Türk Ceza Kanununda ve Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Türkiye'nin en önemli gündemlerinden biri ve insan hakları ihlallerinin yaşandığı gerçeklik kadın cinayetleridir. Kadın cinayetleri, her geçen yıl arttığına verileriyle şahit olduğumuz ve durdurulması için derhal harekete geçilmesi gereken toplumsal bir sorundur.

2013 yılında 237, 2014 yılında 294 kadın, 2015 yılında 303 kadın öldürülmüştür. 2016 yılının ilk 60 gününde 61 kadının öldürülmesi ise, kadın cinayetlerinin artarak devam edeceğinin göstergesidir.

Kadınların büyük çoğunluğu boşanmak ya da ayrılmak istediği için, ekonomik, toplumsal, bedensel konuda kendi hayatına dair karar vermek istediği için, cinsel saldırıya direndiği için öldürülmektedir. Kadınlar hayata katılmak için adım attıklarında karşılığı ölüm olmaktadır. Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (kamuoyunda bilinen ismiyle İstanbul Sözleşmesi) "kadınlara yönelik toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti" "kadına kadın olmasından dolayı uygulanan ve kadınları orantısız biçimde etkileyen şiddet" olarak tanımlamıştır.

Kadınlara toplumsal cinsiyete dayalı uygulanan bu şiddetin kendiliğinden çözülmeyeceği aşikardır. Kadın cinayetlerinin sürmesine sebebiyet veren esas eğilim bu şiddeti aklama eğilimi ve cezasızlık kültürüdür. Kadın cinayeti davalarında verilen, haksız tahrik indirimi ve takdiri indiriminin gerekçelendirilmeden uygulanması cezasızlık kültürüne elverişli bir ortam hazırlamakta ve aynı zamanda toplumsal vicdan ve adalet inancını derinden zedelemektedir. İndirimlerin devam ediyor oluşu, cinayet işlemeyi aklından geçiren erkeği rahatlatmaktadır ve tekrar tekrar kadına karşı şiddete ve kadın cinayetlerine yöneltmektedir.

Kadınları öldüren sanıkların, indirimden faydalanabilmek için söyledikleri beyanlar, Türkiye'nin dört bir tarafındaki adliye salonlarında adeta ezberlenmiş bir ortak erkek bilinci olduğunu kanıtlamaktadır. Öldürülen kadınların ailelerinde, özellikle çocuklarında onulmaz yaralar açan, toplumsal vicdanı sorgulatan ve adalet duygusuna ve inanca zarar veren indirimlerin hangi koşullar altında uygulanıp uygulanmayacağının kanunlar kapsamında tespit edilmesi bu nedenle hayati ve toplumsal bir önem taşımaktadır. İstanbul Sözleşmesi'nin "Taraflar, kültür, örf ve aden, gelenek, din veya sözde "namus'un işbu Sözleşme kapsamındaki herhangi bir şiddet eylemi için mazeret oluşturmamasını sağlar" yazılı maddesinde kadına yönelik şiddeti aklamanın önünü kesmek noktasında Türkiye Cumhuriyeti'ne sorumluluk yüklemiştir.

Kadın cinayetlerinde Özgecan Aslan'ın ölümünün ardından dillendirilen idam, hadim etme gibi insan haklarına aykırı önerilerin önünü kapatacak olan, evrensel insan hakları ilkelerine uygun olarak indirimlerin hukuki metinler çerçevesinde düzenlenmesidir.

Türkiye Cumhuriyeti, çeşitli defalar, kadına yönelik açık ve öngörülebilir şiddeti engellemediği için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) pek çok maddesini ihlalden dolayı tazminata mahkum edilmiştir.

Kadın cinayetlerinde indirimlerin uygulanmaması için gerekli yasal düzenleme gereğine emsal olarak AİHM"in Nahide Opuz/Türkiye kararında "AİHM bu bağlamda, kadınlara karşı yapılan ayrımcılığın tanımını ve kapsamını göz önüne alırken, ayrımcılığın içtihadında belirlenen genel anlamına ek olarak, kadınlara yönelik şiddet hususunda daha spesifik olan kanuni belge hükümlerini ve uluslararası hukuki kurumların kararlarını göz önünde bulundurmalıdır." Tespitinde bulunmuştur.

AİHM, ayrıca "AJHS'in 2/1 maddesinin ilk cümlesinin, devletin kasten veya kanun dışı adam öldürülmesinin engellenmesinin yanı sıra, kendi yargısına tabi kişilerin yaşamının korunması için gerekli tedbirleri almaya zorladığını hatırlatır (L.C.B./Birleşik Krallık, Raporlar 1998-11). Bu bağlamda, devletin temel görevi, kişi hayatına yönelik eylemleri caydırıcı somut bir ceza mevzuatı oluşturmak ve ihlalleri caydırmak, önlemek ve cezalandırmak için oluşturulan uygular. mekanizmasına dayanarak yaşam hakkını güvenceye almaktır. Bu hüküm ayrıca, belir i m İN yönelten bir karardır. koşullarda devletlere, başkalarının suç unsuru teşkil eden tutumları nedeniyle yaşamı tehdit altında olan kişileri korumak üzere önleyici tedbirler almak yönünde pozitif bir yükümlülük de değerlendirmelerde bulunmuştur.

Kadınlara yönelik özel olarak yapılacak bir hukuksal düzenleme, kadın erkek eşitliğini sağlamanın en temel yöntemidir. Kadınların yaşam hakkını korumak için özel olarak yapılacak bir yasal düzenlemenin ayrımcılık yaratmayacağını İstanbul Sözleşmesi "Kadınlara yönelik toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin önlenmesi ve kadınların korunması için gerekli olan özel tedbirler, işbu Sözleşme kapsamında ayrımcılık olarak kabul edilmeyecektir" maddesiyle açıklığa kavuşturmuştur.

Kadınların yaşadığı en ağır ayrımcılık ile yaşam haklarının elinden alınmasını önleyebilmek için yasal düzenleme yapılması bu bağlamda Türkiye Cumhuriyeti için uluslararası bir yükümlülüktür. İstanbul Sözleşmesi

" -gerektiğinde, kadınlara karşı ayrımcılığı, yaptırımların kullanılması yoluyla yasaklayarak;

• kadınlara yönelik ayrımcılık içeren kanunları ve uygulamaları yürürlükten kaldırarak; Gerekli yasal veya diğer tedbirleri gecikmeksizin alır" maddesiyle bu gerekliliği açıkça belirtmiştir.

Türkiye son dönemde AİHM tarafından kadına yönelik şiddeti engellemediği ve yaşam hakkının garanti altına alınması ile ilgili AİHS maddesini ihlal ettiği için mahkum edildi. AİHM Selma Civek/Türkiye kararında;

"eşi için ciddi bir tehdit oluşturduğuna dair ciddi kanıtlar ve şikayetler olmasına rağmen genç kadının yaşamının korunamamasında devletin suçlu olduğuna"? ve "genç kadının hayatının korunması konusunda etkili tedbirlerin zamanında alınmaması yüzünden Türkiye'nin insan hakları ihlalinde bulunduğunu" tespit etti.

AİHM, 22 Mart 2016'da verdiği M.G/Türkiye kararında da "Türkiye'de soruşturma makamlarının "genel ve ayrımcı pasifliği', kadınlara karşı şiddeti teşvik edici bir iklim oluşturmaktadır" ifadesine yer verdi.

Türkiye'nin AİHS"nin Yaşam Hakkına ilişkin 2. Maddesini, İşkence Yasağına ilişkin 3. Maddesini ve

Ayrımcılık Yasağına ilişkin 14. Maddesini ihlal ettiğine ilişkin AİHM kararları incelendiğinde devletin güvenlik güçlerinin kadına yönelik şiddeti engellemek ve önlemek için pasif kaldıkları, adli makamların soruşturma ve kovuşturma evrelerinde de kadına karşı şiddeti ve kadın cinayetlerini incelerken izledikleri tutumun ve verdikleri kararın kâdına karşı ayrımcılığı ve eşitsizliği derinleştirerek, arttırdığı gözlemlenmektedir.

Evlenme teklifini kabul etmediği erkek tarafından öldürülen Hatice Kaçmaz'ın davasında mahkeme indirim gerekçesi olarak

",..maktule ile ayrılmayı hiç aklından geçirmeyen, tersine maktule ile evlenmeyi arzulayan sanık, maktulenin evlenme isteğini bir türlü kabul etmemesi, ayrılma düşüncesini kendisine hissettirip açıklaması sonucu içindeki tutku derecesinde aşırı sevgiden kaynaklı duygusallığın etkisi ve ruh hali üzerinde yarattığı hiddetle yanına bıçak alarak maktule ile her zaman buluştukları parka gitmiş ve o hiddetin sonucu olarak maktuleye bıçak darbelerini vurmuştur." beyanında bulunmuştur. İlk derece mahkemesinin vermiş olduğu bu karar, AİHM kararlarında-yapılan tespitleri doğrulayan, toplum vicdanını yaralayan, bir kadını öldürmeyi meşrulaştıran erkekleri suç DA ŞAN He "

Özgecan Aslan davasında ise savcılık makamı, anılan kadın cinayetinin toplum vicdanında açtığı derin sarsıntı nedeni ile sanıklara herhangi bir ceza indirimi uygulanmamasını talep etmiştir. Tarsus 1. Ağır

Ceza Mahkemesi de bu talep uyarınca, sanıklara herhangi bir ceza indirimi uygulamayarak emsal bir karar vermiştir.

İstanbul Sözleşmesi'nden ve AİHM kararlarından hareketle, iç hukukta kadına yönelik şiddetle ilgili maddelerinin gözden geçirilip güncellenmesi hukuken zorunluluk haline gelmiştir. Sunulmakta olan Kanun Teklifi, Özgecan Aslan davasındaki gibi olumlu kararların, Türkiye Cumhuriyeti"nde öldürülen tüm kadınların davalarında uygulanmasını sağlamak amacı ile hazırlanmıştır