3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Dünyada 162 ekonomide uygulanan ve Avrupa Birliğinin ortak bir gider vergisi olan katma değer vergisi (KDV), ülkemizde 1985 yılında yürürlüğe girmiş olmasına rağmen mükelleflerin girdileri nedeniyle yüklendiği vergilerin satışları nedeniyle hesapladıkları vergiyi aşması halinde aşan kısmın, teslim ve hizmetleri indirimli orana tabi olanlar dışında, iadesine imkân verilmemekte, sonraki dönemlerde indirim konusu yapılmak üzere devretmektedir.

Satış ve kullanım amacı, arsa değeri, tüketim biçimi gibi çeşitli ölçülere göre oran farklılaştırılması nedeniyle mali tarafsızlık ilkesinin önemli ölçüde bozulduğu Türk KDV sisteminde gerek düşük satışlar nedeniyle tahsil ettiği KDV'si yetersiz kalan gerek başlangıçta çok büyük yatırımlar nedeniyle yüksek KDV yüküyle karşılaşan işletmelerin devreden KDV yükü, bu işletmelerin mikro ekonomik maliyetlerinin yanı sıra makroekonomik olarak da işsizliği, faizi ve enflasyonu artırmaktadır.

Gelişmiş ülkelerle yükselen ekonomilerde tipik olarak daha yüksek seyreden KDV iadelerinin toplanan KDV'ye oranı, ülkeden ülkeye, bölgeden bölgeye değişmektedir. . Bu durum aşağıda, Tablo-1'de, 1998-2001 yılları için bazı ülkeler/bölgeler için iade edilen KDV'nin toplam KDV hasılatına oranlarından da görülmektedir.

Tablo-1: Ülke ve Bölgeler İtibarıyla Toplam KDV Hasılatı İçinde KDV İadelerinin Payı (9s)

Ülke/bölge Pay (o) | Ülkelbölge Pay (9) Slovak Cumhuriyeti 53,9 Kanada 50.3 Hollanda 50,0 Yeni Zelanda 35,5 Letonya 49,1 Güney Afrika Cumhuriyeti 39,5 İsveç 48,6 Meksika 32,1 Macaristan 48,2 Latin Amerika 17,1 İngiltere 40,9 Ukrayna 24,1 İrlanda 24,9 Rusya 44,6 Romanya 24,7 Doğu Avrupa Ortalaması 36,8 Bulgaristan 21,5 Ortadoğu ülkeleri 16,2 AB Ortalaması 38,1 Mozambik

Kamboçya

Kaynak: Harrison, Graham and Russell Krelove (2005), "VAT Refunds: A Review Of County Experence* IMF Working Paper WP/05/218. http ://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2005/wp05218.pdf

Yukarıdaki Tablodan gelişmiş ülkelerde KDV iade oranının da yükseldiği, AB ortalamasının "0 38,1 ve Doğu Avrupa ülkeleri ortalamasının ise 90 36,8 olduğu görülmektedir. Türkiye'de aynı dönemde en düşük "o 16,41 o 16,41, en yüksek "o 24,32 oranında gerçekleş en KDV iade oranı sonraki yıllarda artmakla birlikte, aşağıdaki tablo-2'den de görüleceği üzere, 2017 yılı sonunda ulaştığı "o 32,86 oranı hala 16 yıl önceki AB ortalamasının altındadır.

Tablo-2: Türkiye'de KDV Hasılatı ve KDV İadesi (Milyon TL)

KDV İade/Hasılatı/Yıl 2014 2015 2016 2017 Toplam KDV İadesi 28.006,00 | 32.773,87 | 37.985,90 | 50.999,89 Dahilde alınan KDV İadesi 28.003,37 | 32.764,36 | 37.979,41 | 50.989,63 İthalde Alınan KDV İadesi 2,62 9,52 6,49 10,26 Toplam KDV Hasılatı 104.445,34 | 121.070,30 | 130.822,45 | 155.220,60 Dahilde alınan KDV 39.625,76 | 46.424,50 | 53.986,88 | 55.582,59 İthalde alınan KDV 64.819,58 | 74.645,81 | 76.835,58 | 99.638,01 KDV İadesi/KDV Hasılatı (96) 32,86 29,04 27,07 26,81

Kaynak: Maliye Bakanlığı Genel Yönetim Mali İstatistiklerinden Yapılan Hesaplamalarımız. httos:/Www.muhasebat.gov.tr/content/genel-yönetim-mali-istatistik-detayi ?tabld-1&pageld-5 (31/1/2018)

AB'de yüklenilen verginin tahsil edilen KDV'yi aşması halinde aşan tutarın iade edilmesine yönelik olarak bağlayıcı bir direktif bulunmamakla birlikte KDV indirim ve iadelerine ilişkin düzenlemelerin bulunduğu 2006/112/EC sayılı Konsey Direktifinin 183'üncü maddesinde;

"Belli bir vergilendirme döneminde, yüklendiği KDV miktarı tahsil ettiği KDV'yi aşanlar, ilgili üye ülkenin belirleyeceği şartlar çerçevesinde aşan miktarın iadesini isteyebilir veya sonraki döneme devredebilir.

Bununla birlikte, üye ülkeler önemsiz sayılacak tutarın iadesini veya devrini reddedebilir." hükmü bulunmaktadır.

Bu çerçevede Çek Cumhuriyeti, Güney Kıbrıs, Hırvatistan, Polonya, Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovenya vg gibi AB'ye yakın zamanda üye olan ülkeler ile İngiltere, İspanya, Port İrlanda, Lüksemburg, Malta, Yunanistan, Danimarka ve Avusturya'da devreden KDV'nin iadesine imkân sağlanırken! kurucu ülkelerden Almanya ve Fransa dışında Belçika'da devreden KDV'nin iadesinin yanı sıra devreden KDV doğmaması için ayrıca "KDV gruplaması" olarak adlandırılan farklı çözüm yolları öngörülmüştür. İtalya da bu uygulamayı 2012 Nisan'ında yürürlüğe koyacağını duyurmuştur.

AB üyesi olmayan ülkelerde de devreden KDV'nin iadesine imkân veren düzenlemeler olduğu bilinmektedir. Örneğin KDV iadesinin toplam KDV hasılatına oranı Yo 50'yi aşan Kanada ile Avustralya, Norveç, Japonya, Güney Afrika, Brezilya, Meksika, İzlanda, Rusya, Sırbistan ve Bosna Hersek'te devreden KDV iade edilirken ekonomik istikrarı tam sağlayamadığı düşünülen Arjantin ve KDV iadesinin toplam KDV hasılatına oranı sırasıyla Y 4,1 ve Ye 2,8 olan Kolombiya ve Kamboçya'da devreden KDV'nin iadesine imkân verilmemektedir.

İade sürecinin uzunluğunun? yanı sıra ülkemizde iade edilen KDV'nin toplam KDV hasılatına oranının gelişmiş ülkeler için hesaplanan oranının altında kalmasının en temel nedeni devreden KDV'nin iadesine imkân sağlanmamasıdır. Oysa iadeye imkân verilmesi halinde girişimciler üzerindeki finansman baskısı azaltılarak işsizlik, faiz ve enflasyonun artışına neden olan bu problem ortadan kalkacaktır. l KPMG INTERNATIONAL, KPMG Global Indirect Tax Services, "VAT/GST Refunds Survey 2014 ".http://www.kpmg. com/Global/en/IssuesAndinsights/ArticlesPublications/Documents/vat-gst-refunds- survey: 2014-v2.pdf (28/10/2014) NN N

2017.pdf i