Sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi hakkında kanun (s.s.:471)

ALİ OKSAL (Mersin)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; geçici 1’inci maddeyle ilgili verdiğim önergeyle ilgili görüşlerimi belirtmek için buradayım. Yüce Meclisin değerli üyelerini saygıyla selamlıyorum.

Sayın Bakan biraz evvel benim verdiğim önergeyle ilgili bir açıklama yaptı. Geçici 1’inci maddenin dördüncü fıkrasında diyor ki: “Toptancı hallerinde tahsisli işyerleri, mevcut tahsis sahiplerine Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hiçbir işleme gerek kalmaksızın on iki yıl süreyle kiralanmış sayılır.”

Peki, aynı kanunun 11’inci maddesi ne diyor: “Belediye toptancı hallerindeki işyerleri, kiralama veya satış yoluyla işletilir. Ancak satılan işyeri sayısı, o haldeki toplam işyeri sayısının yüzde ellisini geçemez.” Yani bu iki yasa birbiriyle çelişki içerisinde. Bu nedenle ben bu önergeyi verdim.

Aslında, zaten bizler tahsis istiyoruz. Tahsisin kaldırılmasıyla ilgili on iki yıllık süreyi vermiş olmanız… Yarın bu belediyeyle hal esnafı arasındaki çıkacak ihtilafta nerenin, hangi tarafın haklı olacağına mahkemelerin karar vermesi yerine, bir yasa çıkarken mahkemelik olmaktan çıkarmamız lazım hal esnafıyla belediyeleri. Zira hal esnafı, kendileri bu on iki yıllık süreyi güvence olarak kabul edecekler ve ondan sonraki süreçte… Demin 11’inci maddeyle ilgili verilen önergede elbette bir güzellik yapıldı. 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre, dışarıdan herkes böyle bir ihale açıldığı zaman buna girebilecekti ama orada iştigal eden dükkân sahiplerinin alacaklarını toplamadan, süre bittikten sonra hemen oradan çıkması gibi bir durumu engellemek adına, belki de ihale kendine kalmayacaktı, böyle bir encümenle anlaşma olayı iyi olmuştu, fakat benim verdiğim önerge de yerine getirilecek olsaydı en azından toptancı hal esnafıyla belediye mahkemelik durumuna gelmezdi.

Şimdi toptancı hallerindeki dükkânların büyük bir bölümü, tamamına yakını zaten tahsis değerli arkadaşlar, değerli milletvekilleri. Belediyeler hangi yüzde 50’yi satacak, hangi dükkânları satacak? Çoğu zaten tahsis. Tahsis olduğu için de on iki yıllık kiraya verilmiş olacak. Böyle bir yanlış anlaşılmayı ortadan kaldırmak için bu önergenin kabul edilmesi gerekirdi.

Yine, demin söylediğim gibi, İhale Yasası’yla açılacak, “On yıldan fazla verilmeyecek.” deniyor. On yıldan fazla verilmeyecek ama o deminki verdiğiniz önergeyle ilgili olarak Grubumuzun, AKP Grubunun ve MHP Grubunun farklı vermiş olsa da kabul edilmiş olması önemli.

Değerli arkadaşlar, bir de devir hakkı. Yıllardan beri gecenin saat üçünden kalkıp işinin başına giden, güven tesis etmiş, üreticinin bir yerinde garantisini almış, güvenini kazanmış olan, babadan oğla geçen, sattığı malın zaman zaman bedellerini alamayan, zaman zaman üç dört aylık çeklerle verebilen, sadece üreticinin malını değerlendirmek için fedakârlık yapan bu hal esnafını biz sanki öcü gibi görüyoruz. Bunun bu şekilde olmadığını bu sektörden gelen arkadaşlarımız bilir. Ben üreticiyim. Böyle hallerde falan dükkânım da yok ama bunların nasıl zorluklar içerisinde yapıldığını çok iyi bilen bir arkadaşınızım. O nedenle, hal esnafını koruyacak bazı kanunların geçirilmesi lazım. Devir hakkını demin dolaylı olarak Sayın Bakanla özel konuştuğumuzda “Verdik.” diyor. Aslında orası da müphem. Sayın Bakan dedi ki: “Biz onu yönetmeliğe mutlaka yazacağız ve devir hakkını da vereceğiz.” Tabii ki bunu görmek bizi de mutlu edecek. Çok iyi durumda olan hal esnafı, bir zaman sonra bir bakıyorsunuz ki ödeme sıkıntısı çekiyor, dükkânını devretmek zorunda kalıyor. Ama devir hakkı olmayınca bütün yıllar boyu yaptığı emek araya gitmiş olacak.

Değerli arkadaşlar, bir de 8’inci maddeyle ilgili görüşlerimi belirtmek istiyorum. 8’inci madde hal rüsumuyla ilgili. Onun 4’üncü fıkrasında, üretici toptancı hallerinde yüzde 1 belediye rüsumunun yüzde 25’i üretici hallerinde, yüzde 75’i de o malın tüketileceği bölgedeki toptancı halinin bağlı olduğu belediyelere yatırılacak. 5’inci fıkrası da diyor ki: “Nerede olursa olsun…” Zira, 4’üncü fıkrada, herhangi bir yabancı toptancı halinden malı aldığı zaman malı nereye götürecek?

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)