Tehlikeli atıkların sınırötesi taşınımının ve bertaraf edil.kont.iliş.basel sözl.get.değ.ss.95

AK PARTİ GRUBU ADINA HÜSEYİN KANSU (İstanbul)Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; 95 sıra sayılı Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Bertaraf Edilmesinin Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesine Getirilen Değişikliğin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısı üzerinde AK Parti Grubu adına söz almış bulunuyorum; Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; dünyanın hayat kaynağı olan ekolojik dengenin ve ekosistemin korunması, son zamanlarda uluslararası düzeyde ciddî çalışmalara ve anlaşmalara konu olmuştur. Sanayileşme, endüstri devrimi ve teknolojik gelişmelere paralel olarak, insanoğlunun, doğaya ve ekolojik dengeye müdahalesi, insanlık için tehlikeli boyutlara ulaşınca, gelişmiş ülkelerde başlayan ve daha sonra bütün dünyaya yayılan, doğayı, çevreyi ve ekolojik sistemi koruma faaliyet ve çalışmaları hız kazandı. Stockholm Konferansından 1993 Viyana Dünya Konferansına, birçok uluslararası anlaşmada, temiz bir çevrenin insan haklarından biri olduğu teyit edilmiş, ulusal ve uluslararası hukuk belgelerinde yer almıştır.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; küreselleşen dünyada ulus devletin sınırlarını ve gücünü aşan, uluslararası literatürde "yeni sorunlar" diye tanımlanan hava kirliliği, küresel ısınma, uyuşturucu, terörizm, insan hakları, ozon tabakasının delinmesi gibi sorunlardan biri olan ekosistem dengesini koruma ve tehlikeli atıkların bertaraf edilmesi sorunları, insanın siyasetin merkezine oturtulduğu günümüzde, daha da büyük bir önem arz etmekte ve "teknoloji çağı" , "uzay çağı" , "enformasyon çağı" gibi tanımlamalar yanında "insanlık çağı" olarak adlandırılan ve içerisinde yaşadığımız bugünlerde, insanı önceleyen bu tür konulara, uluslararası acendalar, önem sıralamasında öncelik vermektedirler.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; bu bağlamda, Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Bertaraf Edilmesinin Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesine Getirilen Değişikliğin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısı, ülkemizin, uluslararası toplumun hassasiyetlerinden olan bu konuya ve dolaylı olarak insan sağlığına ve bir insan hakkı olarak temiz bir çevreye ve ekosistemin korunmasına verdiği önemi açıkça ve net olarak göstermektedir. Uluslararası sistemin ve toplumun bir parçası olarak, ülkemizin, bu toplumun, bu konuda atacağı olumlu bir adım, gerek insanımız gerek dünyamız ve gerekse bütün bir evren için hayırlı bir girişim ve gelecek nesillere yapacağı büyük bir hizmettir.

Türkiye, Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Bertaraf Edilmesinin Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesine 1994 yılında taraf olmuştur. 1989 yılında imzaya açılan Basel Sözleşmesi, tehlikeli atıkların çevreyle uyumlu sistemini, bu atıkların miktarının, üretildikleri kaynaktayken azaltılmasını, sınırötesi taşınmalarının minimum düzeye indirilmesini, denizlere ve okyanuslara boşaltılmalarının engellenmesini hedeflemektedir. 22 Eylül 1995 tarihinde yapılan Taraflar Konferansı Üçüncü Toplantısında sözleşmeye getirilen değişikliklerle, tehlikeli atıkların, OECD ve Avrupa Birliği ülkelerinden diğer ülkelere geri kazanımları ve nihaî olarak bertaraf edilmeleri amacıyla taşınmalarının yasaklanmasına dair hükümler getirilmiştir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; tehlikeli atık ticareti, genellikle, gelişmiş ülkelerden, teknik ve idarî yapısı tam olarak tamamlanmamış gelişmekte olan ülkelere yapılmaktadır. Bu temel gerçeği gözönünde bulunduran Basel Sözleşmesine taraf ülkeler, sözleşmede, günün değişen koşullarına uyum sağlamak için değişiklikler yapma gereğini duymuşlardır. Söz konusu değişikliklerle, yeterli sayı ve büyüklükte atık işleme tesisine sahip olmayan ülkemize ve benzer durumdaki ülkelere yasadışı atık giriş ve çıkışının engellenmesi amaçlanmaktadır. Sözleşmeye taraf ülkelerde atıkların üretiminin azaltılması, üretildikleri ülkelerde bertaraflarının sağlanması, üretimlerinin kaçınılmaz olması durumunda, yönetimlerinin çevreyle uyumunun sağlanması temel alınarak, atıkların taşınması, ithalatı ve ihracatı, yasal olmayan trafiğe ilişkin önlemler, gelişmekte olan ülkelere yardım, sorumluluk ve tazminat gibi konularda tedbirler getirmektedir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; uluslararası atık taşımacılığını büyük ölçüde azaltan bu değişikliklerle, Basel Sözleşmesinin yanında diğer uluslararası çevre sözleşmelerinin, küresel düzeyde uygulanmasına katkı sağlaması, ülkemizde ve taraf ülkelerde tehlikeli atık trafiği ve bertarafıyla ilgili karşılaştığımız sorunlara çözüm getirmesi nedeniyle onaylanması son derece önem arz etmektedir.

Özetle, ülkemize ve dünyamızın ekosistemine sağlayacağı faydalardan birkaçını dile getirdiğim bu kanun tasarısının onaylanması, ülkemize kazandıracağı ulusal ve insanî yararlarla birlikte, uluslararası literatürde yeni sorunlardan biri olan bu konuya gösterilecek hassasiyet, aynı zamanda, ülkemizin imajına da önemli bir katkı sağlayacaktır.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; dünyamızın hayat kaynağı olarak ekolojik dengenin korunması çalışmalarına destek vermek, çağdaşlığın bir gereği olduğu gibi, aynı zamanda insanî ve ahlakî bir görevdir.

Bu düşüncelerle, Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)