Türkiye cumhuriyeti ile kazakistan cumhuriyeti arasında stratejik ortaklık anlaşmasının onaylanması hakkında (s.s.483)

CHP GRUBU ADINA HÜSEYİN PAZARCI (Balıkesir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; her hâliyle çok uzatmak niyetinde değilim. Uygun bulma kanunu tasarısının lehindeyiz, doğru yapıldığına inanıyoruz.

Burada dikkatinize sunmak istediğim husus şudur: Bu bir stratejik ortaklık anlaşması. Türkiye’de çok sözü edilen bir şey ama gerçekten stratejik ortaklığı yapabilmenin koşullarını sağladığımız ülkelerden biriyle bir stratejik ortaklık yapılması yoluna gidiyoruz. Yerindedir, doğrudur. Stratejik ortaklık birlikte hareket etmeyi, belirli bir stratejiye birlikte uymayı ifade eder. Bunun için o bölgede belirli ortak amaçlarınız olması gerekir, bu Avrasya’dır. Türkiye ile Kazakistan arasında ve bizim için Türkiye’nin de birlikte yer alması gereken bir bölgedir, ilişkilerini geliştirmesi gereken bir bölgedir. Dolayısıyla bu açıdan uygundur.

Stratejik ortaklığı yapacak devletlerin dış politikalarının uyum içinde olması gerekmektedir. Bu açıdan da Kazakistan’la önemli bir farklılığımız yoktur. Dolayısıyla bu çerçevede de doğru bir anlaşma yapıldığını kabul ediyoruz ve bunu destekliyoruz.

Kazakistan’la olan ilişkilerimize baktığımızda da Türkiye’nin 1,5 milyar dolar dolayında yatırımı var, Türk işletmecilerin. Hacim olarak da Türkiye 4’üncü sırada Kazakistan’daki yatırımlar bakımından. Türk sermayesinin yurt dışına gidişi itibarıyla da 5’inci ülkeyi oluşturuyor Kazakistan. Bizimle ekonomik, ticari ilişkilerinin de bu düzeyde olması stratejik ortaklık kurulması bakımından lehte bir unsurdur.

Şimdi, bütün bu verileri söyledikten sonra… Kazakistan en büyük yüzölçümüne sahip -bu bölgedeki- devlet -tabii Çin’i, Rusya’yı kenarda bırakıyoruz- BDT ülkeleri arasında. Büyük petrol ve maden kaynakları var ve tarım ve hayvancılık potansiyeli olarak da çok iyi.

Bütün bu verileri hesaba katarak öngörülen şey, en başta Avrasya’da barışın, istikrarın, güvenliğin sağlanmasında danışmalar yapmak, ortak çalışmalarda bulunmak doğrudur, uygundur.

Onun dışında, uluslararası kuruluşlar çerçevesinde Türkiye ve Kazakistan’ın iş birliği yapması öngörülmektedir eldeki tasarıda, antlaşmada. Bu da uygundur.

Bölgesel kuruluşlara üye olunacağı zaman ortak tutumlar alınması yerindedir.

Türk dili konuşan devletlerin daha fazla entegrasyonunda bu stratejik ortaklıktan yararlanmak amaçlanmaktadır, yerindedir.

İnsan hakları konusunda iş birliği yapılması uygun görülmektedir, yerindedir.

Yine, özellikle bölgemizde, son zamanlarda, İran’ın nükleer silah geliştirmesi üzerine olan tartışmalar hesaba katıldığında, kitle imha silahlarının yayılmasının önlenmesi, terörizm, kaçakçılık, yasa dışı uyuşturucu ve silah ticareti konularında, özellikle sınır aşan örgütlü suçlara karşı ikili bir iş birliğinin yapılması öngörülmektedir ki yerindedir, doğru bir yaklaşımdır.

Karşılıklı ticari ve ekonomik iş birliği zaten daha önceki Türk iş adamlarının gösterdiği ilgili çerçevesinde uygundur, yerindedir.

Savunma ve askerî, teknik alanlarda da iş birliği öngörülmektedir.

Özellikle enerji alanında iş birliği öngörülmektedir. Hatta enerji tasarrufu ve çevre açısından teknoloji transferini teşvik dahi öngörülmekte olup, Kazakistan’dan muhtemelen Türkiye'nin alabileceği, kazanabileceği şeyler vardır.

Bu çerçevede yine altını çizmemiz gereken bir başka yanı işin, bilim, teknoloji konusunda iş birliği öngörülmektedir. Ama ortak tarihimizin ve kültürümüzün araştırılması ve ortak kültür mirasımızın korunması da bu iş birliği alanlarından önemli birini oluşturacaktır. Bütün bunları gerçekleştirmek üzere devletlerimiz, iki devlet eylem planları hazırlayacaklardır. Bunların hepsi uygundur.

Dolayısıyla, antlaşmanın hayırlı olmasını diliyoruz.

Hepinize saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar)