Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496)

AK PARTİ GRUBU ADINA AHMET ERDAL FERALAN (Nevşehir) –Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 496 sıra sayılı Kooperatifler Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ile AK PARTİ Grup Başkan Vekili ve Kayseri Milletvekili Sayın Mustafa Elitaş’ın Kooperatifler Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi üzerinde AK PARTİ Grubu adına söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle yüce heyeti saygıyla selamlıyorum.

Görüşmekte olduğumuz tasarının gerekçesinde ifade edildiği üzere, yapı kooperatifleri, temel kuruluş amacından hareketle, planlı ve bilinçli olarak ele alındığında, kendi imkânlarıyla bulunduğu bölgenin konut, sanayi ve benzeri ihtiyaçlarının karşılanması, başta inşaat sektörü olmak üzere ülke ekonomisine kazandırdığı ivme gibi birçok olumlu katkılar sağlamaktadır. Özellikle konut yapı kooperatiflerinin, ülkemizdeki konut açığının kapatılmasında, dar ve orta gelir düzeyindeki vatandaşlarımızın konut sahibi olmasında önemli rolü bulunmaktadır. Ayrıca, son dönemlerde küçük sanayi siteleri ve ticaret alanlarının da bu yöntemle oluşturulması eğilimi görülmektedir.

Ancak günümüzde birçok yapı kooperatifinde, bilinçli ya da bilinçsiz olarak alınan kararlar ve imar mevzuatı yönünden denetim eksikliği neticesinde, imar mevzuatına aykırı uygulamalar ile karşı karşıya kalınmakta, hem üyeler açısından mağduriyete hem de sağlıklı yapılaşma ve şehircilik ilke ve esasları bakımından sorunlara neden olmaktadır. Oluşan sorunların giderilememesi nedeniyle kentsel kirliliğe de neden olunabilmektedir.

Bu açıdan bakıldığında, yapı kooperatiflerinin, bölgenin nâzım ve stratejik gelişme planlarına göre belirlenen konut, sanayi ve benzeri arazi kullanım kararlarına uygun alanlarda kurulması ve yapılaşmanın sosyal donatı alanları, altyapı gibi hizmetlerle birlikte imar mevzuatına uygun olarak tamamlanması sağlandığında planlı kentleşme sürecinde de etkin rol oynayacakları açıktır.

Görüşmekte olduğumuz yasa tasarısının zikretmiş olduğum genel gerekçelerinin yanı sıra konut açığının kapatılması, daha ucuz yöntemlerle konut inşa edilmesi ve daha yaşanılabilir konut çevrelerinin oluşturulması hedeflerine yapı kooperatiflerinin ilgili bakanlığının Bayındırlık ve İskân Bakanlığı olmasıyla daha kolay ulaşılacağı aşikârdır.

Belirtilen nedenlerle yapı kooperatiflerine ilişkin görevlerin yapılaşma ve şehircilikle ilgili görevli Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmiş ve bu amaçla 1163 sayılı Kooperatif Kanunu ile birlikte Bayındırlık ve İskân Bakanlığı görev ve yetkilerini düzenleyen 180 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye yapı kooperatifleriyle ilgili görev, yetki ve sorumluluklar eklenmiştir.

Yürürlükteki 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Görev” başlıklı 2’nci maddesinde;

Arsa Ofisi Kanunu esaslarına göre gereken arazi ve arsayı sağlamak üzere gerekli işleri yapmak,

Konut politikası ilkelerine göre konut yapmak, yaptırmak,

Ülkenin şart ve imkanlarına göre, en gerekli ve faydalı yapı malzemesinin ekonomik ve standartlara uygun imalini ve kullanılmasını sağlayacak tedbirleri almak, aldırmak,

Gerekli görülen hallerde, kamu yapıları ile ilgili imar planı ve değişikliklerinin; umumi hayata müessir afetler dolayısıyla veya toplu konut uygulaması veya Gecekondu Kanununun uygulanması amacıyla yapılması gereken planların ve plan değişikliklerinin; birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten imar planlarının veya içerisinden veya civarında demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunan veya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulanan yerlerdeki imar ve yerleşme planlarının tamamını veya bir kısmını ilgili belediyelere veya diğer idarelere bu yolda bilgi verilerek ve gerektiğinde iş birliği sağlanarak yapmak, yaptırmak, değiştirmek ve resen onaylamak görevleri,”

“Yapı İşleri Genel Müdürlüğü” başlıklı 9’uncu maddesinde: “Her türlü kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce kamu yararına yaptırılacak bina ve tesislerin, talep edildiği ve Bakanlıkça uygun görüldüğü takdirde, etüt, proje ve keşiflerini yapmak veya yaptırmak, onaylamak veya onaylanmasını sağlamak, inşaatlarını yapmak veya yaptırmak görevleri,”

Yine, “Teknik Araştırma Uygulama Genel Müdürlüğü” başlıklı 12’nci maddesinde, ülkenin farklı yöre, şart ve özellikleri dikkate alınarak inşaat malzemeleri ile sistemleri ve teknolojilerine ilişkin tespitler ve araştırmalar yapmak ve yaptırmak, yapılarda enerji tasarrufunu sağlayıcı ve maliyeti düşürücü tedbirler üzerinde çalışmak, sonuçlarının mevzuatta yer almasını ve uygulamaya konulmasını sağlamak ve istendiğinde yapı malzemesi sanayi tesislerinin projeleri hakkında ilgili kuruluşlara görüş vermek görevleri Bayındırlık ve İskân Bakanlığına verilmiştir.

Bu hükümler yapı kooperatifçiliğinin gelişmesine doğrudan etki yapacak hükümlerdir. Konut politikalarının oluşturulması konularında çalışmaları yürütmek, iş birliği ve koordinasyon sağlamak, konut sektörüne ilişkin genel planlamayı yapmak, strateji geliştirmek, iş ve işlemleri yürütmek, bunların sonuçlarını izlemek, iskân mevzuatını hazırlamak, uygulamaları yönlendirmek ve gerçekleştirmek, ihtilafları gidermek, diğer kanunların iskân konularına ilişkin, Bakanlığa verdiği görevleri yerine getirmek zaten Bayındırlık ve İskân Bakanlığının görevleri arasında sayılmakta olup, bu görevlerden hareketle, kaynakları israf etmeden nitelikli ve ucuz konut üretmeye yönelik çalışmaların yapı kooperatifleri özelinde daha fazla yoğunlaşarak sürdürülmesi mümkün olacaktır.

Yapı kooperatiflerinin faaliyet konularına göre belli başlı en önemli sorunları şunlardır: Harita ve plan sorunları, etüt ve proje sorunları, yapı ruhsatı düzenleme sorunları, yapım işlerinin denetlenmesi, yapı kullanma izni düzenleme sorunları, kat irtifakı ve kat mülkiyeti kurulması sorunları gibi imar sorunlarıdır.

Sözü edilen mevzuat hükümlerinden ve İmar Kanunu ve Kat Mülkiyeti Kanunu’ndaki hükümlerden de anlaşılacağı üzere imar konusundaki düzenlemeler Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca gerçekleştirilmektedir. Gerek kooperatiflerin genel kurullarında alınacak adı geçen mevzuata aykırı kararlara zamanında müdahale edilebilmesi gerek bu konuda yapılacak girişimlerin doğru olmadığına ve imar hukuku bakımından gerek hürriyeti bağlayıcı gerekse para cezaları ile karşı karşıya kalınacağına ilişkin yazılı ve sözlü bilgilendirme yapılabilmesi açısından gerekse yapı kooperatiflerine ilişkin ikincil mevzuatın Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca hazırlanıp her genel kurul öncesi üyelere bildirilebilmesi ve uygulamaların imar düzenine uygun olarak gerçekleştirilebilmesinin sağlanması açısından bu görevin, taşra teşkilatı olan Bayındırlık ve İskân il müdürlüklerince yürütülmek üzere Bayındırlık ve İskân Bakanlığına devredilmesi gerekmektedir.

Bakanlık, alınan bu yetki ile harita, plan ve projelerinin hazırlanması ve incelenmesi görevini üstlenebilecek, genel kurullar öncesi yapılacak mevzuata uygunluk denetimi ve bu denetime ilişkin raporların genel kurul üyelerinin bilgisine sunulmasıyla üyelerin hem mali hem de teknik açıdan sıkıntılar yaşamasını engelleme imkânı olacaktır. Ayrıca bu yöntemle, ilgililer ve aykırı uygulamalar hakkında imar bakımından alınması gereken tedbirlerin sorunlar kronikleşmeden bir an önce alınması sağlanabilecek, gerektiğinde çözümler geliştirilebilecektir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yapı kooperatiflerinin ekonomik işlevlerinin sürdürülebilmesi için ortaklarına zamanında ve kaliteli yapı üretebilmelerinin gerçekleşmesi önemlidir. Şu an için bu konuda düzenleme ve denetim Sanayi ve Ticaret Bakanlığının yetkisindedir.

Yapmış olduğum açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, yapı kooperatifleriyle ilgili bütün görevlerin Bayındırlık ve İskân Bakanlığına aktarılmasının gereği ortadadır.

Bayındırlık ve İskân Bakanlığının geleneksel fonksiyonları ile yapı kooperatiflerinin görev ve sorumlulukları ile iştigal konuları arasında bir bağlantının bulunduğu da açıktır. Yapı kooperatiflerinin ekonomik işlevlerinin sürdürülebilmesi için ortaklarına kaliteli, zamanında ve ekonomik yapı üretebilmelerinin gerçekleşmesi önemlidir.

Yapı kooperatiflerinin teknik, mali ve idari işlevleri değerlendirildiğinde, yapı kooperatiflerinin uygulamaları konusunda Bayındırlık ve İskân Bakanlığının yetkili kılınması hâlinde arsa üretimi, planlama, projelendirme ve uygulama alanlarında fiziki, ekonomik ve sosyal olarak gerekliliklerinin tespiti; sosyal ve teknik altyapı analizlerinin değerlendirilmesi, kentsel ve kırsal alanlarda planların yapılması, yaptırılması, incelenmesi, gerektiğinde onaylanması; standartlara uygun projelendirme, uygulama, denetim hizmetlerinin verilmesi; kat mülkiyetinin kurulması konularında yardımcı olunması; imalata yönelik faaliyetler için gerekli finansal kaynağın teminine yönelik çalışmaların yapılabilmesi; kooperatif olgusuna karşı azalan güvenin yeniden tesisi için denetim hizmetlerinin yoğunlaştırılmasının sağlanması; yaşanabilir kentlerde daha güvenilir, işletme maliyeti az olan, iklim duyarlılığı, enerji etkin, ekolojik yapı ve çevrelerde yaşamın sürdürülebilmesine yönelik kaliteli hizmet üretimi ve sunumunun gerçekleştirilmesi sonuçlarına ulaşılacağı öngörülmektedir.

Bu düşüncelerle tasarının ülkemiz için hayırlı olmasını diler, hepinizi saygıyla selamlarım. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)