5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına aşağıdaki cümleler eklenmiştir.

"Bu fıkra kapsamında yaşlılık aylığı bağlananların kontrol muayenelerinde, aylığın bağlandığı tarihte uygulanmış olan engellilik değerlendirme ölçütleri ile aylığa hak kazanma koşulları esas alınır. Aylığın bağlandığı tarihten sonra yürürlüğe giren değerlendirme ölçütleri uygulanarak geçmişteki tahsis koşulları yeniden belirlenemez. Sağlık durumunda sonradan meydana gelen değişikliklerin kontrol muayenesi yoluyla değerlendirilmesine ve gerçeğe aykırı belge veya usulsüz işlemlere ilişkin denetim yetkilerine dair hükümler saklıdır."

Gerekçe: 7538 sayılı Kanun'dan önce engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanarak yaşlılık aylığı bağlananların kontrol muayenelerinde uygulanacak değerlendirme ölçütlerinin açıklığa kavuşturulması amaçlanmaktadır. Düzenlemeyle, aylığın bağlandığı tarihte geçerli olan hak kazanma koşullarının sonradan yürürlüğe giren ölçütlerle yeniden belirlenmesinin önüne geçilmektedir. Sağlık durumundaki gerçek değişikliklerin değerlendirilmesi ve usulsüz işlemlerin denetlenmesi yetkileri korunmaktadır.

5510 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"Engellilik nedeniyle yaşlılık aylığına ilişkin geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 113 —

(1) 2008 yılı Ekim ayı başından önce ilk defa sigortalı olan ve yaşlılık aylığı bağlanacak sigortalılık statüsü 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunan sigortalılardan, 14/1/2025 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanan veya bu hakkı kazanma koşullarını taşıyanlara, aynı mevzuatta öngörülen sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısını tamamlamaları hâlinde yaşlılık aylığı bağlanır.

(2) Birinci fikra kapsamındaki sigortalıların yaşlılık aylığına hak kazanma koşullarının belirlenmesinde, 14/1/2025 tarihinde yürürlükte bulunan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 60'ıncı maddesinin (C) bendinin (b) alt bendi ve geçici 87'nci maddesi ile bu Kanunun geçici 10 uncu maddesinin mülga ikinci fıkrasında öngörülen esaslar uygulanır. Bu kapsamda ilk sigortalılık tarihi, engellilik derecesi, sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı bakımından önceki mevzuatta öngörülen kademeli koşullar korunur.

(3) Bu madde kapsamında bulunanlardan 15/1/2025 tarihinden önce engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazananların belgeleri geçerliliğini korur. Bu tarihten önce usulüne uygun başvuruda bulunmuş olup başvuruları daha sonra sonuçlandırılanların hak sahipliği, başvuru tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre değerlendirilir.

(4) Birinci fıkra kapsamında bulunmasına rağmen 15/1/2025 tarihinden önce vergi indiriminden yararlanmak üzere başvuruda bulunmamış sigortalıların hak sahipliği, 14/1/2025 tarihinde yürürlükte bulunan engellilik değerlendirme ölçütleri esas alınarak belirlenir. Bu değerlendirmede daha önce düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve ilgili tıbbi belgeler dikkate alınır. Değerlendirme, vergi indirimi hakkının tespitine ilişkin önceki mevzuatta yetkili olan makamların görev ve yetkileri gözetilerek gerçekleştirilir. Başvuru ve değerlendirme işlemleri, bu madde kapsamında tanınan hakların kullanılmasını sağlayacak şekilde yürütülür. (5) Bu madde kapsamındaki sigortalıların, talepleri hâlinde bu Kanunun 28 inci maddesinin beşinci fıkrasına göre yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları yönünden değerlendirilmeleri de mümkündür. Sigortalının aylığa hak kazanma bakımından kendisi için daha elverişli olan koşullardan yararlanma hakkı saklıdır.

(6) 15/1/2025 tarihinden sonra engellilik nedeniyle yaşlılık aylığı talepleri reddedilen sigortalılardan bu madde kapsamında hak sahibi olduğu belirlenenlerin başvuruları, talepleri üzerine yeniden değerlendirilir. Önceki tahsis talebi tarihinde aylığa hak kazanma koşullarını taşıyanlar bakımından söz konusu tahsis talebi tarihi esas alınır. Aylığın başlangıç tarihi ve geçmiş dönemlere ilişkin ödemeler bu Kanunun ilgili hükümlerine göre belirlenir.

(7) Bu Kanunun geçici 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında kontrol muayenesi sonucunda aylığı kesilenlerin durumları, talepleri üzerine yeniden incelenir. Aylığın kesilmesinin, aylığın bağlandığı tarihten sonra yürürlüğe giren değerlendirme ölçütlerinin uygulanmasından kaynaklandığının tespit edilmesi hâlinde kesme işlemi kaldırılır. Hak kazanılan dönemlere ilişkin ödemeler ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır.

(8) Altıncı ve yedinci fikralar kapsamında yapılacak yeniden değerlendirme başvuruları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılabilir. Bu süre içinde yapılan başvurular, Sosyal Güvenlik Kurumunca en geç altı ay içinde sonuçlandırılır. Başvurunun reddi veya süresi içinde sonuçlandırılmaması hâlinde ilgililerin idari ve yargısal başvuru hakları saklıdır. Bu madde hükümleri, devam eden yargılamalarda da uygulanır. Kesinleşmiş yargı kararları saklıdır.

(9) Bu madde kapsamındaki sağlık kurulu kararları, dayanakları ve uygulanan değerlendirme ölçütleri gösterilerek gerekçeli biçimde düzenlenir. Kararlara karşı başvurulabilecek itiraz yolları ve süreleri ilgiliye yazılı olarak bildirilir.

(10) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, engelli örgütlerinin görüşleri alınarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenir."

Gerekçe: 7538 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikler sonrasında, 2008 yılı Ekim ayı başından önce sigortalı olan kişilerin engellilik nedeniyle vergi indirimi esasına dayalı yaşlılık aylığına erişiminde ortaya çıkan sorunların giderilmesi amaçlanmaktadır. Düzenlemeyle, önceki mevzuata göre hak kazanma koşullarını taşıyan sigortalıların bu koşullardan yararlanmaları sağlanmaktadır. Sigortalılık başlangıç tarihleri, engellilik dereceleri, sigortalılık süreleri ve prim ödeme gün sayıları bakımından önceki mevzuatta öngörülen farklılıklar korunmaktadır. Vergi indirim belgesi bulunanlar ile kanun değişikliğinden önce başvuruda bulunup işlemleri daha sonra sonuçlananların durumları açıklığa kavuşturulmaktadır. Önceden başvuruda bulunmamış kişilerin de önceki değerlendirme ölçütleri kapsamında hak sahipliklerinin belirlenmesine imkân tanınmaktadır. Yeni mevzuatın sigortalı lehine sonuç doğurduğu durumlarda bu hükümlerden yararlanma imkânı korunmaktadır. Kanun değişikliğinden sonra reddedilmiş emeklilik taleplerinin yeniden incelenmesi ve daha önce bağlanmış aylıkların kontrol muayeneleri nedeniyle kesilmesine ilişkin işlemlerin gözden geçirilmesi sağlanmaktadır. Yeniden değerlendirme başvuruları için bir yıllık süre öngörülmekte, başvuruların altı ay içinde sonuçlandırılması düzenlenmekte ve ilgililerin idari ve yargısal başvuru hakları korunmaktadır. Devam eden yargılamalar ile kesinleşmiş yargı kararlarının durumu da açıklığa kavuşturulmaktadır. Ayrıca sağlık kurulu kararlarının gerekçeli biçimde düzenlenmesi ve itiraz yollarının ilgililere bildirilmesi öngörülerek başvuru sahiplerinin hukuki güvenceleri güçlendirilmektedir.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.