Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

KAMURAN TANHAN (Mardin)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Ben de Sayın Bakana bir öneride bulunarak başlamak istiyorum. Sunumunuzda da ifade ettiniz "Aynı zamanda toplumsal barışın, birlik ve beraberliğin pekiştirilmesinde öncü bir vizyon ortaya koymaktır." dediniz. Ben de size barışın, birliğin ve beraberliğin pekişmesi için bir öneride bulunacağım Sayın Bakan. Biliyorsunuz Koma Amed yaklaşık otuz yıl boyunca yasaklı oldu bu ülkede. Bu yıl geldi, Türkiye'nin çeşitli illerinde konserler verdi. İstanbul ve Diyarbakır başta olmak üzere çok büyük ilgiler gördü. Şimdi de Ankara'da Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasının konser salonunda sizin öncülüğünüzde, Kültür ve Turizm Bakanının öncülüğünde bir konser verirse işte sunumunuzda ifade ettiniz barış, birlik ve beraberlik için topluma büyük bir öncülük edecektir. Sürecin ruhu da açıkçası bunu gerektiriyor.

Yine sunumunuzdan gidecek olursak "Uluslararası festivaller kapsamında 46 yabancı tiyatro grubu ülkemize davet edildi." dediniz. Bir taraftan yabancı tiyatro gruplarını davet etmek ve bir taraftan Kürtçe tiyatroyu yasaklamak bir çelişki değil midir Sayın Bakan?

Yine "Ulusal ve uluslararası opera ve bale festivalleriyle kültür yolu festivallerinde gerçekleştirilen toplam 1.241 temsilde 653 bin seyirciye ulaşılmıştır." demişsiniz. 2025'te 20 ilde yaptınız, 2026'da 26 ilde yaptınız. 653 bin seyirciyi toplam 46 ile böldüğümüzde ortaya çıkan sonuç çok da iç açıcı değil elbette. Dolayısıyla, az önce vekillerimizin de ifade ettiği, dikkat çektiği üzere, yerel sanatçıların, yerel dinamiklerin, yerel yönetimlerin sürece dâhil edilmesi daha da verimli olacaktır.

Yine, turizm gelirlerimizin bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık 2,4 artarak 51 milyar 258 milyon dolara ulaştığını ifade ettiniz ama turizm emekçilerinin temel yapısal sorunlarının önemli bir bölümü hâlen devam etmektedir. 2020-21 de bu pandemi nedeniyle işten çıkarmalar hâlen var. 2022'de enflasyon karşısında ücretlerin buharlaşması -2023'te ziyaretçi sayısı arttı ama düşük ücret, fazla mesai ve mevsimlik istihdam sorunları devam etti- 2024'te uzun mesai ve çalışanın sektörden uzaklaştırılması, 2025'te sezonluk sözleşmelerle sosyal güvencelerle çalışanlar mağdur edildi. Yine, 2026'da ağır çalışma koşulları, mobbing, barınma koşulları ve sendikal faaliyetlerin engellenmesi devam ediyor.

Bu yıl sunumunuzda Diyarbakır 5 no.lu Cezaevine değinmediniz, geçen yıl değinmiştiniz, hatta bir soru sormuştuk, ilgilileriyle görüştüğünüzü, ona göre karar verdiğinizi söylediniz ama ilgililerden birisi Abdurrahim Semavi Cumhurbaşkanının başdanışmanlarından birisi ve AKP'de görev yapmış bir milletvekili Orhan Miroğlu'dan bahsettiniz tabii ki. Referanslarınız çok kötü Sayın Bakan. Eğer siz bunları almışsanız gerçekten çok kötü referans. Bakın, 78'liler Derneğinin bu konuda, Diyarbakır Barosunun bu konuda, İHD Diyarbakır şubesi ve Genel Merkezinin bu konuda çağrıları ve talepleri oldu. Birçok siyasi partiyle de görüştüler. Orasının, cezaevinin işkence, darbeler ve Kürt meselesi ve insan haklarının konuşulduğu bir yüzleşme mekânına dönüşmesi çağrılarında bulundular ama siz ısrarla "Diyarbakır 5 no.lu Cezaevini müze yapacağız." diyorsunuz. Dolayısıyla halka kulak vermiyorsunuz ne yazık ki.

TRT bünyesinde TRT Kurdî'nin bulunması ve özel sektörde Zarok TV gibi özel tematik kanalların varlığı ana dilde yayıncılık ihtiyacının kabul edildiğinin göstergesidir tabii ki ancak mevcut medya ekosisteminde Kürtçe ve Türkiye'de konuşulan diğer kadim ana dillerde yayın yapmak isteyen bağımsız medya kuruluşlarına ağır ekonomik ve bürokratik engellerle karşılaşmaktadır. Yayın akışının en azından yüzde 50'sini Türkçe dışındaki diğer ana dillerce gerçekleştirilen TV'lere ve radyolara ayırırsanız bu bir ön açıcı olur. İlk beş ya da ilk on yıl için bunu yaparsanız ve daha sonra da kısıtlı bir şey yaparsanız bu önünü açacaktır ve ülkenin ekonomisinden ziyade, kültür ve turizmini de geliştireceği kanaatindeyim.

Biraz da Sayıştay raporlarına baktığımızda, çok iç açıcı değil Sayın Bakan. Sunumunuzda Sayıştay bulgularının usule uygun olduğunu söylediniz ama 3'ü 2024 yılından bu yana yerine getirilmeyen ve giderilmesi için gerekli işlemleri yapmadığınızı görüyoruz.

Bir başka husus da belgeli tesislere yönelik rutin ve planlı bir denetim takvimimizin bulunmadığı. Bazı tesislere beş yıldır hiç gidilmediği açıkça belirtilmiştir.

Yine, sunumunuzda 391 özel tiyatroya ayrılan toplam kaynağı 116,3 milyon TL olarak açıkladınız yani proje başına 297 bin Sayın Bakan. Salon kiralarının altında ezilen tiyatrocuları dikkate alırsak bu miktar yeterli mi sizce?