24.6.2004 tarihli ve 5197 sayılı il özel idaresi kanunu ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maıddeleri gereğince cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderme tezkeresi ile plan ve bütçe komisyonu rap.( ss. 791 )

CHP GRUBU ADINA KEMAL KILIÇDAROĞLU (İstanbul)Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, görüştüğümüz Yasa, Sayın Cumhurbaşkanının ikinci kez görüşülmek üzere belli maddelerini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına iade ettiği Yasadır.

Bu Yasanın 52 nci maddesini, az önce Başkanlık Divanından arkadaşlarımız okudu. Madde oldukça kısa. "İl özel idaresi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir." Bu kadar.

Şimdi, bu yasanın 1 inci maddesine bakıyoruz -il özel idaresi- bu yasa neyi amaçlıyor; bu yasanın amacı, il özel idaresinin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.

Şimdi, bu çerçeveden baktığınızda, il özel idaresinin organlarını görüyoruz; nasıl çalışacağını, yetkilerini görüyoruz. İl özel idaresinin, görev yaparken kaynakları sağlıklı kullanması, ne ölçüde sağlıklı kullanıp kullanılmadığının denetlenmesi de, elbette, bu yasada yer alması gereken düzenlemelerden birisi.

Nitekim, yasanın 37 nci maddesi, il özel idarelerinin denetimini öngörüyor.Denetimin amacı, 37 nci maddede yer alıyor, 38 inci maddesinde ise, denetimin kapsamı ve türleri belirtilmiş durumda. 38 inci maddesine göre, il özel idarelerinde iç ve dış denetim yapılır; denetim, iş ve işlemlerin hukuka uygunluk, malî ve performans denetimini kapsar.

Geliyoruz şimdi şirket kurulmasına arkadaşlar; il özel idaresi niye şirket kurar; bunun gerekçesi yok burada. Ama, şirketi şunun için kuruyor, diyor ki: "Yasalarla kendisine verilen görevleri ve hizmet alanlarını yerine getirebilmek için sermaye şirketleri kurar." Hangi görev veriliyor; ilin sorunlarını çözmek için. Eğer, ilin sorunlarını çözmek için il özel idaresi şirket kuracaksa, o zaman bunun altına bir madde daha eklememiz lazım; özel sektör şirket kuramaz. Çünkü, bütün sorunları zaten il özel idaresi çözecek. Neyle; şirket kurarak.

Değerli arkadaşlarım, medyada, gerek bugün gerek geçmişte en büyük yolsuzlukların yerel yönetimlerden kaynaklandığını biliyorsunuz, hepimiz biliyoruz. Yerel yönetimlerde söz konusu olan yolsuzlukların ne kadar büyük boyutlara ulaştığını hepiniz biliyorsunuz; ama, ben, yine, hafızanızı yenilemek açısından bir iki noktaya dikkatinizi çekmek istiyorum. İstanbul ve Ankara Büyükşehir Belediyelerinden örnek vereceğim, bu belediyelerimiz de şirket kurabiliyorlar. Bu belediyelerimizde kurulan şirketlerin büyük ölçüde vergi kaçakçılığı yaptıklarını bu kürsüden ilan ediyorum. Geçmişte çok önemli vergi kaçakçılığı yaptılar bunlar; raporlar yazıldı.

Şimdi, elinizi vicdanınıza koyun ve düşünün; bir kamu şirketi niye vergi kaçakçılığı yapar? Sermayesi yüzde 100 devlete ait, vatandaşın parasıyla kurulmuş; siz, kalkıyorsunuz, devletten bazı gelirleri gizliyorsunuz; niçin?! Demek ki, başka yerde kullanacaksınız bu paraları.

(x) 791 S. Sayılı Basmayazı 16.2.2005 tarihli 59 uncu Birleşim Tutanağına eklidir.

Elimde sadece İstanbul Büyükşehir Belediyesine ait şöyle bir liste var arkadaşlar: Her satırda ayrı bir şirket ve her bir şirketin geçmişte Maliye Bakanlığından, vergi dairelerinden gizlediği gelirler.

Şu liste de Ankara Büyükşehir Belediyesine ait.

Şimdi, diyeceksiniz ki, bunları niye gündeme getiriyorsunuz, il özel idaresiyle bunun ne ilgisi var?

Şimdi, il özel idaresi de şirket kuruyor, artık, şirket kuracak bunlar da. Peki, şirket... Olabilir, zorunlu hallerdedir; örneğin, Hakkâri'de il özel idaresi şirket kurabilir; Hakkâri'de, özel sektör gitmiyordur, valinin öncülüğünde bir şirket kurabilirsiniz; il özel sermayesinden belli bir kaynak da ayırabilirsiniz; buna da evet diyebiliriz.

Peki, değerli arkadaşlarım, bana, dünyanın herhangi bir demokratik ülkesinden şöyle bir örnek verebilir misiniz; kamu kaynağıyla kurulan bir şirketin yüzde 100 denetim dışına çıkarıldığı bir örnek gösterebilir misiniz? Hiçbir çağdaş ülkede, hiçbir uygar ülkede, yurttaşlarının kendi kaynaklarına sahip çıktığı, kendi ödedikleri vergiye sahip çıktığı bir ülkede denetimsiz bir kamu kaynağı kullanılamaz; ama, siz, bu maddeyle bu şirketlerin denetimine olanak vermiyorsunuz; çünkü, bunun nasıl denetleneceği bu maddede yer almıyor.

Size bir başka örnek vereceğim: Eğer, AKP'li arkadaşlarımız merak ederlerse, özellikle Erzincan milletvekili olan arkadaşlarımız merak ederlerse sorsunlar, Erzincan Hava Yolları olarak kurulan şirket ne oldu; bu şirkete ayrılan kaynaklar ne oldu; 1 000 000 dolarlık para kime verildi ve nereye gitti; acaba, bunu hiç merak edenleriniz oldu mu?

Şimdi, şirket kuruyorsunuz, güzel; ama, şirketi bütün denetim organlarının dışına çıkarıyorsunuz. Plan ve Bütçe Komisyonunda ısrarla söyledik, bunun altına bu şirketlerin denetimini öngören bir düzenleme koyun. Elbet şirket kurulabilir, ihtiyaç da olabilir; ama, siz, nasıl bunların denetimine olanak vermezsiniz?!

Bu, şu demektir: Bu madde böyle geçerse, biz yerel yönetimlerdeki yolsuzluğu aynen devam ettireceğiz, sürdüreceğiz anlamına gelir. Bunun altına... Buna "evet" diyecek kişilerin de bu çerçevede buna "evet" dediklerini, el kaldıracakların da bu çerçevede buna el kaldıracaklarını bilgilerinize sunmak isterim.

O çerçevede, özet olarak şunu söylemek istiyorum değerli arkadaşlar: Türkiye'nin temel sorunlarından birisi yolsuzluklardır. AKP, yolsuzluklardan hesap soracağız diye iktidar oldu; ama, şu anda, yolsuzluklarla mücadele etmenin çok çok dışındadır. "Yolsuzlukların damarına girdik" diyenlerin, bugün, o damardan beslendiklerini görüyoruz maalesef. Yolsuzlukları Araştırma Komisyonunun, sayfa numarası şu anda yanımda yok, veremeyeceğim... Şaibeli olarak belirledikleri kişilerin AKP İktidarınca daha üst görevlere atandıklarını da biliyoruz. Kendi yazdığınız raporlara dahi itibar etmiyor bu hükümet değerli arkadaşlar. Siz buna nasıl güvenir, buna, şirket kurulmasına evet diyebilirsiniz, bütün denetimlerin dışında tutabilirsiniz?! Eğer, yolsuzluklardan beslenmek istemeyen bir iktidar varsa ve o iktidarın parlamenterleri varsa, bu maddeye "hayır" derler değerli arkadaşlarım.

Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)