Batman'da geçen hafta meydana gelen şiddetli yağış ve dolunun tarım alanına verdiği zararla ilgili

DEVLET BAKANI VE BAŞBAKAN YARDIMCISI ABDÜLLATİF ŞENER (Sivas)Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Batman Milletvekili Sayın Nezir Nasıroğlu'nun Türkiye Büyük Millet Meclisinde gündemdışı yapmış olduğu konuşmaya cevap vermek üzere huzurlarınızdayım; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Ülkemiz, başta kuraklık olmak üzere, sel, dolu, don zararı gibi doğal afetlere daima açık olan ve bu afetlerin sık sık vuku bulduğu bir coğrafyada yer almaktadır. Tarımsal faaliyetler, doğası gereği, bu afetlerden etkilenmektedir. Ülkemizde, bu yıl, birçok yörede doğal afetler meydana gelmiştir.

Batman İlimizde 23 Nisan 2004 tarihinde meydana gelen dolunun, ilk tespit çalışmalarına göre, merkez, Kozluk ve Beşiri İlçelerinde hasara yol açtığı tespit edilmiştir. Bunun üzerine, il merkezi ve ilçelerde, 2090 sayılı Yasa çerçevesinde hasar tespit komisyonları oluşturulmuş olup, hasar tespit çalışmaları en seri şekilde devam etmektedir. Batman merkez ve ilçelere bağlı 17 köyde 796 ailenin 60 400 dekarlık buğday, arpa ve mercimek ekili alanında dolu hasarı meydana gelmiştir. Meydana gelen dolu hasarında, merkez ilçede, 6 köyde 12 000 dekar alanda 183 aile; Kozluk İlçesinde, 6 köyde 34 400 dekar alanda 430 aile; Beşiri İlçesinde ise, yine, 5 köyde 14 000 dekar alanda 183 aile zarar görmüştür.

Batman İlinin, 2003 yılı mart ayında 111 milimetre yağış aldığı halde, 2004 yılı mart ayında 0,6 milimetre yağış aldığı gözlenmiştir; aynı şekilde, 2003 yılı nisan ayında 104 milimetre yağış alırken, 2004 yılı nisan ayında 55,2 milimetre yağış aldığı gözlenmiştir. Görüldüğü üzere, son iki aydır Batman İlimizin belli bölgeleri yeterli yağış almadığından, özellikle buğday, arpa ve mercimek üretiminde, kuraklıktan dolayı hasar meydana gelmiştir. Son iki haftadır ilimizde yeterli yağış olmasına rağmen, yağışların gecikmesinden dolayı hububatta istenilen düzelme görülememiştir.

Don olayı sonucunda yapılan ilk tespitlere göre, merkez ilçede 4 köyde 25 000 dekar alanda 205 aile, Beşiri İlçesinde 1 köyde 2 000 dekar alanda 23 aile zarar görmüştür. Tarım İl Müdürlüğümüzce bu konudaki çalışmalar ve gözlemler devam etmektedir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; bugün itibariyle doğal afetlere maruz kalan üreticilerimize yardım edilmesi amacıyla, yürürlükte bulunan yasalar, bütçeden yeterli kaynak bulunabildiği ölçüde kullanılmaktadır.

2002 yılı başına kadar, ülkemizde doğal afetlere maruz kalan üreticilere yardım yapılmasını sağlayan iki yasa mevcut idi. Bunlardan birincisi, 14 Temmuz 1948 tarihinde yürürlüğe giren 5254 sayılı Muhtaç Çiftçilere Ödünç Tohumluk Verilmesi Hakkında Kanundur. Bu kanun çerçevesinde, kuraklık, don, sel, haşere, yangın ve benzeri afetlerden mahsulü zarara uğrayıp tohumluğu kalmamış ve kendi kuruluşlarından tohum kredisi alamayacak halde bulunan üreticilere gerekli yardım yapılmaktaydı. 5254 sayılı Kanun, 3 Mart 2001 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanunla, 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.

2090 sayılı Kanun kapsamında, tarımsal ürünleri, canlı- cansız üretim araçları ve tesisleri değer itibariyle en az yüzde 40 oranında zarar gören ve tarımsal üretim imkânı kalmayan çiftçilere yardım yapılması öngörülmektedir. 2090 sayılı Kanun yürürlükte olmasına rağmen, kanunun fonla ilgili maddeleri yürürlükten kaldırıldığı ve bütçede yeterli kaynak bulunamadığı için, 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren, doğal afete maruz kalan üreticilere aynî veya nakdî olarak ihtiyaç duyulan yardımlar aksamıştır.

Görüldüğü gibi, bugün itibariyle, doğal afete maruz kalan üreticilerimizin zararlarının giderilmesi hususunda yardım etmemizi sağlayacak mevcut yasalar, bu yardımın arzu edilebilir seviyelerle yapılabilmesi imkânını engellemektedir. Bu nedenle, bir yeni yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulmaktadır.

Batman İlimizde meydana gelen şiddetli yağış ve dolu zararından dolayı çiftçilerimizin gelir kayıplarının azaltılması veya zararlarının bir kısmının telafi edilmesi için hasar tespit çalışmaları sürdürülmektedir. Mevcut yasalar ve imkânlar çerçevesinde, çiftçilerimizin zararının tam olarak karşılanabilmesi çalışmaları yapılmaktadır.

Diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de doğal afetler nedeniyle oluşacak zararların telafisi için en etkili yol tarım sigortaları uygulamasıdır. Bu nedenle, 58 ve 59 uncu hükümet programlarında ve acil eylem planında yer alan tarım sigortaları hakkındaki kanun, en kısa sürede, devlet destekli olarak yürürlüğe konulacak ve böylece, ülkede oluşan bu boşluğun doldurulması sağlanacaktır. Bu konudaki çalışmalar, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının katılımıyla, Hazine Müsteşarlığı koordinatörlüğünde tamamlanmış olup, nihaî taslak 29 Nisan 2004 tarihinde Başbakanlığa gönderilmiştir. Söz konusu yasa tasarısı, en kısa sürede Meclise sunulacaktır.

Bu arada, tabiî afetlere maruz kalan çiftçilerimizin durumu da dikkate alınarak, doğrudan gelir desteği ödemelerinin bu dönemde yapılabilmesi için gerekli tedbirler alınmıştır. Bu bağlamda, mazot desteğinin geçen yıl verilen yüzde 50'sine ilaveten bu yıl ödenmesi gereken diğer yüzde 50'lik kısmı için toplam 322 trilyon TL'nin ödenmesine 3 Mayıs gününden itibaren başlanılmıştır.

2003 yılı üretim dönemine ait ikinci dilim doğrudan gelir desteği ödemelerine de ağustos ayından itibaren başlanılması planlanmaktadır.

Tabiî afet zararına maruz kalan tüm üreticilerimize, tekrar, geçmiş olsun dileklerimi sunar, Heyetinize saygılar sunarım.

Teşekkürler. (AK Parti sıralarından alkışlar)