan üyeliğin en kısa zamanda tamamlanması için durum TBMM Başkanlığına bildirilir.

Gerekçe: Madde ile, Siyasi Etik Kurulunun çalışma usul eR Bolan * düzenlenmektedir. "HІ PAД

(1) Siyasi Etik Kuruluna başvurular, 1/11/1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunda belirlenen esaslara göre, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile Türkiye'de ikamet eden yabancı gerçek kişiler tarafından yapılabilir. Ancak, kimliği kesin olarak tespit edilemeyen kişilerce yapılan veya ortaya koyduğu iddia ile ilgili somut delilleri bulunmayan başvurular dikkate alınmaz.

(2) Yargı organlarınca incelenmekte olan veya karara bağlanmış bulunan konular hakkında Kurula başvuru yapılamaz. İnceleme sırasında yargı yoluna gidildiği anlaşılan başvuruların işlemi durdurulur. Daha önce Kurulca incelenmiş şikâyet konusu, yeni kanıtlar gösterilmedikçe bir daha şikâyet konusu yapılamaz ve incelenemez.

(3) Başvurunun kabul edilebilir bulunması hâlinde durum, hakkında başvuru yapılan kişiye bildirilir. Hakkında başvuru yapılan kişi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içerisinde Kurula başvurarak savunma hakkını kullanacağını veya mazeretini bildirmezse bu haktan vazgeçmiş sayılır.

(4) Kurul tarafından başvuru sahiplerine inceleme ve araştırma sonuçları hakkında bilgi verilir.

Gerekçe: Madde ile, Siyasi Etik Kuruluna başvuruların, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunda belirlenen esaslara göre, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile Türkiye'de ikamet eden yabancı gerçek kişiler tarafından yapılabilmesi ve başvurulara ilişkin diğer usul ve esaslar düzenlenmektedir.

(1) Siyasi Etik Kurulu, resen veya başvurular üzerine yapacağı inceleme ve araştırmaları etik ilkeler çerçevesinde yürütür.

(2) Kurul, yaptığı inceleme ve araştırmaları bir rapor haline getirir ve TBMM Başkanlığına sunar.

(3) Kurulun inceleme yapma yetkisi görev yaptığı dönem ile sınırlıdır. Yaptırımlar

Gerekçe: Madde ile, Siyasi Etik Kurulu tarafından yapılacak araştırma ve incelemelere ilişkin esaslar belirlenmektedir.

(1) Siyasi etik kurallara uyulmadığının tespit edilmesi halinde gerekçeli olarak bu durumun kamuoyuna açıklanmasına karar verir.

Kurul, siyasi etik kurallarına uymadığı tespit edilen Türkiye Büyük Millet Me ısı er hakkında ayrıca;

a) Uyan,

b) Kınama,

c) Türkiye Büyük Millet Meclisini temsil edecek heyetlerde süreli olarak görev alamama, kararlarını verebilir.

(2) Siyasi etik kurallarına uyulmadığının tespit edilmesi halinde alınan kararlar kesinleşmelerini takiben Kurul tarafından kamuoyuna duyurulur.

Gerekçe: Madde ile, Siyasi Etik Kurulu tarafından siyasi etik ilkelerine uymadığı tespit edilenler hakkında uygulanacak yaptırımlar ile bunların kamuoyuna duyurulması düzenlenmektedir.

(1) Siyasi Etik Kurulunun aldığı kararlara karşı başvuru sahipleri ile hakkında karar verilen kişi, kararın kendisine tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Kurula itiraz edebilir; itiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Kurul, itirazları en geç iki ay içerisinde karara bağlar.

Gerekçe: Madde ile, Siyasi Etik Kurulu tarafından alınan kararlara karşı ilgililerce yapılacak itiraza ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir.

(1) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği ile bağdaşmayan herhangi bir hizmeti veya görevi sürdürmekte ısrar eden üyelerin, üyeliğinin düşmesine Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Gerekçe: Madde ile, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğiyle bağdaşmayan herhangi bir hizmeti veya görevi sürdürmekte ısrar edenlerin üyeliğinin düşmesine karar verilebilmesi hususu düzenlenmektedir.

(1) Bu Kanunda açıklık olmayan hallerde Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uygulanır.

Gerekçe: Madde ile, kanunda açıklık olmayan hallerde Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümlerinin uygulanması hususu düzenlenmektedir.

(1) 22/6/2004 tarihli ve 5193 sayılı Optisyenlik Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Milletvekili veya belediye" ibaresi "Belediye" şeklinde değiştirilmiştir.

(2) 18/12/1953 tarihli ve 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanunun 17 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "milletvekili," ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

(3) 31/10/1984 tarihli ve 3069 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği ile Bağdaşmayan İşler Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

(4) 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanununun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesi yürürlükten kaldırılmıştır.

(5) Mevzuatta 3069 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır. (6) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin yapamayacağı işlere ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır.

Geçiş hükmü

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Seçilmeden veya atanmadan önce bu Kanunla yasaklanan herhangi bir görevi üstlenmiş bulunanlar mevcut durumlarını dört ay içerisinde uygun hale getirirler. /

Gerekçe: Madde ile, değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler ile atıflar düzenlenmektedir. GEÇİCİ MADDE 1- Madde ile, seçilmeden veya atanmadan önce Kanunla yasaklanan herhangi bir görevi üstlenmiş bulunanların mevcut durumlarını dört ay içerisinde Kanuna uygun hale getirmeleri hususu düzenlenmektedir.

(1) Bu Kanun yapılacak ilk milletvekili genel seçimi kesin sonuçlarının ilan edildiği tarihte yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

(1) Bu Kanun hükümlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.