Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde ilçe kurulması ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında (s.s.117)

CHP GRUBU ADINA ALİ OKSAL (Mersin)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı’nın geçici 3’üncü maddesi üzerine söz almış bulunmaktayım. Yüce Meclisin üyelerini saygıyla selamlarken, kadınlarımızın 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nü en içten duygularımla kutluyorum.

Değerli arkadaşlar, belediye teşkilatları, halkın demokrasiyle tanışmaları, demokratik düzene katkı sağlamaları ve yerinde hizmet alabilmesi noktasında son derece önemli hizmet birimleridir. Getirilen tasarıyla, kırsal alanda küçük belediyeler bakımından yapılan idari değişiklik, aynı zamanda, büyükşehir olan yerler bakımından da yapılmaktadır. Ülkemizde 16 büyükşehir belediyesi olup bu kapsamda 100 ilçe ve 283 ilk kademe belediyesi bulunmaktadır. Bu tasarıyla, 283 ilk kademe belediyesinden 237’sinin tüzel kişiliği sona ermekte ve mahalleye dönüştürülmekte, diğer 37’si ise ilçe olmakta, 8’i de tüzel kişiliğini koruyarak büyükşehir belediye sınırları dışına çıkarılmakta ve 1 tanesi de köye dönüştürülmektedir.

Yeni düzenlemeyle, yeterli büyüklüğe sahip ilk kademe belediyeleri ilçe belediyesine dönüştürülmekte, diğer ilk kademe belediyeleri ise kendine en yakın ilçe belediyesiyle birleştirilmektedir. Bu tasarıyla, ilk kademe belediyelerinin tümünün tüzel kişiliği sona erdirilmektedir. Daha önceden, bir kısmı belde belediyesi iken, 2004 yılında çıkardığınız pergel yasasıyla iki yüz seksen üç adet ilk kademe belediyesi oluşturdunuz, şimdi de tüm ilk kademe belediyelerini kapatıyorsunuz. Hani bu yerel yönetim reformuydu?

Bu tasarı yürürlüğe girdiğinde, 1.112 belediye başkanı, belki bir dönem, belki iki, üç, hatta dört dönemdir onurla, gururla yakasında taşıdığı belediye başkanı rozetini çıkarmak zorunda kalacaktır. En küçük ölçekli belediyenin 9 adet belediye meclis üyesi olduğu varsayımı ile en az 10.098 seçilmiş belediye meclis üyesinin de belediye meclis üyeliği sona erecektir. Bu kanunla kurulması öngörülen 43 ilçenin ihtiyacını karşılamak üzere, ekli 45 sayılı listede yer alan kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadrolar ihdas edilmekte ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye bağlı cetvellerin ilgili bölümlerine eklendiği belirtilmiştir. Şöyle ki: İçişleri Bakanlığına 688 kadro, Maliye Bakanlığına 387 kadro, Millî Eğitim Bakanlığına 473 kadro, Sağlık Bakanlığına 774 kadro, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne 215 kadro, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne 129 kadro, Diyanet İşleri Başkanlığına 215 kadro, Tarım ve Köyişleri Bakanlığına 301 olmak üzere, toplamda 3.182 kadronun ihdası uygun görülmüştür.

Tasarının geçici 3’üncü maddesinin ikinci bendinde, bu kadrolara yapılacak atama işlemlerinin, Merkezî Yönetim Bütçe Kanunu’ndaki sınırlamalara tabi olmaksızın bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde tamamlanacağı hükme bağlanmıştır. Tasarıya ekli 45 sayılı listede, incelendiğinde görülecektir ki, yeni kurulması öngörülen ilçelerin coğrafi durumları, nüfusları, toprak büyüklükleri, yüz ölçümü, tarihî gelenekleri, turizm, sanayi, ticaret ve kültürel özellikleri dikkate alınmadan kadro sayıları belirtilmiştir. Yeni kurulacak 43 ilçenin de aynı büyüklükte ve aynı ölçekte olduğu varsayılmıştır yani kurulacak ilçe örgütlerinin iç analizi yapılmadan kadro sayıları belirlenmiştir. Olması gereken bazı kadro unvanları ise ekli 45 sayılı listede yer almamıştır. Örneğin, İçişleri Bakanlığı taşra teşkilatı için ihdası uygun görülen kadrolar arasında 43 adet ilçe emniyet müdürü kadrosu öngörülmüş olmasına rağmen, ilçe emniyet müdürlüğünün altında yer alması gereken emniyet amiri, başkomiser, komiser yardımcısı ve polis memuru kadrolarına yer verilmemiştir.

Yine, Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatı kadro listesinde, yeni kurulacak kırk üç ilçe için çevre sağlığı teknisyeni kadrolarına da yer verilmemiştir. Bu ilçelerde çevre sağlık hizmetlerinin kontrol ve denetim görevi kimler tarafından yürütülecektir?

Millî Eğitim Bakanlığı taşra teşkilatı için ihdası öngörülen kadrolar arasında, her ilçe millî eğitim müdürlüğünde 1 adet şef, 2 adet memur ihdası uygun görülmüştür. Yani her ilçede millî eğitim müdürlüğünde 3 adet memur çalıştırılması hâlinde 200-250 bin nüfuslu büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki ilçelerde görevde bulunan binlerce eğitimcinin, eğitim emekçisinin kıdem, terfi, sicil, özlük, görevlendirme, ek ders ücreti, intibak ve yer değiştirmesine ilişkin işlemleri her ilçede sadece üç personel ile mi yapmak mümkün olacaktır?

Ayrıca, Tarım Bakanlığı taşra teşkilatı kadroları arasında veteriner, sağlık teknisyeni ve ziraat teknisyeni kadrolarına da yer verilmemiştir. Acaba adını verdiğim bu kadroları tasarıya koymamakla toplam maliyet tutarını düşük gösterme hesabı mı yapıldı diye düşünüyorum.

Hazır, personel kadrosuna değinmişken, madem nüfusu 2 binin altındaki sekiz yüz altmış üç belediyeyle, iki yüz seksen üç ilk kademe belediyesini kapatacaktınız da, bu belediyeler için 2006 yılında Norm Kadro Yönetmeliği’ni neden çıkardınız? Kadroları darmadağın ederek personel durumunu, teşkilat yapısını bozdunuz. Belediyeler için önce norm kadro ilke, standart ve esaslarını belirlediniz -ama Danıştay bu yürütmeyi durdurdu- ondan sonra da yeni bir düzenleme yaptınız. Şimdi, kapatılacak belediyeler için onun da bir önemi kalmadı.

Ayrıca geçici maddenin (3)[okunamadı]’üncü bendinde “Teşkilatlanma tamamlanıncaya kadar yeni kurulan ilçelerde merkezi idarelere ait her türlü iş ve işlemler ile idari ve adli davalar ve bunlara ilişkin bütün iş ve işlemler mevcut bağlılık durumuna göre yürütülür.” denilmekte. (4)[okunamadı]’üncü bendinde ise “Yeni kurulan ilçelerde ilçe idare kurulları teşekkül edinceye kadar bu yerlerdeki işlemlerle ilgili olarak, eskiden bağlı oldukları il ve ilçelerin idari kurulları görev ve yetkilidir.” denilmektedir. Zaten, tasarının bu bentleri de çok açıktır.

Tasarının (5)[okunamadı]’inci bendinde ise “Bir defaya mahsus olmak üzere 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının uygulanmaması kaydıyla, bu kanunla kurulacak ilçe kaymakamlıkları için 5724 sayılı 2008 Yılı Merkezî Yönetim Bütçe Kanunu’na bağlı (T) işaretli cetvelin (T-2) sırasından kırk üç adet binek otomobil alınacağı” belirtilmiştir. Bu düzenlemeyle, 2008 Yılı Merkezî Yönetim Bütçe Kanunu’nun 9’uncu maddesi ile 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 10’uncu maddesi hükümleri bertaraf edilerek yeni bir düzenleme yapılmıştır.

Yeni kurulacak ilçelerde alınacak binek otomobilin değeri 27.500 YTL olarak belirtilmiştir. Kırk üç aracı 27.500 YTL’den satın aldığınızda bütçeye 1 milyon 182 bin 500 YTL yük getirecektir. Ayrıca, yeni kurulan ilçelerde kaymakamlıkların dışında kalan ve merkezî idarenin ilçe teşkilatlarının da araç ihtiyacı ortaya çıkacaktır.

Değerli milletvekilleri, yerel tüzel kişilikler yerel halka rağmen ve masa başı kararlarla kaldırılamaz, tenzili rütbeye uğratılamaz, merkez ve sınırlar değiştirilemez. Hazırlanan yasa tasarısı bu en temel ilkeyi ihlal etmektedir. Yasa tasarısı, tepeden inme, gizlilik içinde, yerel halka rağmen, kısaca, antidemokratik bir usulle hazırlanmıştır. Yani, tepeden inmecilik revaçta, halka danışma rafta.

Yerel tüzel kişiliklere ilişkin hükûmet tasarrufları, kamu yararı gözetilerek ve yerel halkla birlikte, açıklık ilkesine uygun bir biçimde yapılmalıdır. Aksi hâlde, yapılan iş, siyasal iktidar partisinin kendi çıkarları için yaptığı iş olarak görülür. Böyle bir nitelik de tasarıyı gayrimeşru kılar. Hükûmet bu tasarıyı derhâl durdurmalı, yerel tüzel kişilik sistemini ülkemizin gerçek ihtiyaçlarına ve yerel halkın doğrudan kararına dayalı olarak yeni baştan düzenlemelidir diyorum.

Sözlerime son verirken, iki gün evvel yaptığımız uygulamada Akdeniz Belediyesine bağlı Arpaçsakarlar ve Yalınayak beldelerinin de, köylerinin de Toroslar’a bağlanmasından dolayı yüce Meclise saygılarımı iletiyorum, teşekkür ediyorum…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

ALİ OKSAL (Devamla)…ancak, bununla beraber Mersin’de dört ilçe kuruldu: Yenişehir, Akdeniz, Toroslar ve Mezitli. Fakat bunun yanı sıra Huzurkent’in de ilçe yapılması gerekiyordu. Sadece Huzurkent’in nüfusu 15 bin. Civarındaki dokuz belde belediye başkanlıklarıyla veya yedi belediye başkanlığıyla birleştirildiğinde nüfusu 50-55 bin civarına yükselmekte. Bu nedenle Huzurkent’in de ilçe olması gerekiyordu ama yapılamadı. İnşallah bu yanlıştan dönülür diyorum, yüce Meclisin üyelerini saygıyla selamlıyorum.

Teşekkürler ediyorum. (CHP sıralarından alkışlar)