Yatırımların ve istihdamın teşviki ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.880)

İLYAS SEZAİ ÖNDER (Samsun)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 880 sıra sayılı 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısının geneliyle ilgili olarak şahsım adına söz almış bulunuyorum; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlarım.

Değerli arkadaşlarım, görüşülmekte olan tasarıyla yapılan düzenlemelere göre, Teşvik Yasası kapsamındaki illerde, vergi, sigorta primi, enerji desteği, arazi ve arsa tahsisi desteği sağlanmaktadır. Esasında, hükümet tasarısında 30 işçi çalıştırma koşulunun bulunmadığı, daha sonra, komisyonda 30 işçi çalıştırma koşulunun getirilerek, bundan istifade edecek işletmelerin kapsamının daraltıldığı anlaşılmaktadır.

Eski yatırımların teşvikten yararlanmasının önünün kesilmesi bir eksiklik olarak görülmektedir. Ayrıca, tasarı bu haliyle yasalaştığı takdirde, KOBİ'lerin bu yasadan istifade etmesi büyük ölçüde önlenmiş olacaktır.

Değerli arkadaşlarım, sorunun bir parçası budur; ancak, yasa konusunda daha büyük çelişkilere ve adaletsizliklere değinmek istiyorum. Bilindiği gibi, 29.1.2004 tarihli ve 5084 sayılı Teşvik Yasası çıkarılırken buraya bir kriter getirildi. O kriterde, gayri safî yurtiçi hâsıladan 1 500 dolar veya daha altı illerin teşvik kapsamına girmesi kabul edildi.

Değerli arkadaşlarım, temsilcisi olduğum Samsun İli, bu yasa çıkarılırken, yani, 2004 yılında yasa çıkarılırken mağdur edilmiştir. Şöyle: Samsun'da millî gelirden alınan pay 1 680 dolar görünüyor; ama, 1 680 dolar görünmesinin sebebi, Samsun'da kurulu 4 baraj, Hasan uğurlu, Suat Uğurlu, Altınkaya ve Derbent Barajları. Bilindiği gibi, bu barajların gelirleri, "enterconnecte" sistem marifetiyle Türkiye'ye mal olmakta, Samsun'un bundan bir istifadesi olmamaktadır. Eğer, bu baraj gelirleri Samsun'un gayri safî yurtiçi hâsılasından düşülmüş olsaydı, yapılan hesaplamalara göre, Samsun'un millî gelirden aldığı pay, kişi başına 1 435 dolar olacaktı. Türkiye'deki diğer baraj mağduru iller -Kahramanmaraş ve Elazığ aynı durumdadır- bu yasa kapsamına alınarak, onların mağduriyeti giderildi; ama, Samsun, yine eskisi gibi kaldı ve o tarihte alınmadı, mağduriyet devam ediyor.

Değerli arkadaşlarım, şimdi, yeni bir kriter getirdik. Kriter de şu: Devlet Planlama Teşkilatının 2003 verilerine göre sosyoekonomik gelişmişlik endeksi eksi olan illeri bu kapsama aldık. Samsun, yapılan bu araştırmaya göre 32 nci sırada. 33 üncü sırada Kırıkkale var ve 34 üncü sıradaki Nevşehir'den itibaren eksi endeksli olan iller başlıyor. O araştırmanın yapıldığı tarihte Samsun'da, TÜGSAŞ'a ait gübre fabrikası vardı, bugün kapalı vaziyette duruyor; Karadeniz Bakır İşletmesi vardı, özelleştirildi, bugün asgarî ölçüde istihdam sağlıyor. Samsun ekonomisine o tarihlerde 70 trilyon lira katkı sağlayan bu fabrikalar bugün devrede yok. Ayrıca, değerli arkadaşlarım, Samsun nüfusunun yüzde 40'ı tütünden geçiniyor idi. 10 000'i aşkın işçi istihdam ediliyordu; bugün tütün işleme atölyeleri kapatıldı, Samsun ekonomisi bundan da yoksun kaldı.

Şimdi, değerli arkadaşlarım, kuyumcu terazisiyle tartsanız bu kadar hassas bir denge olmaz. 32 nci sıradaki Samsun Teşvik Yasası kapsamı dışında, 33 üncü sıradaki Kırıkkale Teşvik Yasası kapsamı dışında, 34 üncü sıradaki Nevşehir'den itibaren eksi iller başladığı için Teşvik Yasası kapsamı içinde.

Değerli arkadaşlarım, ben, bugün böyle bir araştırma yapılsa, Samsun'un eksi endeksli bir il olacağını düşünüyorum. Samsun'un 14 tane ilçesi var. Herkes, Samsun denilince, Samsun'un merkez ilçeden ibaret olduğunu düşünüyor; Samsun, sadece merkez ilçeden ibaret değil. Samsun'un 14 ilçesinden -merkez ilçe hariç- 14 ilçesinden 10 tanesi, değerli arkadaşlarım, bu yapılan araştırmaya göre, eksi endekse sahip olan ilçeler içinde.

Şimdi, ben, affınıza sığınarak, size bir harita göstermek istiyorum değerli arkadaşlarım: Türkiye'de, sarı renkle boyalı yerler teşvik kapsamı içinde, kırmızı renkle boyalı yerler teşvik kapsamı dışında. Samsun, şurada görüldüğü gibi, etrafı 5 tane il tarafından çevrilmiş, ortada kalmış ve çok gelişmiş olduğu kabul edilen bir il sayılıyor.

Arkadaşlarım, ben bu konuda Plan ve Bütçe Komisyonunda konuştum, altkomisyonda konuştum ve Genel Kurulda gündemdışı konuşma yaptım. Altkomisyon raporunda, Samsun ve kalkınmada öncelikli diğer 4 ilin teşvik kapsamına alınması gerektiği yolunda komisyon mütalaa yazdı; ama, üstkomisyonda ne olduysa, yine tasarı aynı şekliyle buraya geldi.

Biraz evvel arkadaşım Sayın Kinay konuştu, çok rahat konuştu; tabiî, iline karşı görevini yapmış bir milletvekilinin rahatlığıyla konuştu. Ben, biraz sonra, bir önergeyle ilgili de konuşacağım. Kütahya İli, mutlaka teşvik kapsamına alınması gereken bir il. Yalnız, Samsun, kalkınmada öncelikli 50 ilden birisi olduğu halde bu kapsama giremiyor. Etrafı, bir tarafı Karadeniz, bir tarafı da 5 tane komşu ille çevrilmiş.

Değerli arkadaşlarım, bizim Samsunumuzun Havzası, Vezirköprüsü var. Ben, üzülerek, yüreğim ezilerek söylüyorum; 20 000 imza toplandı, ticaret ve sanayi odası başı çekiyor, Samsun'dan ayrılıp bu ilçelerimiz Amasya'ya bağlanmak istiyor. Konuşuyorsunuz... Benim bunu kabul etmem mümkün değil bir milletvekili olarak; ama, o başkanlara istediğiniz nedir diye soruyoruz "Suluova 20-25 kilometre. Yani, Havza'ya niye yatırım yapsın adam; gider, teşvik kapsamı dahilindeki Suluova'ya yatırım yapar. Havza'ya niye yatırım yapsın, Vezirköprü'ye niye yatırım yapsın; gider, Merzifon'a yatırım yapar" diyorlar ve buna verilecek bir cevap da bulamıyoruz değerli arkadaşlarım.

Bizim, Ordu'ya komşu Terme İlçemiz var. Ben yatırımcı olsam, Terme'de niye yatırım yapayım; giderim, Ünye'de yaparım. Ben bu illerin teşvik kapsamına girmesini yüksünmüyorum, onlar teşvike layıktır, onlar da kalkınmaya layık illerimizdir; ama, o illerin kapsam içine alınıp Samsun'un ortada bırakılması, tabiri caizse, Samsun açısından bir eksi teşvik mahiyetindedir.

Değerli arkadaşlarım, ben, sözümü bağlarken, Sayın Başbakanın sıkça tekrar ettiği bir sözü tekrar etmek istiyorum. Sayın Başbakan "ben bir konuyu düşünürken kanunî olmasını düşünürüm; ama, kanunî olmasının yanında, o konunun hukukî ve adil olmasına da değer veririm" diyor. Eğer bu yasa bu şekliyle çıkarsa, kanunî olacaktır; ama, hukukî ve adil olmayacaktır.

Samsun'a yapılan bu haksızlığın giderilmesini, ben, Yüce Heyetinizden talep ediyorum; Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Teşekkür ediyorum. (Alkışlar)