6100 Sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Hakim, hiç bir kamu görevlisine tanınmamış yetkilerle donatılmış kişidir. O, devletin, toplumun yargı gücünü elinde bulunduran, bireyin tüm hak ve özgürlükleri üzerine son sözü söyleyen kişi olarak hemcinsini yargılamaktadır. Bir yanda devlet gücünü, otoritesini elinde bulunduran kişi yani hakim varken, diğer yanda elinde soyut olarak "adil yargılanma hakkından başka gücü olmayan" hak arayan kişi veya kişiler bulunmaktadır.

Oniki Levha Kanunu'nda dahi devlet hizmetinde bulunan Magistraların görevlerini ihmal etmeleri suç sayılmıştır. Ülkemizde, son senelerde, yargıya karşı giderek artan ve kamuoyu araştırmalarıyla da ortaya çıkan güvensizliğin en önemli nedenlerinden biri yargıda yansızlık kavramının aşınmaya uğramasıdır.

Demokratik bir toplumda mahkemelerin kişiye vereceği güven duygusu önemlidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, pek çok kararında "adaletin yerine getirilmesi yeterli değildir, aynı zamanda yerine getirildiğinin özellikle yargılananlarca görülmesi gerekir" yerleşmiş öz değişine yer vererek, yansızlığın nesnel açıdan önemi ve dışlanmazlığını ortaya koymuştur.

Diğer yandan, ülkemiz açısından da bir iç hukuk kuralı durumuna gelmiş bulunan İnsan Hakları Avrupa Sözlemesi' nin 6. maddesi bireyin "yansız bir yargı önünde yargılanmasını" bir insanlık (kişilik) hakkı olarak kabul etmiştir. Bu nedenle yansızlık ilkesinin ağır ve açık bir biçimde çiğneyen hakim hakkında manevi tazminat davası açılmasının olanaklı olduğu da unutulmamalıdır.

Hakimlik bir meslek memurluğu olup, derece memurluğu değildir. Bu nedenle ancak kurallara uygun bir şekilde yapılan atama ile mesleğe girebilirler ve "Hakim" sıfatını kazanırlar. 1982 Anayasamızın 140. maddesinin başlığı "Hakimlik ve Savcılık Mesleği"dir. Aynı maddenin ikinci fikrası "Hakimler, mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre görev ifa ederler" demektedir.

Hakimler bağımsızdırlar; hiç bir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında hakimlere emir ve talimat veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Bu durum yarginın bağımsızlığının bir sonucudur. Adalet ancak bağımsız ve yeterli bilgi birikimine sahip insanlar eliyle dağıtılabilir. Aksi bir durum adaletten söz edilemeyecek bir ortamı doğurur.

Kamu hizmetlerinin işleyişine hakim olan ilkelerden biri de disiplindir. Kamu fonksiyonunu ifa edenler, bu fonksiyonun gerektirdiği şekilde hareket etmek, bunu zamanında ve fonksiyonun sınırları içinde kalmak sureti ile yerine getirmek zorundadırlar.

Diğer bütün kamu personeli gibi hakimler de gerek idari gerekse yargısal görevleri nedeniyle verdikleri zararlardan sorumludurlar. Demokratik bir toplumda mutlak sorumsuzluk olamayacağından mevzuatımızda hakimlerin sorumlulukları ile ilgili düzenlemelere yer verilmesi bir gerekliliktir.

Hakimlerin hem idari hem de yargısal görevleri bulunmaktadır. İdari görevlerini yaparlarken üçüncü kişilere verdikleri zararlardan dolayı sorumlulukları diğer kamu görevlileri gibidir. İdare aleyhine dava açıldıktan sonra hakimlere rücu edilmesi hususunda yapılan düzenlemeden ziyade yargısal görevleri nedeniyle verdikleri zararlar içizZTezMigğk ni Ya Ha e. AN muhattap gösterilerek tazminat davası açılabilmesine ilişkin yasal düzenleme daha caydırıcı ve amacına uygun olacaktır.

Bu Kanun Teklifim ile; hakimlerin yargısal görevlerini icraları sırasında kusurlu davranışları nedeniyle zarara uğrattıkları kişilerin doğrudan hakimler hakkında tazminat davası açabilmesi ve muhatabının hakimlerin bizzat kendilerinin olması dolayısıyla maddenin amacına uygun olarak daha caydırıcı bir niteliğe bürünmesi hedeflemiştir.