4857 Sayılı İş Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Ulusal Engelli Veri Sistemine göre Ocak 2021 tarihi itibariyle ülkemizde hayatta olan engelli sayısı; 1.414.643'ü erkek, 1.097.307'si kadın olmak üzere toplam 2.511.950 "dir. Hayatlarını idame ettirebilmeleri açısından iş hayatına dâhil olma süreçlerinde birçok zorluklarla karşı karşıya kalmaktadır. Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'ne göre göre engelli bireyler herkesle aynı hak ve özgürlüklere sahiptir. Bu hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanılması için alınması gereken tüm önlemler devletlerin insan hakları yükümlülüklerindendir. Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir ve devletimiz toplumsal dengeyi sağlamakla yükümlüdür.

4857 sayılı İş Kanunu'nun "Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu" başlıklı 30'uncu maddesinde toplumsal dengeyi sağlamak amacıyla işverenlere engelliler ve eski hükümlüler için zorunlu istihdam yükümlülüğü getirmiştir. Ancak anılan madde hükmünde özel sektör için getirilen engelli ve eski hükümlü istihdam yükümlülüğü elli veya daha fazla işçi çalıştıran yerler için geçerli olacak şekilde düzenlenmiştir. İşbu husus engellilerin çalışma hayatına dahil olmaları açısından olumsuzluk yaratmaktadır. Engelli vatandaşlarımızın asıl engeli çoğu Zaman toplum nezdindeki önyargılardır. Toplumun önyargılarından kurtulabilmeleri için engelli vatandaşlarımızın toplum yaşamına daha etkin, daha sosyal bir şekilde daha fazla katılabilmelerine bağlıdır.

Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin 27. maddesinde engellilerin istihdamı ile ilgili olarak bir düzenleme öngörülmüştür. Bu madde hükmüne göre engelli vatandaşlarımız diğer vatandaşlarımız ile eşit koşullar altında çalışma hakkına sahip olmalıdır. Bu hak ile engellilere yönelik ayrımcılığın önlenmesi, açık, bütünleştirici ve erişilebilir bir iş piyasası ve çalışma ortamında serbestçe seçtikleri bir işte çalışma fırsatını da içerir. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi'nde koruma altına alınan çalışma özgürlüğü Anayasamızın 49. maddesinde: "Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır." şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda açıklanan hususlar dikkate alındığında, engellilerin istihdam sorununun azaltılması, toplumsal birlik ve beraberliğin artırılması için 4857 sayılı Kanunun 30. maddesindeki istihdam zorunluluğu iş yerinde çalışan sayısından bağımsız olmalıdır. Kanununda çizilen bu sınırdan dolayı zaman zaman daha fazla işçiye ihtiyacı olmasına rağmen engelli çalıştırma yükümlülüğünden dolayı işçi sayısını 48, 49 olarak tutan işverenler bulunmaktadır. Elli işçi altında çalışanı bulunan iş yerlerine de çalışan işçi sayısına göre engelli çalıştırma zorunluluğu getirilerek engelli vatandaşlarımızın hem daha sosyal hem ekonomik acıdan rahatlayabilmesi amacıyla pozitif ayrımcılık yapılması gerekmektedir. Keza bir ülkede işgücüne katılma oranının yüksek olması, aynı zamanda o ülkenim-inşan kaynağının etkin kullanılıp kullanılmadığının da bir göstergesidir.

İşbu kanun teklifimiz ile elliden az işçi çalıştıran özel sektör iş yerle ineği € engelli çalıştırma zorunluluğu getirilerek engelli vatandaşların Anayasal hakkı olan çe ihlal edilmesinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir.