Siyasi partiler ve seçim kanunları hk.

ADALET BAKANI CEMİL ÇİÇEK (Ankara)- Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Tosun'un görüşleri üzerine huzurunuza geldim. Aslında, önemli bir konuyu burada konuştuğumuz kanaatindeyim. Hemen hemen her Parlamento döneminde siyasî partiler ve seçim yasaları değişik vesilelerle gündeme gelir ve bu konuyla ilgili de bugüne kadar, esas itibariyle, söylenmesi gereken pek çok doğru söz de söylenmiştir. Meclis arşivlerine baktığımızda da, hem siyasî partiler hem de seçim yasalarıyla ilgili olarak her dönemde verilmiş sayısız teklifler de vardır.

Evvela, şunu belirtmek isterim ki, Siyasî Partiler Yasası ve Seçim Yasası, bizatihi Parlamentonun kendisi tarafından yapılması gereken ve doğrusunun da bu olduğu yasalardır. Yani, bu, bir hükümet faaliyetinden daha çok, Parlamentonun bizatihi kendisinin yapması gereken bir iştir. Neden; çünkü, hükümet tasarıları büyük ölçüde bürokratlarla işbirliği içerisinde hazırlanan yasalardır ve sonra, hükümetler, ortada siyasî tercihleri neyse onu o tasarıya yansıtır. Ama, bunlar, doğrudan doğruya, bizim, kendimizin hazırlamasında fayda gördüğümüz yasalardır ve bunda da bir zaruretin olduğunu ben de şahsen kabul ediyorum; çünkü, bizim siyasal sistemimiz partiler üzerine oturur. Hepimizin bildiği, sıkça vurguladığı, demokratik siyasî hayatın vazgeçilmez unsurları siyasî partilerdir deriz. Partiler, ne kadar güçlü olursa, ne kadar kurumsallaşırsa, ne kadar vatandaşla ilişkisi sağlam temellere oturursa; o zaman, demokrasiyi biraz daha kurumsallaştırırız, demokrasiden beklenen faydaları azamîye çıkarma imkânı da büyük ölçüde mümkün olacaktır; ama, Türkiye'de, maalesef, partilerin yeteri kadar kurumsallaşamadığı da, partilerin dışındaki sebeplerden dolayı büyük ölçüde... Maalesef, bu şikâyetler de zaman zaman meydana geliyor. Onun için, bir demokratik siyasî hayat içerisinde siyasî partiler ve seçim yasaları önemli yasalardır. Özellikle seçim yasaları, neyi amaçladığınıza bağlı olarak düzenlenir. İstikrarı istiyorsanız getireceğiniz seçim sistemi farklıdır, katılımı istiyorsanız daha farklı bir sonuca varırsınız, bunların dışında başka türlü beklentileriniz varsa, seçim kanunu netice itibariyle bir enstrümandır; bunu niçin ve nasıl kullanacağınız fevkalade önemlidir. Onun için, siyasî tercihler seçim yasalarının hazırlanmasında büyük ölçüde rol oynarlar. O nedenle -Sayın Tosun'un şu görüşüne de katılırım- bugüne kadar bu manada yapılan değişiklikler, seçim atmosferine girildiğinde yapıldığı için de, büyük ölçüde, daha çok Meclisteki çoğunluğun arzusunu yansıtacak tarzda ve biraz da belki istikrarı amaçlayan tarzda düzenlemeler olarak yapılmıştır. Şunun şurasında, seçim söz konusu olmadığına göre, belki de 2005 yılı içerisinde, Parlamentomuz, değerli milletvekillerimiz bu konuya öncelik verirlerse, bu iki yasayı bu sene çıkarma imkânımız olur. Şahsen, önümüzde daha zaman var, seçimlere ikibuçuk yıldan fazla zaman var. Onun için, enine boyuna tartışıp, aceleye de getirmeden, bu iki yasayı birlikte Mecliste hazırlayabiliriz; biz de, Bakanlık olarak, hükümet olarak buna katkı sağlarız. İşte, uzlaşma komisyonu dediğimiz komisyon, aslında, bu maksat için kurulmuştur. Burada temsil edilen partilerimiz, Meclisteki çoğunluğuna bakmaksızın, eşit sayıda bu komisyonlarda görev yaparlar ve ittifakla bu yasalar hazırlanır. Onun için, bu uzlaşma komisyonunu faaliyete geçirmekte, ben, şahsen fayda görürüm. Eğer, böyle olmayacaksa, iki partinin bu yönde iradesi varsa, bu bir başka şekilde de yapılabilir; ama, bunun şu dönemde yapılmasında fayda var.

Ayrıca, üzerinde durulması gereken iki tane konu daha var, Seçim Yasası söz konusu olduğunda. Bunlardan bir tanesi yurt dışındaki vatandaşlarımızın, maalesef, arzu edilmiş olmasına rağmen, yeteri kadar Türkiye'deki seçimlere katılmasını temin edemedik. Gümrük kapılarında veya izne gelmişken bu söz konusu oluyor; bu da, ilave bir masraf getiriyor. Yani, Türkiye'deki vatandaş, Türk vatandaşı reyini bedavaya kullanırken Almanya'daki, Fransa'daki insan Türkiye'ye gelecek; işinden olacak, uçak parası... Bu da, katılımı azaltıyor. Her defasında, hepimiz görüyoruz ki, bu vatandaşlarımızın en fazla şikâyet ettikleri husus budur "biz, her türlü katkıyı Türkiye'ye sağlıyoruz, seçim hakkımızı kullanamıyoruz" diye. Hiç olmazsa, bu dönem, yurt dışındaki vatandaşlarımızın bu katılımını sağlayacak bir düzenlemeyi yapmamız lazım. Bununla ilgili, geçtiğimiz dönemlerde komisyonlar kuruldu, yurt dışında değişik ülkelerde incelemeler yapıldı, yeteri kadar Meclis arşivinde bu konuda taslak var; bunu da, bu düzenlemeler içerisinde bu defa gerçekleştirebilirsek, oradaki insanlarla siyasî, hukukî gönül bağımızı kuvvetlendirme anlamında, bu yasa, özellikle Seçim Yasası önemli bir faktör olur.

Belki üzerinde en fazla durmamız gereken husus siyasetin finansmanıyla ilgili husustur. Yani, gerçekten, Türkiye'de, yozlaşmanın, kirliliğin, devlete güvenin, siyasî iktidarlara veya partilere olan güvensizliğin temelinde bu siyasetin finansmanı yatıyor. Bunu, hem partilerin finansmanı açısından hem de adayların seçimlerdeki harcamaları açısından, Batı ülkelerinde olduğu gibi bir standarda, bir çerçeveye getirip koymamız lazım. Bunu yapamadığımız sürece, her defasında, yaptığımız harcamalar sebebiyle siyaset kurumu yıpranıyor, yıpranmakta; bu da, beraberinde pek çok sıkıntıyı gündeme getirmektedir.

Aslında, kişisel olarak, hem Siyasî Partiler Kanunuyla ilgili hem de siyasetin finansmanıyla ilgili, ben bir çalışmayı yapmış idim. İsteyen arkadaşlara bunları da verme imkânımız olabilir; ama, bu konu gündeme geldi madem, eğer, bunda bir ittifakımız varsa, bu konuyu tasvip ediyorsak, vakit geçirmeden, özel bir komisyonda, Seçim Kanunu, Siyasi Partiler Kanunu, siyasetin finansmanı ve yurt dışındaki vatandaşlarımızın Türkiye'de oy kullanmasına imkân verecek en az dört konuyu da içine alan -buna ilave başka konular da olabilir- demokratik standartları Türkiye'ye kazandırma adına bu çalışmaların yapılmasında, Hükümet olarak, ben de, şahsen, fayda gördüğümüzü ifade etmek istiyorum.

Hepinize saygılar sunuyorum. (Alkışlar)