Tekelde uygulana tütün kotası hk.

AHMET İNAL (Batman)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerime başlamadan önce Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Diyarbakır ve Malatya İllerimizde yaşanan elim uçak kazası sonucu hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Yüce Allah'tan rahmet, kederli ailelerine sabır diliyorum.

Tekel Genel Müdürlüğünün bölgemizde uygulamış olduğu tütün kotası konusunda gündemdışı söz almış bulunmaktayım.

Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgelerinin, Batman, Diyarbakır, Muş, Bitlis, Adıyaman İlleri, Ege Bölgesi ve kısmen Karadeniz Bölgesinde yıllardır tütün ziraatı önemli bir geçim kaynağıdır. Yapılan bu ziraat, özellikle bölgemize, geçmiş dönemlerde ekonomik olarak çok önemli katkılar sağlamış ve bölge insanının insanca yaşama standardına sahip olmasını sağlamıştır; ancak, son yıllarda IMF'nin direktifleri doğrultusunda, başta bölgemiz olmak üzere, tütün tarımıyla geçimini sağlayan yüzbinlerce aileyi zor durumda bırakmıştır. Uygulanan bu kota sistemi, bölge insanının ekonomik değerlerini altüst etmiş, insanca yaşaması için gerekli gelirini azaltarak, yaşam kalitesini zorlaştırmıştır.

Bildiğiniz gibi, ülkemizde, tütün üretim planlaması, Bakanlıklararası Tütün Kurulu kararıyla yapılmaktadır. Batman İli, geçmiş yıllarda 12 000 000 kilo civarında bir üretim kapasitesine sahipken, 1994 yılından bu yana uygulanan tütün kotasıyla beraber, ilimizde tütün üretimi 2001 yılında 5 500 000 kiloya düşmüştür; aradaki fark 6 500 000 kilo olup, parasal fark, bugünkü rayiçten 13 trilyon liradır, 32 000 gibi geniş bir aile kitlesini, diğer aile bireyleriyle 150 000 kişiyi ilgilendiren bir konuda, 13 trilyon rakamının büyük olmayacağı takdir edilmelidir.

Uygulanan tütün kotası, bölgemizde üretilen tütün miktarını, neredeyse, sigara fabrikalarımızın ihtiyacını karşılamayacak hale getirmiştir. Ancak, 57 nci hükümet döneminde uygulanan bu sistem, bölgede iklim şartlarının elverişsiz olması, sulama alanlarının yetersizliği ve alternatif ürün üretiminin olmaması gibi sebeplerle bölge insanı zor durumda bırakılmış, çaresiz kalan bu insanlar yöreyi terk etmek zorunda kalmışlardır. Büyük şehirlere önlenemeyen göç, âdeta bölgemizin en büyük sorunu haline gelmiştir. Unutulmamalıdır ki, en ucuz istihdam, insanın kendi yurdunda, kendi toprağı üzerinde iş sahibi olmasıdır. Devletin bir ailedeki her yetişkin bireyi iş sahibi yapması ve kadrolara alması mümkün değildir. Bunun mümkün olabileceğini varsaysak bile, kalifiye olmayan bir kadronun aylık maliyeti, maaş, vergi, sağlık hizmetleri, sigorta primi, iaşe, servis, lojman, fazla mesai, harcırah ve ikramiye gibi ekstra giderlerle ortalama 750 000 000 ile 1 500 000 000 arasındadır; bu da yıllık 9 milyar ile 18 milyar liraya denk gelmektedir. Bunun da devlet bütçesine büyük bir yük getireceği ortadadır. Ayrıca, bir kişiyi iş sahibi yapmak için 50-60 milyar liralık bir yatırıma ve işletme sermayesine gerek duyulduğu da bilinmektedir. Yetişkin 4 kişilik tütün ekicisi bir ailenin yıllık 2 ton tütün üretimi yaptıklarını varsayarsak, bugünkü ortalama fiyatla, bu ailenin yıllık geliri 4 milyar eder; kişi başına düşen yıllık gelir 1 milyar, aylık gelir ise 83 000 000 gibi çok küçük bir rakama tekabül etmektedir.

Batman'da 2002 ürünü, 2003 alımı için 32 000 ekiciyle sözleşme imzalanmış ve her üreticiye 200 kiloluk üretim hakkı verilmiştir. Bu rakamlara göre, Batman ve çevresinde, bu yıl itibariyle, 7 000 000 kilo civarında tütün üretiminin yapılacağı varsayılmaktadır. Bu üretim miktarıyla, birçok birey, aylık 83 000 000'luk bir gelire bile sahip olamamaktadır.

Bu durum bu şekilde devam ederse köyler boşalacak, araziler işlenmez hale gelecek, kurulu bağ ve bahçeler zıyan olacaktır; büyük şehirlere göçün önüne geçilemeyecektir, sorunlar artacaktır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)