Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile sırbistan ve karadağ bakanlar konseyi arasında askeri-bilimsel ve askeri-teknik işbirliği konusunda anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun tasarısı (s. sayısı: 68)

MHP GRUBU ADINA KÜRŞAT ATILGAN (Adana)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Sırbistan ve Karadağ Bakanlar Konseyi Arasında Askeri-Bilimsel ve Askeri-Teknik İşbirliği Konusunda Anlaşmanın Uygunluğuna Dair Kanun Tasarısı hakkında MHP Grubu adına söz almış bulunuyorum. Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

İkinci Dünya Harbi sonrası kurulan eski Yugoslavya ile 1990 sonrası eski Yugoslavya’nın parçalanması sonucu oluşan Sırbistan-Karadağ ile olan askeri ilişkiler son derece düşük düzeyde devam etmiş, karşılıklı birtakım askerî heyetlerin ziyaretleri ötesine geçememiştir. Özellikle bu coğrafyadaki Bosna-Hersek’le olan tarihî yakınlığımız ve Bosna-Hersek’le olan ilişkiler Birleşmiş Milletler ve NATO çerçevesinde bölgede konuşlanan Türk Silahlı Kuvvetlerinin bazı unsurları -Arnavutluktaki Prizren gibi- kendisini hâlâ eski Yugoslavya’nın bir devamı olarak gören Sırbistan-Karadağ’ı rahatsız etmiş, bu rahatsızlık özellikle Sırplarda mevcut olan Türk düşmanlığıyla birleşince ilişkiler soğuk ve yetersiz kalmıştır. Ancak kendisini Avrupa’nın dışlanmış ülkesi olarak gören Sırbistan-Karadağ ile ilişkiler son yıllarda gittikçe daha mantıklı ve sağduyulu bir yola girmektedir.

13 Nisan 2005’te gerekçesiyle birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilen anlaşma iki ülke arasındaki askerî işbirliği konusunda bir ilktir ve bu yönüyle önem arz etmektedir. Hükûmetin gönderdiği bu tasarı 22’nci Dönemde Dışişleri Komisyonunda görüşülmüş, Dışişleri ve Millî Savunma Bakanlığı temsilcilerinin de katıldığı görüşme sonucu tasarı uygun görülerek 13 Haziran 2005’te Genel Kurulun onayına sunulmuştur. Ancak dönem içinde görüşülemeyen -Meclisin yoğun gündemi nedeniyle- bu tasarı, bulunduğumuz dönemde tekrar Dışişleri Komisyonundan geçmiştir. Geçen süreçteki en önemli değişiklik ise Sırbistan-Karadağ’ın, Karadağ’da 21 Mayıs 2006’da yapılan referandum sonucu 3 Haziran 2006’da da Karadağ’ın bağımsızlığını ilan ederek Sırbistan’dan ayrılması olmuştur. Bu nedenle 4 Ekim 2007’de Dışişleri Komisyonu gündemine gelen konu 15 Kasım 2007’de ilgili bakanlık temsilcilerinin de katılımıyla tekrar görüşülmüş ve bu görüşmede, anlaşmanın 10 Ocak 2005’te Sırbistan-Karadağ tarafından onaylandığı fakat ikisinin ayrılması nedeniyle aşağıdaki çözümün esas alınacağı belirlenmiştir. Sırbistan, anayasal şartının 26’ncı maddesinde, ayrılma halinde halef devletin Sırbistan olacağı, Karadağ’ın 2006 yılında ülkemize gönderdiği notada, Sırbistan-Karadağ tarafından imzalanan anlaşmalara bağlı kalacağı bildirilmiştir.

Bu gerekçelerle, ülkemizin bu anlaşmayı onaylaması hâlinde her iki suretle yapılacak karşılıklı bildirimler neticesinde, anlaşmanın Türkiye’yle her iki ülke arasında yürürlüğe gireceği ifade edilmiştir. Yani 10 Ocak 2005’te Sırbistan-Karadağ tarafından onaylanan bu anlaşma yüce Meclisçe de kabul edilirse hem Sırbistan hem de Karadağ için geçerli olacaktır.

Anlaşmanın metni on yedi maddelik olup Türkiye Cumhuriyeti adına dönemin Genelkurmay Başkanı ile Sırbistan-Karadağ Savunma Bakanı arasında imzalanmıştır. Yüce Meclise getirilen tasarı, imzalanan bu on yedi maddelik anlaşmanın uygun bulunmasına dair üç maddelik bir tasarıdır. 1’inci maddesi söz konusu anlaşmanın uygun görüldüğü, 2’nci maddesi yayımı, 3’üncü maddesi yürütülmesi ile ilgilidir.

On yedi maddelik anlaşmanın en önemli maddeleri, 4’üncü maddedeki iş birliği alanları ve 5’inci maddedeki bu iş birliğinin faaliyete geçirilmesiyle ilgili hususlar 6’ncı maddede belirlendiği gibi yıllık iş birliği planları hazırlanarak yürütülecektir.

Bu anlaşmanın iş birliği alanları şunlardır:

1) Askerî eğitim ve öğretim,

Bildiğiniz gibi Türkiye askerî eğitim ve öğretim konusunda birçok ülkeyle buna benzer anlaşmalar imzalamıştır ve bu konuda oldukça deneyimi ve tecrübesi vardır.

2) Silahlı kuvvetler arasında askerî iş birliği,

Yine bu konuda da Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türk Millî Savunma Bakanlığı birçok ülkeyle bu konuları kapsayan anlaşmalar imzalamıştır.

3) Silahlı kuvvetlerin organizasyonu, askerî birliklerin donanımı ve yapısı, personel yönetimi,

4) Çevresel sorunlar,

5) Tatbikatlar için askerî gözlemcilerin değişimi,

6) Lojistik ve yönetimi,

7) Savunma sanayi alanında iş birliği,

8) Askerî tıp sağlık hizmetleri,

9) Askerî topoğrafya ve askerî haritacılık,

10) Askerî tarih ve müzecilik, askerî yayın, askerî arşiv,

11) Silahlı kuvvetler arasında sosyal, sportif ve kültürel amaçlı etkinlikler.

12) Savunma-askerî teçhizatların yeni çeşitlerinin geliştirilmesi konusunda bilimsel araştırma ve proje çalışmaları üstlenmek,

13) Savunma-askerî teçhizatların yeni çeşitlerinin karşılıklı geliştirilmesi ve üretilmesi, savunma-askerî teçhizatların geliştirilmesi ve üçüncü ülkelere ihracı,

14) Askerî teçhizatın tarafların silahlı kuvvetlerinde kullanımı için sağlanması ve iş birliği yapılması,

15) Faaliyetlerin kararlaştırılmasında yer almak, mevcut savunma-askerî teçhizatın üretimi ve muhafaza edilmesi,

16) Savunma-askerî teçhizatın ve ikmallerin muhafazası için yapılan çalışmalar için verilen hizmetleri desteklemek,

17) Askerî sanayiler arasında iş birliği,

18) Üretimin düzenlenmesi esnasında teknik yardım için gerekli askerî teçhizat ile cihazların ve aynı zamanda silahlı kuvvetlere savunma ve askerî teçhizat sağlanması sırasında verilecek destek için gerekli cihazların üretim lisanslarının satışı, bu ürün ve cihazlar aşağıdaki konularla ilgilidir. Bunlar ise şunlardır:

a) Tarafların silahlı kuvvetler mensuplarının eğitimi,

b) Askerî topoğrafya ve haritacılık,

c) Askerî hukuk,

d) Askerî tıp,

e) Sivil savunma,

f) Lojistik destek.

19) Taraflarca önemli görülen diğer alanlar.

İş birliğinin faaliyete geçirilmesiyle ilgili olarak:

1) Taraflar arasında, ilgili bakanlar, diğer devlet daireleri ve kuruluşlar, Genelkurmay Başkanlığı veya taraflarca yetki verilen personel düzeyinde ziyaretler,

2) Tarafların silahlı kuvvetlerinin temsilcileri ve üyelerinin ziyaretleri,

3) Tarafların uzmanları arasında deneyim/tecrübe mübadelesi,

4) Genel BİO (Barış İçin Ortaklık) faaliyetlerinin organizasyonu ve yürürlüğe konması,

5) Askerî tatbikatlara gözlemcilerin katılımı,

6) Benzer askerî kurum ve kuruluşlar arasında temaslar,

7) Görüşmeler, istişareler, toplantılar ve sempozyum, konferans ve derslere katılım,

8) Askerî eğitim ve öğretimin mübadelesi,

9) Askerî eğitim alanında iş birliğinin güçlendirilmesi.

10) Kuvvet gönderen ülke birliklerinin lojistik desteğinin sağlanması için “Ev Sahibi Ülke Lojistik Destek Mutabakat Muhtırası”nın hazırlanması,

11) Tarafların uzman ve yetenekli tim ve gruplarının ziyaretleri,

12) İhtisaslar ve uzman yeterliliği,

13) Askeri-bilimsel ve askeri-teknik teşkilatlar, kurumlar ve tarafların birlikleri arasında iş birliği,

14) Silah cihazları ve askeri teçhizatın ikmali ve bakımı esnasında karşılıklı yardım,

15) Tarafların karşılıklı menfaatleri için bilgi ve deneyim alışverişi,

16) Bu anlaşmanın 4’üncü maddesinde bahsedilen alanlarda personelin eğitilmesi,

17) Diğer alanlar olmak üzere sınıflanmıştır.

Değerli milletvekilleri, Türkiye Cumhuriyeti’nin silahlı kuvvetleri, çevremizdeki ilgi alanı olarak, diğer bir ifadeyle menfaatlerimizin olabileceği coğrafyada askerî alanda, askerî iş birliği alanında çok ciddi imkân ve kabiliyetlere sahiptir. Ülkeler arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinde silahlı kuvvetlerin bu imkân kabiliyetinin kullanılması son derece önemlidir.

Bu nedenle, Sırbistan ve Karadağ ile askerî alanda bir ilk olarak bu anlaşmanın onayına MHP Grubu olarak “evet” diyeceğimizi belirtir, yüce Meclise saygılar sunarım. (MHP sıralarından alkışlar)