Kanun teklifleri ile komisyonlardan gelen diğer işler

MHP GRUBU ADINA AYŞE SİBEL ERSOY (Adana)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan Türk Kızılay Kanun Teklifi'nin 1'inci bölümü üzerinde Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına söz almış bulunmaktayım. Gazi Meclisimizi saygıyla selamlıyorum.

Kurumların gerçek kudreti olağan zamanlarda değil, düzenin sarsıldığı anlarda sınanır. Afet, savaş ve insani krizler karşısında belirleyici olan ise yalnızca mevzuat değil devlet aklı, kurumsal hafıza ve hazırlık kapasitesidir. 279 sıra sayılı Türk Kızılay Kanunu Teklifi'ni bu anlayış içerisinde değerlendirmek önemlidir. Görüşmekte olduğumuz teklif, 1868 yılından bu yana milletimizin dayanışma iradesini kurumsal bir kimliğe dönüştüren Türk Kızılayın görev ve yetkilerini daha açık bir hukuki düzene kavuşturmayı, uluslararası statüsünü belirginleştirmeyi ve afetlerden savaşlara, kan hizmetlerinden insani krizlere uzanan sorumluluk alanındaki kapasitesini güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Türk Kızılay 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri ve Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi Tüzüğü çerçevesinde faaliyet gösteren uluslararası bir insani yardım kuruluşudur.

Değerli milletvekilleri, Kızılay, Osmanlı'dan cumhuriyete intikal eden yüz elli sekiz yıllık bir kurumsal hafızadır. Hilal-i Ahmer adıyla milletimizin hafızasında müstesna bir yer edinen bu teşkilat, savaşlarda, göçlerde, salgınlarda, afetlerde ve milletimizin en ağır imtihanlarında varlık göstermiştir. Dolayısıyla Kızılayın tarihi yalnızca bir kurumun kronolojisi değil, Türk milletinin teşkilatlanmış dayanışmasının tarihidir.

Milliyetçi Hareket Partisinin millet ve devlet anlayışında sosyal dayanışma temel bir meseledir. 6 Şubat 2023 tarihinde 11 ilimizi derinden etkileyen depremler bize bu kurumun taşıdığı büyük önemini göstermiştir. Bu büyük felaket lojistikten haberleşmeye, barınmadan sağlık hizmetlerine kadar modern afet yönetiminin ne derece büyük ve önceden hazırlanmış bir organizasyon gerektirdiğini de ortaya koymuştur. Komisyon görüşmelerinde verilen bilgiye göre, 6 Şubat felaketinin ardından 120 ülkeden, birçok alanda yardım gelmiştir. Bu tecrübe, büyük ölçekli afetlerde uluslararası yardım kapasitesini harekete geçirebilecek, hukuki statüsü açık ve kurumsal kabiliyeti güçlü yapılara duyulan ihtiyacı göstermektedir. Buradan çıkaracağımız ders açıktır: Afet kapasitesi, afet günü kurulmaz. Lojistik önceden kurulur, insan kaynağı önceden yetiştirilir, yetki ve sorumluluk önceden belirlenir. Çünkü kriz anında kaybedilen zamanın bedeli insan kaybıdır. Milliyetçi Hareket Partisi olarak güçlü devlet anlayışımızın özü de budur. Hadise meydana geldikten sonra tedbir arayan değil, ihtimali önceden gören, hazırlığını yapan ve gerektiğinde bütün millî kapasitesini süratle harekete geçiren bir devlet.

Değerli milletvekilleri, teklifin önemli taraflarından biri de Türk Kızılayın uluslararası hukuk bakımından sahip olduğu millî cemiyet statüsünün açık biçimde düzenlenmesidir. Teklifin 3'üncü maddesiyle Türk Kızılayın Cenevre Sözleşmeleri kapsamındaki millî cemiyet statüsü ve bu statüden doğan hak ve yükümlülükleri; Kızılayın adı, bayrağı ve ambleminin uluslararası koruma ve tarafsızlık işareti niteliği güvence altına alınmaktadır. Bu mesele ilk bakışta teknik bir hukuk düzenlemesi gibi görülebilir ancak değildir. Çünkü savaş hukukunda bir amblem, bazen bir logodan çok daha fazlasıdır. Kızılay işareti, çatışmanın ortasında yaralıya ulaşmaya çalışan sağlık görevlisinin güvenliği, bir ambulansın dokunulmazlığı, yardım görevlisinin çatışmanın tarafı olmadığının ilanıdır. Kızılayın tarafsızlığı da millî aidiyetsizlik anlamına gelmez, tam tersine Türkiye Cumhuriyeti'nin ve Türk milletinin insani değerlerini dünyanın her coğrafyasında temsil edebilmesinin şartlarından biridir.

Nitekim, Komisyon görüşmelerinde Kızılayın son on yılda 138 ülkede afet ve krizlere müdahalede bulunduğu ifade edilmiştir. Ancak burada altını özellikle çizmek isterim, Türkiye'nin insani yardım kapasitesi kendi vatandaşına karşı sorumluluğunun da alternatifi değildir. Önce kendi milletinin güvenliğini, refahını ve dayanıklılığını teminat altına alan, bunu başarırken tarihî ve insani sorumluluğunu da ihmal etmeyen bir Türkiye bizim devlet anlayışımızın esasını oluşturmaktadır.

Teklifin dikkatle değerlendirilmesi gereken diğer boyutu Kızılaya tanınan hak ve muafiyetlerdir. Afet ve olağanüstü dönemlerde Kızılayın hareket kabiliyetini artıracak stratejik alım, tahsis, kan hizmetlerinin finansmanı ve belirli tıbbi araç ve malzemelere ilişkin muafiyetler öngörülmektedir. Burada hassas olan denge sürat ile denetimi, yetki ile sorumluluğu, hareket kabiliyeti ile hesap verilebilirliği birlikte temin edebilmektir. Komisyon aşamasında stratejik alım imkânı bütün ticari faaliyetleri içine alacak şekilde genişletilmemiş, Kızılayın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu işletme, iştirak ve şirketlerin bizzat ürettiği belirli ürün ve hizmetlerle sınırlandırılmıştır. Çünkü Kızılayın iktisadi faaliyetlerinin amacı insani yardım misyonunun yerine geçmek değil, o misyonun sürdürülebilirliğine hizmet etmek olmalıdır. Araç, amacın önüne geçmemelidir.

Türk Kızılay, Ulusal Kan Temini Projesi kapsamında 18 bölge kan merkezi, 68 bağış merkezi ve günlük ortalama 350 mobil ve sabit ekiple ülke genelinde hizmet vermektedir. Kanın güvenli bir biçimde toplanması, işlenmesi ve hastanelere ulaştırılması, bu hizmetin millî ölçekte stratejik bir sağlık altyapısı olduğunu göstermektedir. Sağlık Bakanlığıyla yürütülen TÜRKÖK Projesi de Kızılayın sağlık sistemi içerisindeki stratejik rolünün bir başka göstergesidir.

Teklifte, ayrıca Kızılayın savaş esirleri ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret etmesi, aile haberleşmesini sağlaması, kayıpları araştırması ve insani yardım ulaştırması düzenlenmektedir. Savaş esirinin hakkını korumak, sivile yardım ulaştırmak, kayıp bir insanı araştırmak, parçalanmış bir aile arasında haberleşmeyi sağlamak; insanlığın savaşın barbarlığına karşı geliştirdiği asgari medeniyet çizgisidir.

Kızılayın kurumsal kapasitesinin arkasında çok farklı ve riskli şartlarda görev yapan çalışanları ve gönüllüleri bulunmaktadır. Bu nedenle teklifte, afet, savaş ve çatışma zamanlarında fiilen görev yapan Kızılay personelinin yaralanması, engelli hâle gelmesi ve hayatını kaybetmesi hâlinde nakdî tazminat ve aylık bağlanmasına yönelik düzenlemeyi de son derece kıymetli buluyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dünyanın giderek daha kırılgan hâle geldiği bir dönemden geçiyoruz. Bu çağda devletler yalnızca sınırlarını değil, toplumlarının dayanıklılığını ve millî mukavemetini de korumak zorundadır. Günümüzde millî güvenlik gıdadan enerjiye, sağlıktan afet kapasitesine kadar devletin ve toplumun krizler karşısında işleyişini sürdürebilme kudretini ifade etmektedir. Milletin ortak değeri olan kurumlar ise sıradan yapılardan daha yüksek standartlara tabi olmak zorundadır. 19'uncu yüzyılda doğmuş bir kurumun 21'inci yüzyılın risklerine cevap verebilmesi, tarihî köklerinden kopmadan hukukunu, kapasitesini ve kurumsal yapısını çağın şartlarına göre tahkim edebilmesine bağlıdır çünkü Milliyetçi Hareket Partisinin anlayışında güçlü devlet ve güçlü millet birbirinden ayrı düşünülemez. Devlet milletine güç verir, millet devletine ruh verir. Kızılay ise felaket anlarında bu birlikteliğin sahadaki en görünür tezahürlerinden biridir.

Afetlerde, savaşlarda ve insani krizlerde canlarını ortaya koyarak görev yapan Kızılay çalışanlarımıza, gönüllülerimize, hiçbir karşılık beklemeden kanını, emeğini, vaktini ve imkânını paylaşan aziz vatandaşlarıma şükranlarımı sunuyor, Gazi Meclisimizi ve aziz Türk milletini saygıyla selamlıyorum. (MHP ve AK PARTİ sıralarından alkışlar)