İnsan Zararları Mahkemelerinin Kuruluşuna İlişkin Kanun Teklifi

2/5018, 2/5001, 2/5002, 2/4986, 2/4974, 2/4932, 2/4923, 2/4861, 2/4862, 2/4842, 2/4B17, 2/4798, 2/4788, 2/4791 ; 2/4771, 2/4748, 2/4730, 2/4701, 2/4681, 2/4668, 2/4669, 2/4621, 2/4617, 2/4606, 34387, 2/4568, 2/4547, 2/4541, 2/4542, 2/4543, 2/4522, 2/4513, 2/4494, 2/4481, 2/4482, 2/4463, 2/4464, 2/4456, 2/4437, 2/4413, 2/4361, 2/4341, 2/4308,

2/4285, 2/4286, 2/4287, 2/4280, 2/4272, 2/4262, 3/4261, 2/4234, 2/4235, 2/4236, 2/4213, 2/4219, 2/4196, 2/4189, 2/4174, 2/4175, 2/4176, 2/4168, 2/4154, 2/4155, 2/4149, 2/4107, 2/4110, 2/4103, 2/4094, 2/4095, 2/4085, 2/4086, 2/4064, 2/4057, 2/4035, 2/4036, 2/4037, 2/4008, 2/3997, 2/3970, 2/3856, 2/3837, 2/3838, 2/3839, 2/3828, 2/3829, 2/3819, 2/3820, 2/3817, 2/3797, 213796, 2/3765, 2/3736, 2/3731, 2/3703, 2/3589, 2/3584, 2/3548, 2/3531, 2/3532, 2/3472, 2/3473, 2/3451, 2/3440, 2/3414, 2/3381, 2/3382, 2/3377, 2/3375, 2/3358, 213341, 2/3320, 2/3286, 2/3257, 2/3220, 2/3109, 2/3102, 2/3103, 2/3079, 2/3075, 2/3076, 2/2988, 2/2914, 2/2911, 2/2912, 2/2894, 2/2897, 2/2936, 2/2891, 2/2863. - "2/2864, 2/2865, 2/2851, 2/2852, 2/2853, 2/2831, 2/2798, 2/2627, 2/2577, 2/2574, 2/2564, 2/2559, 2/2540, 2/2541, 2/2531, 2/2532, 2/2493, 2/2474, 2/2470, 2/2446, 2/2449, 2/2426, 2/2437, 2/2398, 2/2387, 2/2367, 2/2263, 2/2239, 2/2211, 2/2210, 2/2185, 2/2186, 2/2181, 2/2182, 2/2183, 2/2160, 2/2161, 2/2162, 2/2145, 2/2136, 2/2099, 2/2059, 2/1994, 2/1983, 2/1989, 2/1977, 2/1913, 2/1906, 2/1812, 2/1769, 2/1737, 2/1742, 2/1717, 2/1720,2/1721,2/1711, 2/1627, 2/1628, 2/1629, 2/1656, 2/1658, 2/1619, 2/1620, 2/1604, 2/1690, 2/1691, 2/1633, 2/1679, 2/1559, 2/1558, 2/1528, 2/1498, 2/1420, 2/1403, 2/1404, 2/1378, 2/1349, 2/1373, 2/1304, 2/1307, 2/1309, 2/1311, 2/1292, 2/1272, 2/1273, 2/1250, 2/1184, 2/1156, 2/1142, 2/1145,2/1112, 2/1115, 2/968, 2/1083, 2/1056, 2/1057, 2/1026, 2/1027, 2/1013, 2/1004, 3 2/996, 2/1997, 2/989, 21916, 2/866, 2/7718, 2/451, 2/695, 2/1722, 2/448, 2/449, 2/450, 2/453,

12/457, 2/1458, 2/502, 2/697, 2/564, 2/584, 2/459, 2/461, 2/474, 2/611, 2/490, 2/504, 2/553, 21690, 2/565, 2/582;2/596, 2/600, 2/477, 2/659, 2/93, 2/649, 2/6571, 21682, 2/693, 2/705, 2/462, 2/1469, 2/614,.2/495, 2/660, 2/1526, 2/696, 2/1566, 2/576, 21723, 2/599, 2/470, 2/471, 21608, 2/616, 2/632, 2/663, 2/534, 2/704, 2/726, 2/464, 2/617, 24483, 2/485, 2/629, 2/5331, 21672, 2/1540, 2/554, 2/572, 2/1472, 2/1613, 2/624, 2/1625, 2/498, 2/6T1, 2/537, 2/692, 2/561, 2/7114, 2/4356, 2/594, 2/482, 2/488, 2/6271, 2/497, 2/500, 2/539, 2/557, 2/563, 2/1597, 2/601, 2/618, 2/619, 2/626, 2/630, 2/507, 2/536, 2/677, 2/701, 2/466, 2/621, 2/496, 2/6317, 2/645, 2/510, 2/542, 2/684, 2/703, 2/569, 2/468, 2/508, 2/512, 2/648, 2/514, 2/650, 2/658, 2/680, 2/550, 2/5711, 2/605, 2/607, 2/499, 2/511, 2/515, 2/651, 2/517, 2/662, 2/552, 21709, 2/476, 2/1636, 2/501, 2/639, 2/653, 2/519, 2/656, 2/664, 2/698, 2/574, 2/612, 2/479, 2/615, 2/638, 21522, 2/1525, 2/1528, 2/9529, 2/530, 2/706, 2/460, 2/463, 2/473, 2/487, 21635, 2/5271, 2/6671, 2/668, 2/532, 2/670, 2/452, 2/610, 2/634, 2/505, 2/506, 2/643, 2/665, 2/669, 2/674, 2/538, 2/454, 2/455, 2/642, 2/509, 2/533, 2/676, 2/541, 2/1679, 21567, 2/5771, 21465, 2/602, 2/644, 21646, 2/6173, 2/543, 2/544, 2/547, 27715, 2/592, 2/593, 2/641, 2/647, 2/1681, 2/549, 2/699, 2/1579, 2/717, 2/1581, 2/583, 2/595, 2/598, 2/513, 2/516, 2/518, 2/686, 2/687, 2/1691, 2/707, 2/1719, 2/4671, 2/652, 2/6595, 2/1688, 2/555, 2/556, 2/694, 2/558, 2/710, 2/721, 2/603, 2/604, 2/654, 2/521, 2/524, 2/559, 2/562, 2/1712, 2/586, 2/587, 2/6056, 2/523, 2/666, 2/675, 2/700, 2/708,2/711, 2/578, 2/1580, 2/724, 2/475, 2/1478, 2/631, 2/661, 2/1535, 2/678, 2/545, 2/702, 21720, 2/589, 2/609, 2/480, 2/633, 2/546, 2/683, 2/548, 2/560, 2/568, 2/570, 2/588, 2/481, 2/484, 2/486, 2/492, 2/6853, 2/573, 2/575, 2/716, 2/585, 2/591, 2/620, 2/622, 2/623, 2/5320, 2/551, 2/689, 2/713, 2/718, 2/725, 2/590, 2/489, 2/491, 2/628, 2/494, 2/503, 2/640, 2/1096 Esas numaralı kanun tekliflerimin, TBMM İç Tüzüğünün 77. Maddesinin 1. Fıkrası uyarınca

28. Yasama Döneminde yenilenmesini arz ve talep ederim. 07.06.2023 7

Av. Malimuf Ta Şanlıurfa irfa Mil, dili

Tali

N İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Komisyon

Esas , Adalet Komisyonu Komisyon

Esas No:2 /977

Tarih: 19 Haziran 2023

TBMM ği

GG GMEÇ ORA: pi. UL... TAK

D 8 Hesran 2029 j

2/2300, 2/2292, 2/2248, 2/2247, 2/2222, 2/2221, 2/2219, 2/2185, 2/2139, 2/2133; 2/2109, 2/2105, 2/2104, 2/2095, 2/2090, 2/2046, 2/2026, 2/2020, 2/2019, 2/2018, 2/2017, rd 2/2015, 2/2012, 2/2006, 2/2005, 2/1993, 2/1992, 2/1991, 2/1983, 2/1982, 2/1980, 2/1979, 2/1976, 2/1975, 2/1974, 2/1973, 2/1972, 2/1971, 2/1960, 2/1959, 2/1953, 2/1952, 2/1951, 2/1943, 2/1942, 2/1939, 2/1935, 2/1934, 2/1928, 2/1927, 2/1925, 2/1922, 2/1915, 2/1911, 2/1910, 2/1909, 2/1908, 2/1899, 2/1897, 2/1892, 2/1891, 2/1890, 2/1883, 2/1882, 2/1878, 2/1876, 2/1874, 2/1871, 2/1867, 2/1866, 2/1865, 2/1855, 2/1853, 2/1852, 2/1848, 2/1847, 2/1846, 2/1845, 2/1844, 2/1843, 2/1842, 2/1841, 2/1840, 2/1839, 2/1824, 2/1818, 2/1816, 2/1815, 2/1804, 2/1803, 2/1797, 2/1796, 2/1795, 2/1794, 2/1792, 2/1791, 2/1790, 2/1789, 2/1788, 2/1775, 2/1761, 2/1749, 2/1745, 2/1740, 2/1736, 2/1730, 2/1721, 2/1680, 2/1661, 2/1655, 2/1646, 2/1645, 2/1635, 2/1630, 2/1627, 2/1621, 2/1591, 2/1577, 2/1565, 2/1555, 2/1549, 2/1548, 2/1539, 2/1526, 2/1522, 2/1521, 2/1503, 2/1494, 2/1493, 2/1490, 2/1442, 2/1404, 2/1403, 2/1394, 2/1374, 2/1373, 2/1372, 2/1371, 2/1342, 2/1338, 2/1333, 2/1326, 2/1264, 2/1239, 2/1228, 2/1227, 2/1226, 2/1219, 2/1209, 2/1193, 2/1083, 2/1066, 2/1062, 2/1035, 2/1030, 2/1029, 2/1013, 2/1012, 2/1011, 2/1010, 2/1009, 2/996, 2/984, 2/982, 2/981, 2/976, 2/973, 2/972, 2/970, 2/969, 2/963, 2/961, 2/959, 2/957, 2/956, 2/954, 2/943, 2/898, 2/897, 2/885, 2/882, 2/872, 2/857, 2/851, 2/837, 2/812, 2/749,

2/746, 2/727, 2/725, 2/72, 2/718, 2/711, 2/699, 2/698, 2/697, 2/679, 2/670, 2/645, 2/644, 2/643, 2/642, 2/640, 2/639, 2/635, 2/634, 2/611, 2/610, 2/607, 2/606, 2/605, 2/596, 2/595, 2/568, 2/5617, 2/566, 2/563, 2/560, 2/537, 2/536, 2/535, 2/508, 2/507, 2/506, 2/491, 2/48, 2/487, 2/481, yenilenmesini arz ve talep ederim.

Tali Komisyonlar Esas

İnsan Haklarını İnceleme nr... Adalet Komisyon

Tarih01.10.2018 Esas No:

Adres: Yeni Halkla İlişkiler Binası 4. Kat No: 4105 TBMM/ANKARA

GUMRURİ a HALK PARTİSİ

Tarih : Ni i iL 20) ...

Sayı :.

İnsan Zararları Mahkemesi kurulmasına dair kanun teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. 06/10/2017

TERİM BE 5 18 Ekim 71

Bşk. Yrd, kara BAŞKANI —

TEMM ji

GEMPI EUya &

Tü Ekin ZN ve del01G

İnsan bedeni üzerinde meydana gelen fiziksel zararlar ile insanın psikolojik olarak yaralanması ve ölümü nedeniyle, açılacak tazminat davalarında, yargılamanın usul ekonomisine uygun olarak görülmesi, Anayasal ilke olarak düzenlenen Kanuni Hakim Güvencesi gereğince, sadece adli yargı mahkemelerinin görev alanına giren, bedensel zararlar ile ölüm nedeniyle tazminat talep etme hakkı olanların, yaşadığı elem olay sebebiyle mental yaralanmaya maruz kalan kimselerin ve malvarlığına verilen zarar sebebiyle o malın maliki yada zilyedinin zararlarının karşılanması amacıyla, maddi manevi tazminatlarını makul süre içinde elde edebilmeleri için insan zararları mahkemelerinin kurularak, ihtisaslaşan mahkemede tazminat taleplerinin hak sahiplerine süresinde verilebilmesi amaçlanmıştır.

Asliye hukuk mahkemesi derecesinde her ilde ve nüfusuna bakılmadan her ilçede kurulacak bu tazminat işiyle görevli ilk derece mahkemelerinde, aile mahkemesi, iş mahkemesi gibi kendi alanında özel bilgi ve ihtisaslaşma gerektiren işlerden doğan tazminatlar hariç olmak üzere, özellikle haksız fiil, kaza gibi olaylardan doğan bedensel ve zihinsel yaralanmalar ile sakat kalma, organ ve uzuv kaybı, ölüm, bitkisel hayata girme gibi elem olaylar nedeniyle maddi ve manevi tazminat talepleri incelenir.

Bedensel zararlar içerisine sadece fiziki yaralanma ve psikolojik yaralanma dışında, kişilerin sahip olduğu malvarlıklarının telef olması nedeniyle duyduğu elem ve acı, malın değerinin tazmin edilmesi amacıyla açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında yine insan zararları mahkemesinin görevli olması, tazminat hukuku alanında uzmanlaşmış hakimler ve ihtisaslaşan mahkemece, resen atanacak alanında uzman bilirkişilerce zarar hesabı ivedi şekilde yapılarak, hak sahiplerine tazminat anlamında (maddi ve manevi) zararlarının mahkemece tespit edilerek, hakkın ivedi şekilde yerine getirilmesi amaçlanmıştır.

İdari işlem ve eylemlerden doğan tam yargı davaları bu mahkemelerin görev alanı dışındadır. Zira ülkemizde geniş anlamda idari yargı benimsenerek, adli yargı kolundan farklı idari yargı rejimi benimsenmiştir. Buna göre, idarenin sadece işlemlerinden doğan zararlar hukuka usule yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle, işlemin iptalini öngörmemekte, idare tarafından yapılan tek yanlı icrai işlemin neden olduğu maddi kayıplarda tam yargı davasıyla idareden talep edilebilmektedir. Bunun yanında idare tarafından meydana getirilen eylemlerin neden olduğu zararlarda, maddi ve manevi anlamda hak sahiplerine tam yargı davası ile, idare tarafindan ödenmektedir.

İdare hukukundan doğan tazminat davalarının bu mahkemelerin görevi alanı dışında tutulmasının diğer nedeni ise, idarenin kusursuz sorumluluk halleridir. İdarenin kusursuz sorumlu olduğu hallere örnek olarak, sosyal risk ilkesi verilebilir. Sosyal risk ilkesinde bilindiği üzere idare, örneğin terör saldırılarında, gerekli tüm dikkat ve özeni gösterse ve alması gereken tüm tedbirleri alsa dahi, sosyal risk ilkesince insanların maddi manevi ve malvarlığını ilgilendiren zararların oluşmasından hiçbir kusuru bulunmasa bile tazmin etmekle mükelleftir.

Bu kanun teklifi ile, sağlanmak istenen ; adli yargının görev alanı içerisinde, toplumda yaşayan bireylerin ve idareyi ilgilendirmeyen olayların neden olduğu maddi manevi zararların karşılanmasında tazminat mahkemesinin kurularak, özellikle başkaca ihtisaslaşmış mahkemenin görev alanına girmeyen her işte Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olması nedeniyle, Asliye Hukuk Mahkemeleri üzerindeki iş yükünün de hafifletilmesidir.

İdare Mahkemelerini ilgilendiren ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu 24. Maddesiyle Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak kanunla görevli kılındığı alan dışında, insan zararları mahkemelerinin sadece adli yargı alanında görev yapması düzenlemesi, Anayasamızın 37. Maddesinde belirtilen "Kanuni Hakim Güvencesi" nin sağlanmasını amaçlamaktadır. Ayrı bir idari rejimi benimseyerek idari yargılama usulünün yasalaşması, Hukuk Muhakemeleri yasasından farklı ve özel hükümler içermesi, idari yargının görev alanının korunmasına ve kanuni hakim güvencesinin sağlanması amacına yöneliktir.

Anayasamızın 37. maddesinde düzenlenen Kanuni Hakim Güvencesine göre, "Hiçkimse, kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." İnsan Zararları Mahkemelerinin kuruluş ve görev alanının adli yargıya tabi işlerle sınırlı tutulması ve adli yargı alanında ihtisaslaşmış, iş mahkemeleri, tüketici mahkemeleri, aile mahkemeleri gibi özel görevli mahkemelerin görev alanıma giren maddi ve manevi tazminat davalarına bakmasının, insan zararları mahkemesine verilememesinin nedeni Anayasaya uygun olarak kanuni hakim güvencesinin sağlanmasıdır.

İnsan Zararları Mahkemesinin görev alanının belirlenmesinde ve sınırında, özel hukuktan doğan ilişkiler nedeniyle, (Asliye Ticaret Mahkemesi, Aile Mahkemesi, İş Mahkemesi, Tüketici Mahkemesi, Marka ve Patent Mahkemesi gibi özel ihtisaslaşmış mahkemeler hariç) meydana gelen haksız fiil, sözleşmeye aykırılık gibi hallerden doğan bedensel zararlar yanında, ölüm, uzuv kaybı, sakat kalma, meydana gelen olay nedeniyle mental rahatsızlıklar ve malvarlığına ilişkin zarar nedeniyle düçar olan psikolojik yaralanmalarda dahil olmak üzere, sadece adli yargı alanında faaliyet göstermekle görevli, özel ihtisas mahkemelerinin görev alanına giren maddi manevi tazminat davaları hariç olmak üzere, maddi ve manevi tazminat alanında ihtisaslaşmış, İnsan Zararları Mahkemesinin kurulmasıyla, tazminat hususunda ihtisaslaşmış mahkemenin kurulması ve adil yargılanma hakkı ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu 30. Maddesinde düzenlenen usul ekonomisi. yargılama yapılması amaçlanmıştır.