Tekirdağ ili saray ilçesinin kurtarılış günü

ERDOĞAN KAPLAN (Tekirdağ)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Tekirdağ İlimizin Saray İlçesinin 81 inci kurtarılış yıldönümü nedeniyle gündemdışı söz almış bulunuyorum.

Sizlere öncelikle Sarayımızın kısa tarihinden bahsetmek istiyorum. Eldeki kayıtlara göre, Milattan önce 559 sene evvel İran Şahı olan Keykâvus Trakya'ya bir ordu gönderdi, bu ordunun kumandanı Bakak Soyhan adında bir Türk'tü. O zamanlar İran hükümdarları ordularına Türklerden kumandan tayin ederlerdi. Bakak Soyhan, Mahan Türklerindendir. Bakak Soyhan, ordusuyla Istranca civarında yerleşmiş ve bu orduyla beraber Mısırlılardan, Tatarlardan, Türklerden ve birçok devletin halklarından oluşan göçmenleri Trakya'ya yerleştirmek üzere getirilmiştir. Halen Bahçeköy olan yerin eski adı Sultan Bahçe'dir. Kuzeyinde ve köye bir saat uzaklıkta bir yerde Bakak Soyhan bir şehir kurdu; adına "Sunlar Şehri" adı verildi. Bu şehirde Bakak Soyhan'ın oğlu Mirzah Demirhan ile İran prenseslerinden Füruze Sultanın düğünleri yapıldı. Bakak Soyhan bunlara bir saray yaptırdı. Bu sarayın yıkıntıları, halen, bugün, Bahçeköy'de vardır.

İran Şahı Daryüs buraya geldiğinde, Füruze Sultana ithafen buraya Sultan Bahçe adını verip, buranın idaresini de Mirzah Demirhan'a vermiştir.

Trakya'nın alınışı sırasında şimdiki Saray İlçesinin olduğu yeri beğenen ordu kumandanı Bakak Soyhan, kendisi için buraya -halen su kulesinin bulunduğu civar- saray yaptırmıştır. Bakak Soyhan Tuna boyuna yerleştirilen Vıpıt Kavminden birçok şarkı söyleyen ve saz çalanları getirerek, sarayda saz eğlenceleri yaptırıyormuş.

Trakya'yı, sırasıyla, Latin generalleri, Yunan işgalleri altında bulundurmuşlardır. Hatta, Roma Hükümdarı meşhur Neron, Saray, Sultanbahçe ve Midya'da oturmuştur. En son Sultanbahçe'de yönetimde olan Salon, Osmanlı padişahlarından I. inci Murat'ın kumandanlarından Akhan Akatekin ve Yagirdemirhan'a mağlup ve teslim olmuştur. Bu duruma göre, Saray Kasabasının ilk kurucusu Bakak Soyhan'dır.

Kanunî Sultan Süleyman'ın vezirlerinden olup, sadrazamlık bile yapmış bulunan Mehmet Ayazpaşa tarafından, 450 sene evvel, Mimar Sinan'ın kalfalarındın birine bir saray, cami, medrese ve hamam yaptırılmıştır. Medrese yıkılmıştır. Ayazpaşa da Bakak Soyhan gibi zevke düşkün olup, sarayında saz âlemleri icra ettirirmiş.

Edirne Vilayeti Kırkkilise (Kırklareli) Sancağının Vize kazasına bağlı bir nahiye olarak yönetilmiş, 1916'da Kırkkilise Sancağına bağlı bir kaza merkezi olmuştur.

Millî Mücadele sırasında bütün bölgeyle birlikte Saray da Yunan işgaline uğramıştır. 1920'de başlayan bu işgal, Mudanya Mütarekesiyle 15 Ekim 1922'de son bulmuş, saray, Yunan işgalinden kurtulmuştur.

Saray'ın kısa tarihini açıkladıktan sonra, şimdi de üç dönem belediye başkanlığı yapmış olduğum şirin ilçemizin genel durumuna değinmek istiyorum.

Tekirdağ Vilayetinin şirin bir ilçesi olan Saray, Trakya toprakları üzerinde olup, doğusu Çatalca, batısı Lüleburgaz, güneyi Çorlu, güneydoğusu Çerkesköy ve kuzeybatısında da Vize'yle çevrilmiştir. Tekirdağ'a 89 kilometre mesafededir. Eski Edirne-İstanbul kervan yolu üzerinde bulunan ilçe, muntazam şose yollarıyla komşu ilçelere bağlıdır.

Düz bir alan üzerinde kurulmuş bulunan ilçe topraklarının büyük bir bölümü Ergene Havzasında yer alır. Arazi, kuzeydoğuda Yıldız (Istıranca) Dağlarına doğru yükselerek uzanır. İlçenin en yüksek noktası, Yıldız Dağları üzerinde yer alan Karatepe'dir.

Trakya bölgesine hayat veren Ergene Nehri, Saray İlçesindeki Karatepe Güneşkaya mevkiinden doğar. Diğer iki akarsu, Vize Suyu ile Galata Deresidir. Vize Suyu ilçe dışında Ergene Nehrine karışırken, Galata Deresi Saray İlçesinin doğusundan geçip, Çerkesköy İlçesinde Ergene Nehrine ulaşır.

Trakya'da tek karaçam ormanı, Saray Kastro yöresinde bulunur. Bu sebeple, Kastro yöresindeki 329 hektarlık karaçam ormanı, 18 Nisan 1988 tarihinde doğayı koruma alanı (millî park) olarak ayrılmıştır.

Yıldız Dağları (Istıranca) ormanlıktır. Bu ormanlarda geniş yapraklı ağaçlardan meşe ve karaçam hâkimdir. Bahçeköy, bölgenin en önemli orman işletmelerinden biridir.

İlçede kara iklimi hâkimdir. Kış ayları soğuk ve yağışlı geçmektedir, yazları sıcak ve kuraktır.

Saray İlçe merkezinde okuryazar oranı yüzde 95'tir. İlçede 15 ilköğretim okulunda 5 000'in üzerinde öğrenci eğitim görmektedir. 1 yüksekokul, 1 genel lise, genel lise bünyesinde 1 süper lise, 1 meslek lisesi, 1 anadolu lisesi ve Büyükyoncalı Kasabasında çok programlı liseyle birlikte 6 lise bulunmaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Kaplan.

ERDOĞAN KAPLAN (Devamla)Saray İlçesinde, 1985-1986 yıllarında inşaatına başlanan 50 yatak kapasiteli Devlet Hastanesi, 1992 yılında tamamen faaliyete geçmiştir.

İlçede Merkez ve Beyazköy Sağlık Ocağı Tabiplikleri ile Büyükyoncalı Sağlık Ocağı olmak üzere 3 sağlık ocağı bulunmaktadır.

Tekirdağ'ın Karadeniz'e açılan tek kapısı durumundaki Saray, Istıranca Dağlarının güney eteklerinden geçen İstanbul-Kırklareli yolu üzerindedir.

İlçe halkı geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlar. Başlıca ürünleri buğday, ayçiçeği, şekerpancarı, arpa ve meyve çeşitleridir.

İlçe topraklarında düşük nitelikli geniş linyit yatakları vardır. Rezervin 140 000 000 tondan çok olduğu tahmin edilmektedir. Edirköy arazisinde bulunan bu linyit yatakları Türkiye Kömür İşletmeleri tarafından işletilmekte idi, şimdi ise kapalıdır.

Manganez ve cam yayımında hammadde olarak kullanılan kuvarsit (silis kumu) diğer yeraltı zenginliğidir. Kuvarsit yatakları Türkiye Şişe ve Cam Fabrikasınca işletilmektedir. Sefaalan ve Küçükyoncalı köylerindeki manganez alanları ümit vericidir.

Çerkesköy sanayi bölgesine yakınlığı sebebiyle, Saray'da sanayi fazla gelişmemiştir. Saray İlçesinde toplam 6 sanayi tesisi vardır; bunlardan 5'i tekstil, 1'i gıda sektöründedir.

Saray İlçesinin turizm açısından önemi, Tekirdağ İlinin Karadeniz'e açılan tek kapısı olması ve bunun yanında, Istıranca Dağlarının bir bölümünün bu ilçemiz sınırları içerisinde bulunmasındandır.

Eski adıyla Kastro, şimdiki ismiyle Çamlıkoy, Trakya'nın Bahçeköy Deresinin Karadeniz'e döküldüğü bu küçük koy, 2,5 kilometre kumsalıyla Saray'ın sahil şerididir. Istıranca ormanları ve Karadeniz'in güzelliklerini bir arada barındıran, yeşil ve mavinin kucaklaştığı Çamlıkoy, yurdumuzda eşine ender rastlanan turizm merkezlerinden biridir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; son olarak şunu söylemek istiyorum: Karanlık günlerden, esaretten kurtulup gelmiş olduğumuz bu güzel günlerden tekrar geriye dönmemeyi temenni ediyor, beni dinlediğiniz için teşekkür ediyor, saygılarımı sunuyorum. (Alkışlar)