Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

27. Dönemde vermiş olduğum;

2/4790, 2/4620, 2/4579, 2/3940, 2/3941, 2/3890, 2/3436, 2/3372, 2/3252, 2/3221, 2/3165, 2/3156, 2/3157, 2/3022, 2/2836 2/2788, 2/2789, 2/2666, 2/2492, 2/2396, 2/1724, 2/1725, 2/1698, 2/1144, 2/821, 2/825, 2/361, 2/362, 2/363, 2/364, 2/365, 2/366, 2/367, 2/368, 2/369, 2/370, 2/371, 2/372, 2/373, 2/374, 2/375, 2/376, 2/377, 2/378, 2/379, 2/380, 2/381, 2/382, 2/383, 2/384,2/385,2/386, 2/387, 2/388,2/389, 2/390, 2/391, 2/392, 2/393, 2/394,2/395, 2/396,2/397,2/398,2/399,2/400,2/401,2/402, 2/403,2/404, 2/405, 2/406,2/407,2/408, 2/409, 2/410, 2/411, 2/412, 2/413, 2/414, 2/415, 2/261, 2/30, 2/262, 2/31, 2/66, 2/263, 2/264, 2/32, 2/67, 2/265, 2/266, 2/33, 2/68, 2/267, 2/268, 2/34, 2/69, 2/269, 2/270, 2/35, 2/70, 2/271, 2/272, 2/36, 2/71, 2/273, 2/274, 2/37, 2/72, 2/275, 2/276, 2/38, 2/73, 2/277, 2/278, 2/39, 2/74, 2/279,2/280,2/40,2/75,2/281,2/282,2/41,2/76,2/283, 2/42, 2/77, 2/284,2/43, 2/285, 2/78, 2/286,2/44, 2/287,2/79,2/288, 2/45, 2/289,2/80, 2/290,2/47, 2/291, 2/81, 2/292, 2/48, 2/293, 2/82, 2/294, 2/49, 2/83, 2/296, 2/50, 2/297, 2/84, 2/298, 2/51, 2/299, 2/85, 2/300,2/52, 2/86,2/301, 2/53, 2/302,2/87, 2/303,2/54, 2/304,2/88, 2/305, 2/55, 2/306,2/89, 2/307,2/56, 2/308,2/90, 2/309,2/57, 2/310,2/91, 2/311, 2/58, 2/312,2/92, 2/313,2/59,2/314, 2/93, 2/315,2/60, 2/316,2/94, 2/317, 2/61, 2/318, 2/95, 2/319,2/62, 2/320,2/96, 2/321,2/63, 2/322,2/97, 2/323,2/64, 2/324, 2/98, 2/325, 2/65, 2/326, 2/99, 2/327, 2/328, 2/100, 2/329, 2/330, 2/101, 2/331, 2/332, 2/102, 2/333,2/334,2/103,2/335, 2/336,2/104,2/337,2/338,2/4, 2/105, 2/339, 2/340, 2/5, 2/106, 2/341, 2/342, 2/6, 2/107, 2/343, 2/108, 2/7, 2/109, 2/110, 2/111, 2/112, 2/113, 2/114, 2/115, 2/116,2/117, 2/118, 2/119, 2/120, 2/121, 2/122, 2/123, 2/124, 2/125, 2/126, 2/127, 2/128, 2/129, 2/130, 2/131, 2/132, 2/133, 2/344, 2/134, 2/345, 2/135, 2/346, 2/136, 2/347, 2/137, 2/348,2/138, 2/349, 2/139, 2/350, 2/f40, 2/351, 2/141, 2/352, 2/142, 2/353, 2/143, 2/354, 2/144, 2/355, 2/145, 2/356, 2/146, 2/357, 2/147, 2/358, 2/148, 2/359, 2/149, 2/360, 2/150,2/151, 2/152, 2/153, 2/154, 2/155, 2/156, 2/157, 2/158, 2/159, 2/160, 2/161, 2/162, 2/163,2/164, 2/165, 2/166, 2/167, 2/168, 2/169, 2/170, 2/171, 2/172, 2/173, 2/174, 2/175, 2/176,2/177, 2/178, 2/179, 2/180, 2/181, 2/182, 2/183, 2/184, 2/185, 2/186, 2/187, 2/188, 2/189,2/190, 2/191, 2/192, 2/193, 2/194, 2/195, 2/196, 2/197, 2/198, 2/199, 2/200, 2/201, 2/202, 2/203, 2/204, 2/205, 2/206, 2/207, 2/208, 2/209, 2/210, 2/211, 2/212, 2/46, 2/213, 2/214, 2/215,2/216,2/217,2/8,2/218, 2/219,2/9,2/220, 2/221, 2/10, 2/222, 2/223, 2/11, 2/224, 2/225, 2/12, 2/226, 2/227, 2/13, 2/228, 2/229, 2/14, 2/230, 2/231, 2/15, 2/232, 2/233, 2/16, 2/234, 2/235, 2/17, 2/236, 2/237, 2/İ8, 2/238, 2/239, 2/19, 2/240, 2/241, 2/20, 2/242, 2/243, 2/21, 2/244, 2/245, 2/22, 2/246, 2/247, 2/23, 2/248, 2/249, 2/24, 2/250, 2/251, 2/25, 2/252, 2/253, 2/26, 2/254, 2/255, 2/27, 2/256, 2/257, 2/28, 2/258, 2/259, 2/29 ve 2/260 esas numaralı Kanun Tekliflerimi venillvorum.

Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm

Komisyonu Tali İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Komisyon | Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu

Plan ve Bütçe Komisyonu

Esas

Komisyon İçişleri Komisyonu

Tarih: 19 Haziran 2023 (| Esas No: 2/93

OT Haziran 2003

0.1 Haziran 2023

No, 0) İ29Ğİ

Za CUMHURİYET HALK PARTİSİ

Grup Başkanlığı

C H p Tarih İl Za 2.

Sayı 2 47 77 7

Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifim ve gerekçesi ektedir. Gereğini saygılarımla arz ederim.

Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU

Tak Komisyon

Bell, b A dl TI a 7 -

Esas

Komisyon /e ile 4 "

Tarih :

2 2 Ekim 2020 Esas 77774

. iğne,

EBYS'ye AKTARILMIŞTIR GEREKÇE

Din ve vicdan hürriyeti, Anayasamızda da, tarafı olduğumuz uluslararası insan hakları belgelerinde de açıkça korunan temel insan haklarından biridir.

Anayasanın 10. maddesinde 'Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir" ifadesi ile devletin tüm inançlar karşısında eşit mesafede durmasını teminat altına alınmaktadır.

Anayasanın 24. Maddesinde ise; "Herkes, vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir... İbadet, dini ayin ve törenler serbesttir. Kimse, ibadete, dini ayin ve törenlere katılmaya, dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz." hükümleri yer almaktadır.

Tarafı olduğumuz ve Anayasamızın 90. Maddesine göre Kanunların üzerinde bir hukuki etkiye sahip uluslararası insan hakları sözleşmelerinde de benzer hükümler yer almaktadır.

İnsan Haklan Evrensel Bildirgesinin 18. Maddesinde, "Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak, din veya topluca, açık olarak ya da Özel biçimde öğrenim, uygulama, ibadet ve dinsel törenlerle açığa vurma özgürlüğünü içerir." hükümleri yer alır.

Aynı şekilde Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesinin "Düşünce, Vicdan ve Din Özgürlüğü" başlıklı 9. Maddesinde de, "Herkes düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, din veya inanç değiştirme özgürlüğü ile tek başına veya topluca, açıkça veya özel tarzda ibadet, Öğretim, uygulama ve ayin yapmak suretiyle dinini veya inancını açıklama özgürlüğünü de içerir." denmektedir.

Ancak bütün bu Anayasa gücündeki hükümler Türkiye'de Sünni İslam inancı dışındaki inançlara sahip yurttaşlarımız için herhangi bir koruma sağlayamamakta; Hükümet tarafından yok sayılmaktadır.

Özellikle Alevi yurttaşlarımız Cemevi yerine Camiye gitmeye, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi adı altında okullarda Sünni İslam inancına göre tasarlanmış din dersini almaya zorlanmaktadır. Bunun yanı sıra seçmeli olarak sunulan dersler de Sünni İslam inancına göre tasarlanmaktadır.

Alevi yurttaşlarımızın inanç ve ibadetlerini yaşamalarına ilişkin mevcut sorunları uluslararası kuruluşların gündeminde tartışılmakta, Avrupa Birliği (AB) İlereme Raporlarında da dile getirilmektedir. Ayrıca Avrupa İnsan Haklan Mahkemesinin (AİHM) verdiği çok sayıdaki ihlal kararına rağmen bu sıkıntılar devam etmektedir.

Giderek büyüyen bu "yok sayma" politikasının yarattığı toplumsal sorunların çözümü için Hükümetin "Alevi Çalıştayları" adı altında başlattığı toplantılar sonucunda, 2010 yılında bu gerçeklere vurgu yapan bir nihai rapor ortaya çıkmıştır.

"Alevi Çalıştayları Nihai Raporu"nun sonuç bölümünde; Alevilerin devlet ve toplum nezdinde ayrımcılığa uğradıkları dolaylı olarak ifade edilmiş, devletin şeffaflık içinde bu algının ortadan kaldırılması için acilen rahatlatıcı adımlar atması gerektiği belirtilmiştir. ilkesine de uyulmuş olunacaktır.

Bu bağlamda önce ayrımcılığa yol açan uygulamalara son verilmesi ve özellikle de hukuki mevzuatın. ayrımcılığı besleyen ve kurumsallaştıran öğelerden bir an önce arındırılması gerektiği kaydedilmiştir.

Raporda, zorunlu din dersleri nedeniyle uygulamada ortaya çıkan sorunların çözümü için bu dersin diğer olağan derslerle aynı statüde tanımlanarak seçmeli hale getirilmesi; isteğe bağlı derslerin, vatandaşların kendi rıza ve isteklerine bağlı olarak verilmekle birlikte hiçbir şekilde kendi kimliklerini beyan etmek zorunda kalmayacakları bir şekilde tasarlanması gerektiği vurgulanmaktadır.

Ayrıca Mevcut haliyle din derslerinin revize edilerek, müfredatın tüm inanç alanlarına aynı mesafe bilinciyle hazırlanması ve başta Aleviler olmak üzere tüm inanç gruplarının faydalanabileceği bir hale getirilmesi de raporda yer almaktadır.

Nitekim Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2014 yılı Eylül ayında oybirliği ile verdiği kararında Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin eğitim hakkıyla ilgili maddesini ihlal ettiğine hükmederek, Hükümetin "zaman geçirmeden Öğrencilerin zorunlu din ve ahlak kültürü derslerinden muaf tutulmalarını da sağlayacak yeni bir sisteme geçmesini" istemiştir.

Hükümetin "Alevi Çalıştayları Nihai Raporu"nda, Cemevlerine hukuki bir statü kazandırılması, Sivas'taki Madımak Oteli'nin okamulaştırarak; binanın, Madımak olayında hayatını kaybedenlerin anısını hatırlatacak şekilde düzenlenmesi de yer almıştır.

Hükümetin hiçbir şekilde gereklerini yerine getirmediği söz konusu rapordaki talepler bu Kanun teklifimizde yer almaktadır.

Öte yandan Türkiye'de yaşayan Alevi yurttaşların çoğu ve İslam dışında bir dine mensup olan

(veya herhangi bir dine mensup olmayan) bireyler nüfus cüzdanındaki din hanesinin kaldırilmasını talep etmektedir. Bu talep Anayasanın 24. Maddesinde de yer alan "Kimse, ibadete, dini ibadet ve törenlere katılmaya, dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz" . hükmünün de bir gereğidir. Nitekim Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi de 2010 yılında verdiği bir kararında, resmi nüfus sicil ve kâğıtlarına vatandaşların dini inançlarının kaydedilmesinin Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'ne aykırı olduğu sonucuna varmıştır.

Son olarak, insanların dinlerinin gereklerini yerine getirme, özel günlerini yaşamaları, taraf olduğumuz Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesinin, "Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü" başlığı altında güvence altına aldığı haklardan biridir. Toplumun bir kesiminin dininin gereklerini yerine getirmesi için her türlü düzenleme yapılırken diğer bir kesimin İnançlarının gereklerinin engellenmesi, taraf olduğumuz Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nin ve Anayasamızın eşitlik ilkesinin ihlali anlamındadır.

Hatay, Adana ve Mersin'de yaşayan Aleviler tarafından kutlanan Gadir Hum Bayramını dini bayramlar arasına almak ve o günü resmi tatil olarak kabul etmek, Alevi Vatandaşlarımızın inançlarını rahatlıkla ve gerektiği gibi yaşamalarını sağlayacaktır. Ayrca bu vatandaşlarımızdan Hatay, Adana ve Mersin haricindeki illerde ikamet edenlerin de inançlarını gerektiği gibi yaşayabilmeleri amacıyla Gadir Hum Bayramının ve benzer şekilde Hızır önemli katkı sunacaktır. Böylece Anayasamızın, din ve vicdan hürriyeti konuşun a gi İnsan haklarına dayanan, demokratik bir ülkede devletin tüm inançlara eşit bir mesafede bulunması ve din ve vidan hürriyetinin gereklerini tam olarak yerine getirmesi temel bir Zorunluluktur.

• Musevi'lerin ibadet yerlerinin net olarak belirlenmesi için "ibadethane",