Doğal afetlerle ilgili bazı kanunlarda değ.yap.hk.(ss.143)

AK PARTİ GRUBU ADINA FEYZİ BERDİBEK (Bingöl)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; doğal afetlerle ilgili olarak gündemimize gelen tasarı üzerinde, kısa bir süre önce deprem afetinden etkilenen bir ilin milletvekili olarak, Bingöl Milletvekili olarak, şahsım adına söz almış bulunuyorum; bu vesileyle Yüce Heyetinizi ve bizi televizyonları başında izleyen vatandaşlarımızı saygıyla selamlıyorum.

20 nci Yüzyılın sonu ve 21 inci Yüzyılın başı, doğal afetler nedeniyle büyük can kayıplarının yaşandığı yıllar olmuştur. 1999 yılı ağustos ve kasım aylarında yaşanan deprem felaketleri, 18 000'den fazla insanımızın ölümüne neden olmuş, afetler; 2000'li yıllarda da, Afyon ve devamında, yakın geçmişte Bingöl depremiyle kendini göstermiştir.

Bingöl'de, yüzde 70'e varan büyük hasarlar tespit edilmiştir. Bingöl'ün yeniden imarı ve onarımı gerekmektedir.

Bingöl depreminin hemen sonrasında hükümetimiz olaya el koymuş, gerekli tedbirleri almış, yapılması gerekenler imkânlar dahilinde yapılmıştır.

Ülkemizde meydana gelen doğal afetler sonucu konut ve işyeri zarar gören vatandaşlarımızın mağduriyetini gidermek amacıyla, Anayasamızdaki sosyal devlet ilkesi ve 7269 sayılı Kanun gereğince, kamu imkânları seferber edilerek, elden gelen yapılmıştır.

Ülkemizde, doğal afetler sonrasında alınacak tedbirler ve yapılacak işler konusunda köklü ve sürekli olacak yasal düzenlemelerin hazırlığının devam ettiği bir süreçte Bingöl depremi meydana gelmiştir. Söz konusu yasal düzenlemeler gerçekleştirilinceye kadar, afete maruz kalan vatandaşlarımızı kaderleriyle baş başa bırakmamak, devletimizin yardım elini onlara uzatabilmek amacıyla yeni bir düzenleme yapılması zorunluluğu gündeme gelmiş ve bu nedenle, gündemimizdeki bu kanun tasarısı hazırlanmıştır.

Üyesi olduğum Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunun esas komisyon olarak görüştüğü tasarıyla, zorunlu deprem sigortasını henüz yaptırmamış olan vatandaşlara -Bingöl'de afet sigortası yaptıranların oranı yüzde 1,7'dir- devletin, deprem afetinin yıkıcı sonuçları karşısında yardım etmesi mümkün olmamaktadır. Diğer yandan, depremler sonrasında sivil toplum kuruluşları ve vatandaşların afetzedelere yapmak istedikleri yardım ve hibelerin bütün ihtiyaçları karşılayamayacağı ve devletçe ek yardım yapılması gerekeceğinden, bu yörelere münhasır, geçici nitelikte bir düzenleme öngörülmüştür.

Öte yandan, öncelikle idarî yollarla çözüm bulunması amacıyla, gayrimenkulleri kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit edilenlerin veya gayrimenkullerinin hasar tespiti yapılmayanların, yargı yoluna gitmeden önce, mahallî ilan tarihinden itibaren otuz gün içerisinde ilgili idareye başvurma zorunluluğu getirilmiştir.

Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca, hak sahipliği başvurularının yapılması için, hasar tespit raporlarıyla belirlenen hasar oranlarına bakılmaksızın onarım yardımı alması veya kalıcı konut hak sahibi olması gerektiğini düşünen herkesin, yasal süresinde talep ve taahhütname verebilmesi sağlanmaktadır.

Afet öncesi sigorta yaptırmamış olan afetzedelerin, devletçe yapılan yardımlardan diğer afetzedelerle eşit şekilde yararlanabilmesi için düzenleme yapılmıştır. Hasarlı bina veya işyeri sigortalı ise devletçe yapılacak yardımlardan sigorta tutarının indirilmesi, hakkaniyete aykırı ve evvelce bina veya işyerini sigorta ettirenlerin mağdur edilmesi sonucunu doğurduğundan, bu tasarıyla yeniden düzenleme yapılarak bu durum önlenmiştir.

Afet öncesi sigorta yaptırmış olan afetzedelerin, devletçe yapılan yardımlardan, diğer afetzedelerin eşit şekilde yararlanabilmesi amacıyla, sigorta şirketlerince, tabiî afet nedeniyle ödenen veya ödenecek tazminatların devletçe yapılacak yardımlardan düşülmemesi hüküm altına alınmıştır.

Tunceli-Pülümür, İzmir-Urla ve Seferihisar ve Bingöl ve çevrelerinde meydana gelen depremlere münhasır, geçici olarak, belediye sınırları ile mücavir alanlarında depremler sonucu konutları ağır hasar gören veya yıkılan afetzedelere, toplu işyerleri yapabilmesi, konut ve işyerleri orta hasar gören afetzedelere ise güçlendirme projesi ve onarım işleri için kredi verilmesi sağlanmıştır.

Afete maruz kalan yörelerdeki belediyelere ve özel idarelere devletin yapacağı yardımların malî kaynağı yeniden belirlenerek, diğer belediyelerin kaynaklarından herhangi bir kısıtlamaya gidilmemesi sağlanmış, bu amaçla, gerekli malî kaynağın 7269 sayılı Kanunun ilgili maddesi çerçevesinde özel hesaplarda toplanan kaynaklardan sağlanması ve bu yardımların miktarının, hasar ve tahribat oranları dikkate alınarak tespit edilerek hakkaniyetli bir dağılım sağlanmıştır.

1999 Ağustos ve Kasım depremleri sonrasındaki uygulamalara paralel olarak, konunun Bayındırlık Komisyonunda görüşmelerinde verdiğim önerge neticesinde, 1.5.2003 tarihinde Bingöl'de meydana gelen deprem nedeniyle, Bingöl trafik tescil kuruluşuna kayıtlı ve tescilli bulunan taşıtlar ile depremin meydana geldiği tarihte Bingöl Merkez ve ilçelerinde ikamet edenlerin -belgelemeleri şartıyla- diğer illerde tescilli ve kayıtlı olan taşıtları Ek Motorlu Taşıt Vergisinden muaf tutulacaktır. Aynı şekilde, Bingöl İli sınırları içinde bina, arsa ve arazileri ise Ek Emlak Vergisinden istisna tutulacaktır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; afetlerin ve afet risklerinin artırılması ve tanımlanması, çözümler üretilmesi olası zararların azaltılması ve yönetilmesi, eğitim ve hazırlık, bilgi değişimi, görevli ve gönüllü kuruluşların işbirliği ve iletişimi, risk analizleri, sigorta sistemleri, psikolojik boyutlara ilişkin konular öncelikli olmak üzere, afetlere ilişkin tüm bileşenlerin bir arada işlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, doğal afetlere ilişkin olarak, temel nitelikte, her bir afet sonrası, yeni, geçici yasal düzenlemelere mahal vermeyen kalıcı mevzuatın oluşturulması çalışmaları bu aşamada daha da hızlandırılmalıdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerime son verirken, Bingöl'de deprem sonrasına ait olarak yapılan yatırımların yanı sıra, bölgenin kalkınmasına ve gelişmelerine yönelik olarak yapılan çalışmalar konusunda bilgi sunmak istiyorum.

Kürük içmesuyu projesiyle, bu sene, tertemiz berraklığıyla ilimize su akıtılacak, halkımızın hizmetine sunulacaktır.

Gazik varyantı şantiyesi kurulmuş olup, varyantla ilgili çalışmalar bu sene bitecek şekilde çalışmalar yapılmaktadır.

Duble yol çalışmasında ise, Bingöl çıkışı, Solhan-Karlıova kavşağına kadar bitirildikten sonra Bingöl-Elazığ istikametinde düzenlenecek ve hizmete yeniden devam edecektir.

Devlet yollarında toplam 350 kilometre bakım-onarım yapılmış olup, mutlaka, asfaltlanarak kaplama yenilemesi yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde, yağışla birlikte yollarımız stabilize yola dönüşerek millî servet heba olacaktır.

Kuzey ilçelerimizle ilgili olarak Kiğı, Yedisu, Yayladere ve Adaklı yol çalışmalarımız en kısa sürede tamamlanacaktır.

Bu konularda ilgisini esirgemeyen hükümetimize ve Bayındırlık ve İskân Bakanımız Sayın Zeki Ergezen'e teşekkürlerimizi borç biliriz.

Sözlerime burada son verirken Yüce Heyetinizi saygıyla selamlar, bu tasarının ülkemize ve Bingölümüze hayırlı olmasını temenni eder, saygılarımı sunarım. (Alkışlar)