6/218 sayılı soruya cevap

SANAYİ VE TİCARET BAKANI ALİ COŞKUN (İstanbul)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Kırklareli Milletvekili Sayın Yavuz Altınorak'ın (6/246) esas numaralı sözlü soru önergesini cevaplandırıyorum.

Kırklareli Milletvekili Sayın Yavuz Altınorak, 2003 ürün yılındaki şekerpancarı üretimi ve şeker üretimiyle ilgili sualleri sunmuşlardır.

2003 yılı ürün planlarına göre, 10 300 000 ton pancar kotasının tüm fabrikalar bazında dağıtımı yapılmış ve taahhüt alımları başlamıştır. Bu esaslar doğrultusunda üretilecek pancar, hiçbir fabrikanın faaliyeti durdurulmaksızın 2003-2004 kampanya döneminde işlenecektir. Oysaki, geçen iktidar zamanında, Dünya Bankası ve IMF'yle yapılan görüşmeler sonucunda, bu yıl 7 şeker fabrikasının kapatılması ve yüzde 20'lik bir kota uygulanması, gelecek dönemde de tekrar yüzde 23 kota uygulanarak yüzde 43 gibi bir kısıntı yapılması öngörülmüştü. Oysaki, takdir edersiniz ki, 600 000 civarında aile pancar ekmektedir. Ayrıca, pancar, tarımdaki özellikleri dolayısıyla fevkalade önem taşımaktadır ve 65 ilde bu ekim yapılmaktadır. 27 şeker fabrikamız, bu pancarları işlemektedir. Bu uygulama, tamamen, yine, IMF ve Dünya Bankasıyla yeniden görüşülerek, şeker fabrikalarından kapatılmak istenenler ve programa alınan konular özelleştirme planından çıkarılmış ve böylece, öncelikle yüzde 15 kota uygulanmışken, beşinci protokolün görüşme öncesinde mutabık kalınarak, 30 Hazirana kadar şeker fabrikalarının özelleştirme yol haritasının verilmesi taahhüt edilmiş; ancak, şeker fabrikalarının sermaye yapılarının düzenlenmesi, güçlendirilmesi ve ondan sonra bu yol haritasına göre özelleştirilmesi yönünde çok ciddî tedbirler alınmıştır.

Yine, Kasım 2002-mart sonu 2003 tarihleri arasındaki kampanyada, şeker fabrikaları, uzun yıllardır ilk defa kâra geçirilmiştir. Buradan cesaret alınarak, 21 Nisan-30 Nisan tarihleri arasında, yine ilk defa, pancar müstahsilinin 480 trilyon lira civarında alacağı defaten ödenmiş bulunmaktadır. Çok ciddî tedbirlerle, şeker fabrikalarında kalite ve verim hususunda önemli çalışmalar sürdürülmektedir. Tarım Bakanlığıyla müştereken yapılan bir protokol çerçevesinde, kota konusunda rahatlama getirmek için, alternatif ekim konusunda tebliğ yayımlanmış; bu tebliğe göre, eğer toprak ve iklim müsaade ediyorsa, pancar yerine mısır, ayçiçeği, kanola ve soya eken çiftçimize, doğrudan destek primi verilmek suretiyle, otokontrol sisteminde, tamamen gönüllü bir ekimle, pancar ekiminin yerine alternatif ekim teşvik edilmektedir. Buna rağmen, eğer tedbir almamış olsaydık, gelecek dönem, yüzde 43 gibi bir kısıtlamaya gitmek mecburiyetinde kalacaktık.

Şu anda, elimizde 1 000 000 ton şeker bulunmaktadır ve muhtemelen, kampanyanın başlayacağı ekim ayına doğru, bu şekerin, talebe ve iç talepteki tüketim potansiyeline göre 300 000 ilâ 500 000 ton kadarını, hem yurt içinde, ihraç şartıyla, üretim yapan meşrubatçı, tatlıcılara -ihraç edecekleri mallara karşılık kullanacaklar şekeri- ihraç fiyatlarıyla teslim etmek hem de doğrudan ihraç yapan ihracatçılarımıza, dünya ihraç fiyatlarıyla teslim etmek konusunda da Yüksek Planlama Kurulundan yetki alınmıştır.

Böylece, şeker fabrikaları, müdebbir bir tüccar gibi, ihraç ettiği şekerden elde ettiği gelir ile yurt içinde sattığı şekerden elde ettiği gelir ve yine, Özelleştirme Yüksek Kurulundan aldığı yetkiyle, şu ana kadar atıl durumdaki varlıklarını satarak sermayesini güçlendirmek suretiyle, reformist bir hareketin içine girmiş bulunmaktadır. Dolayısıyla, aslında, şu anda, 10 500 000 ton pancar, resmen, fabrikalara dağıtılmış olmakla beraber, bunun üzerinde ekim yapan pancar müstahsilinden de, bu pancarlar alınacaktır. Biliyorsunuz (A) kotası içtüketim içindir, (B) kotası, yüzde 1 nispetinde, emniyet stokudur ve bunları aşan miktar (C) kotasındadır ve ihraç etme yükümlülüğümüz vardır. Bu konularda gerekli tedbirler alınmış durumdadır. Burada, ayrıcalıklı olarak, sadece, deprem tarihinden beri çalışmayan Adapazarı Şeker Fabrikasında, herhangi bir kısıtlama yapılmamış ve oradaki pancar ekicilerinin mağdur olmaması için, gerekli kota tahsis edilmiş bulunmaktadır. Dolayısıyla, Yüksek Şeker Kurulu tarafından, 1 300 000 ton şeker üretimi planlanmıştır. Bildiğiniz gibi, yine, Şeker Üst Kurulu kurulmuştur. Şeker Üst Kurulu bağımsız çalışmaktadır. Oysaki, şeker fabrikaları, Bakanlığımızla ilgili kuruluşlardır. Eğer, pancar ekimi, alternatif ekim dolayısıyla daha az olmazsa ve bütün pancar ekicileri, geçen yıllarda ektikleri kadar pancar ekerlerse, 1 300 000 ton şeker üretilmesi sonucunda, yine, bir miktar şekerin ihraç edilmesi koşulu gelecektir. Ancak, burada aslolan, şeker fabrikalarının, rehabilite edilerek, önce güzelleştirilmesi, sonra da özelleştirme hareketi üzerinde ciddiyetle durulmasıdır. Bu konuda da temaslar sürdürülmektedir ve tekrar söylüyorum, şeker fabrikalarının atıl durumda olan çiftlikleri vardır, iştirakleri vardır; bunlar da önümüzdeki günlerde satılacaktır.

Pancar konusunda, tabanfiyata ek olarak, yüzde 7-8 oranında ekdestek sağlanılması planlanmaktadır ve şu anda, pancar fiyatlarının, ilk defa, bu aylarda açıklanabilmesi için, Pankobirlik ile Şeker Üst Kurulu ve Türk Şeker Fabrikaları Genel Müdürlüğü görüşme halindedir. Önümüzdeki günlerde, bunu açıklamak durumunda olacağız; zira, büyük ölçüde anlaşma temin edilmiştir; birkaç hususta görüşmeler devam etmektedir.

Saygıyla hepinizi selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)