193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Ülkemizde asgari ücret ile çalışan sayısı oldukça yüksek düzeydedir. Sosyal Güvenlik Kurumu 2016 yılı İstatistik Yıllığı verilerine göre Türkiye'de asgari ücretle çalışan işçi sayısı 5,640,940 kişidir. Bu rakamlara kayıtdışı ekonomide çalışan işçiler dahil değildir. Kayıtdışı istihdam oranı TÜİK verilerine göre 9 34'tür. Bu nedenle bu rakamın 8 milyona yakın olduğunu da söylemek mümkündür.

Bu çerçevede yaklaşık 8 milyon çalışanın geçimini sağlayan asgari ücretin belirlenmesi süreci ne yazık ki uluslararası sözleşmelere ve Anayasa'da tanımlanan çalışma hakkına aykırı olduğu gibi hakkaniyetli ve adaletli de değildir.

Mevcut asgari ücret ne yazık ki, bir geçim ücreti olmaktan çıkmıştır. Uluslararası alanda işçinin ve ailesinin geçimini sağlamaya yönelik olarak belirlenen asgari ücret ülkemizde geçimlik ücret olmaktan çıkmıştır. Halihazırdaki 2.943,00 TL. brüt asgari ücretten net 2,324,71 TL ele geçmektedir ve asgari ücret 4 kişilik bir ailenin sadece asgari gıda ihtiyacını bile karşılamaktan uzaklaşmıştır. Bu çerçevede bu ücretin en azından geçimlik ücret seviyesine çıkarılması gerekmektedir.

Yine asgari ücrete ilişkin bir diğer sorun ise asgari ücretin vergilendirilmesi sorunudur. Anayasası'nın Vergi Ödevi başlıklı 73 üncü maddesi ile mükellefin korunması ve ağır vergi yükü altında ezilmemesi için temel prensipler belirlenmiş ve verginin ödeme gücüne göre alınması gerektiğini açıkça vurgulamıştır. Asgari ücret üzerindeki yükler ücretin " 21'ni oluşturmaktadır ve bir taraftan asgari ücretin net değerini azaltırken, diğer taraftan kayıtdışı istihdam gibi bir takım ekonomik sorunlara yol açmaktadır.

Dünyada asgari ücret uygulanan ülkelerde asgari ücretliler birçok mekanizma ile ayrıca korunmaktadırlar. Aile ve çocuk yardımları, işsizlik sigortası, negatif gelir vergisi ve gelir vergisi kredileri bu uygulamaların başında gelmektedir. Türkiye'de ise asgari ücretlilerin korunduğu herhangi bir sistem bulunmamaktadır.

2019 yılındaki tüm enflasyon artışına ve vatandaşın geçinememe şikayetlerine rağmen 2020 yılı için asgari ücret brüt 2943 TL net 2324 TL açıklanmıştır. Bu durumda asgari ücretli vatandaşın yıllık 35 bin 316 liralık brüt gelirinin 11 bin 669 lirası vergiye gitmektedir. Başka bir ifadeyle aylık 618.30 lirası: kaynağında kesilen vergi ve SGK primi, 354.13 lira da dolaylı vergi olmak üzere ayda 972.43 lira vergi ödeyecektir.

2020 yılında İstanbul'da bekar bir asgari ücretli vatandaş üzerinden yapılan hesaplamaya göre 365 günün 120 gününü devlete vergi ödemek için çalışarak geçirecek ve yil sonuna doğru da vergi dilimine girecektir.

Türkiye'de en yüksek gelire sahip yüzde 20'lik grubun gelirden aldığı pay yüzde 47 .6 iken, en düşük gelire sahip yüzde 20'lik grubun aldığı pay ise yüzde 6.1'dir. Bu durumda Türkiye'deki 806.000 Kurumlar Vergisi mükellefinin yanında çalıştırdığı asgari ücretlinin bir yılda ödediği vergi kadar bile vergi ödemediği görülmektedir.

Kanun teklifi ile işçi ve ailesinin asgari geçimini sağlayacak asgari ücretin 1 Ocak 2020 tarihinden. geçerli olmak üzere net asgari ücretin aylık 2,500 TL. olması ve çalışanın insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebilmesini sağlayacak düzeyde ü alması ilkesinden hareketle asgari ücret üzerindeki vergi yükünün de kal amaçlanmaktadır.